W skrócie
Papryczka chili to ostry owoc roślin z rodzaju Capsicum, używany świeży, suszony lub mielony jako przyprawa. Ostrość zawdzięcza kapsaicynie, która pobudza receptor bólu TRPV1 [2]. Niemiecki Federalny Instytut Oceny Ryzyka (BfR) uznaje, że bardzo ostre potrawy zwiększają ryzyko uszkodzenia błony śluzowej żołądka [1].
- Nazwa łacińska
- Capsicum annuum L. (i inne gatunki Capsicum)
- Po angielsku
- chili pepper (chilli, chile)
- Inne nazwy
- chili, papryka ostra, peperoni
- Kategoria
- Przyprawy
- Kalorie
- 40 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Pobudzanie receptora bólu TRPV1 przez kapsaicynę Silne
- W ciąży
- Brak danych
- Dla psa
- Brak danych
Wartości odżywcze papryczki chili
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 40 kcal | — |
| Białko | 1,9 g | — |
| Tłuszcz | 0,44 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,04 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 7,3 g | — |
| w tym cukry | 5,3 g | — |
| Błonnik | 1,5 g | — |
| Woda | 88 g | — |
| Wapń | 14 mg | 2% |
| Żelazo | 1 mg | 7% |
| Magnez | 23 mg | 6% |
| Fosfor | 43 mg | 6% |
| Potas | 322 mg | 16% |
| Sód | 9 mg | — |
| Cynk | 0,26 mg | 3% |
| Miedź | 0,13 mg | 13% |
| Mangan | 0,19 mg | 9% |
| Selen | 0,5 µg | 1% |
| Witamina C | 144 mg | 180% |
| Tiamina (B1) | 0,07 mg | 7% |
| Ryboflawina (B2) | 0,09 mg | 6% |
| Niacyna (B3) | 1,2 mg | 8% |
| Witamina B6 | 0,51 mg | 36% |
| Kwas foliowy | 23 µg | 12% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 48 µg | 6% |
| Witamina E | 0,69 mg | 6% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 14 µg | 19% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 11819, domena publiczna.
Na co pomaga papryczka chili? Działanie i badania
Kapsaicyna wiąże się jako agonista z receptorem TRPV1 we włóknach bólowych, dlatego chili daje wrażenie pieczenia, a nie smak w ścisłym sensie [2]. BfR ocenia, że zwiększone ryzyko uszkodzenia błony śluzowej żołądka można zakładać już przy ilościach osiągalnych przez jedzenie bardzo ostrych potraw, a typowe objawy to pieczenie w górnej części przewodu pokarmowego, nudności, wymioty i ból brzucha [1]. Według BfR dawki rzędu 0,5–1 mg powodowały łagodne objawy (uczucie ciepła, zgaga), a wyraźne skutki zdrowotne oczekuje się przy ok. 170 mg [1]. Kremy z kapsaicyną stosuje się miejscowo przy bólu mięśni i stawów [3], a przeglądy systematyczne wspierają je m.in. w bólu neuropatycznym i chorobie zwyrodnieniowej stawów, choć wiele badań sponsorowali producenci [2]. Dowody na działanie odchudzające lub obniżające cukier są według StatPearls słabe [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Podrażnienie przewodu pokarmowego (zgaga, nudności, ból brzucha) po dużych ilościach | Ograniczone | [1] |
| Pobudzanie receptora bólu TRPV1 przez kapsaicynę | Silne | [2] |
| Miejscowe łagodzenie bólu kapsaicyną w kremach i plastrach | Umiarkowane | [2][3] |
| Odchudzanie i obniżanie glukozy | Ograniczone | [2] |
Silne — Spójne wyniki przeglądów systematycznych lub wielu badań klinicznych u ludzi. Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Świeża papryczka | do potraw i sosów; ostrość zależy od odmiany |
| Suszona, płatki, mielona | przyprawa do sosów, mięs i zup |
| Sos i ekstrakt chili | BfR podaje ostrość sosów do ok. 865 000 SHU i ekstraktów (oleożywic) do ok. 11 000 000 SHU oraz zaleca ostrożność przy bardzo ostrych sosach i ekstraktach [1] |
| Krem lub plaster z kapsaicyną | preparat do stosowania miejscowego przy bólu; nie na uszkodzoną skórę i z dala od oczu [3] |
Papryczka chili w kuchni
Chili dodawaj do potraw stopniowo i próbuj. Po kontakcie z papryczką myj ręce i nie dotykaj oczu: kontakt kapsaicyny z oczami i błonami śluzowymi wywołuje silne pieczenie [2][3]. Według BfR w UE i Niemczech nie ma ustawowych maksymalnych poziomów kapsaicynoidów w żywności [1].
Papryczka chili w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Brak danych | Źródła nie omawiają ciąży; brak danych. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Źródła nie omawiają karmienia piersią; brak danych. |
| Dzieci | Ostrożnie | BfR opisuje zwiększoną liczbę zatruć u dzieci po bardzo ostrych chipsach kukurydzianych, zwykle łagodnych lub umiarkowanych [1]. |
Papryczka chili a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Refluks i zgaga | Ostrożnie | BfR wymienia zgagę i refluks wśród częstych skutków kapsaicyny [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Osoby ze zgagą, refluksem lub wrażliwym żołądkiem powinny ograniczać bardzo ostre potrawy [1]. Unikaj bardzo ostrych sosów i ekstraktów [1]. Kremy z kapsaicyną mogą być względnie przeciwwskazane u osób z astmą, a alergia na kapsaicynę lub papryczki wyklucza ich użycie [2][3]. W razie silnego bólu w klatce piersiowej lub uporczywych wymiotów skontaktuj się z lekarzem.
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki i suplementy | w przypadku preparatów z kapsaicyną poinformuj lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach [3] |
Papryczka chili dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak danych w użytych źródłach (ASPCA nie opisuje chili na stronie o produktach szkodliwych dla zwierząt). |
| Kot | Brak danych | Brak danych w użytych źródłach. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Przechowywanie papryczki chili
Źródła użyte w tym opracowaniu nie podają zasad przechowywania papryczek, dlatego ich tu nie opisujemy.
FAQ
Papryczka chili po angielsku?
Co to są jednostki Scovilla (SHU)?
Czy chili jest zdrowe?
Czy chili łagodzi ból?
Źródła
- BfR — High capsaicin levels can harbour health risks (opinia 027/2024) — omówienie
- Capsaicin — StatPearls (NCBI Bookshelf) — monografia
- MedlinePlus — Capsaicin topical — baza danych
