W skrócie
Curry to mieszanka przypraw, zwykle zawierająca kurkumę, a także kolendra, kmin rzymski, kozieradka i pieprz; skład różni się w zależności od producenta [2]. Ogólnie nie ma dowodów, że curry w ilościach kulinarnych leczy; najlepiej zbadany jest składnik, kurkuma (kurkumina), ale w suplementach, nie w przyprawie [1].
- Po angielsku
- curry powder (curry spice blend)
- Inne nazwy
- przyprawa curry, mieszanka curry, liście curry (to osobna roślina Murraya koenigii)
- Kategoria
- Przyprawy
- Kalorie
- 325 kcal w 100 g
- W ciąży
- W umiarkowanych ilościach
- Dla psa
- Ostrożnie
Wartości odżywcze curry
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 325 kcal | — |
| Białko | 14,3 g | — |
| Tłuszcz | 14 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 1,6 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 2,6 g | — |
| w tym cukry | 2,8 g | — |
| Błonnik | 53,2 g | — |
| Woda | 8,8 g | — |
| Wapń | 525 mg | 66% |
| Żelazo | 19,1 mg | 136% |
| Magnez | 255 mg | 68% |
| Fosfor | 367 mg | 52% |
| Potas | 1170 mg | 58% |
| Sód | 52 mg | — |
| Cynk | 4,7 mg | 47% |
| Miedź | 1,2 mg | 120% |
| Mangan | 8,3 mg | 415% |
| Selen | 40,3 µg | 73% |
| Witamina C | 0,7 mg | 1% |
| Tiamina (B1) | 0,18 mg | 16% |
| Ryboflawina (B2) | 0,2 mg | 14% |
| Niacyna (B3) | 3,3 mg | 20% |
| Witamina B6 | 0,1 mg | 8% |
| Kwas foliowy | 56 µg | 28% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 1 µg | 0% |
| Witamina E | 25,2 mg | 210% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 99,8 µg | 133% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 02015, domena publiczna.
Na co pomaga curry? Działanie i badania
Curry to mieszanka, więc jej działanie zależy od składu; nie istnieje jedna, ujednolicona receptura [2]. Kurkuma zawarta w curry była badana głównie jako suplement: NCCIH wskazuje wstępne dowody na korzyść przy bólu kolana w chorobie zwyrodnieniowej, ale jakość badań jest niska, a w innych zastosowaniach dowody są niewystarczające [1]. Ilość kurkuminy w porcji curry jest dużo mniejsza niż w badanych preparatach, dlatego nie należy przenosić wyników tych badań na przyprawę. Liście curry (Murraya koenigii) i kocanka włoska (Helichrysum italicum, tzw. roślina o zapachu curry) to inne rośliny niż mieszanka curry.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Kurkuma/kurkumina (suplement) łagodzi ból kolana w chorobie zwyrodnieniowej | Ograniczone | [1] |
| Kurkuma/kurkumina (suplement) może poprawiać niektóre wskaźniki w stłuszczeniu wątroby | Ograniczone | [1] |
| Przyprawa curry w ilościach kulinarnych leczy choroby | Niepotwierdzone | [1] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Proszek curry | mieszanka mielonych przypraw, łagodna lub ostra |
| Pasta curry (czerwona, zielona, żółta) | wilgotna baza z przypraw i ziół; do dań kuchni tajskiej |
| Liście curry | świeże lub suszone liście innej rośliny, dodawane do dań kuchni południowoindyjskiej |
| Gotowy sos curry | produkt przemysłowy; sprawdź skład i zawartość soli |
Curry w kuchni
Curry dodaje się do mięs, ryb, warzyw, strączków (np. ciecierzycy, kalafiora), zup i sosów. Proszek warto krótko podsmażyć na tłuszczu, aby uwolnić aromat, i dodawać na początku gotowania. Przyprawa powstała w dobie kolonialnej jako angielska adaptacja indyjskiej mieszanki garam masala, a nazwa prawdopodobnie pochodzi od tamilskiego słowa kari — sos lub dodatek do ryżu [2].
Curry w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | W umiarkowanych ilościach | Ilości kulinarne; suplementów z kurkumą nie stosuj bez lekarza [1]. |
| Karmienie piersią | W umiarkowanych ilościach | Mało wiadomo o ilościach większych niż w jedzeniu [1]. |
| Dzieci | W umiarkowanych ilościach | Wybieraj łagodne mieszanki bez dużej ilości chili. |
| Seniorzy | Bezpieczne | Ilości kulinarne; przy lekach — patrz przeciwwskazania [1]. |
Curry a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Refluks i zgaga | Ostrożnie | Ostre mieszanki mogą nasilać objawy u części osób. |
| Dieta low FODMAP | Brak danych | Skład mieszanek bywa różny (np. czosnek, cebula) — sprawdź etykietę. |
| Cukrzyca | Brak danych | Brak danych w przytoczonych źródłach. |
| Odchudzanie | Brak danych | Nie ma dowodów, by curry przyspieszało odchudzanie. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Nie ma ustalonych przeciwwskazań dla curry w ilościach kulinarnych, ale NCCIH ostrzega, że suplementy z kurkumą mogą być niebezpieczne w ciąży, a wysoko biodostępne preparaty z kurkuminą wiązano z uszkodzeniem wątroby [1]. Przy lekach skonsultuj stosowanie suplementów ziołowych z lekarzem [1]. Curry bywa ostre i może nasilać zgagę u wrażliwych osób.
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki (ogólnie) | NCCIH zaleca konsultację z lekarzem przed użyciem suplementów ziołowych, w tym kurkumy, jeśli przyjmujesz leki [1] |
Curry dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Ostrożnie | Mieszanki curry często zawierają cebulę lub czosnek, toksyczne dla psów; nie podawaj. |
| Kot | Ostrożnie | Mieszanki z cebulą i czosnkiem są niebezpieczne dla kotów; nie podawaj. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Jak wybierać
Kupuj curry z pełną listą składników na opakowaniu; unikaj mieszanek z dodatkiem soli, cukru lub wzmacniaczy smaku. Skład jest niejednolity, więc ostrość i smak różnią się między markami [2]. Mieszankę mielonych przypraw przechowuj w szczelnym, ciemnym pojemniku, bo traci aromat.
FAQ
Co to są liście curry?
Jaki jest skład przyprawy curry?
Curry po angielsku?
Źródła
- NCCIH — Turmeric: Usefulness and Safety — omówienie
- Wikipedia — Curry powder — baza danych
