W skrócie
Huperzyna A to alkaloid wyizolowany z chińskiego widłaczka (Huperzia serrata), sprzedawany jako suplement „na pamięć”. Jest inhibitorem acetylocholinesterazy; najlepiej zbadano ją w chorobie Alzheimera, ale przegląd Cochrane uznał dowody za zbyt słabe, by zalecać jej stosowanie [1][2].
- Nazwa łacińska
- Huperzia serrata
- Po angielsku
- huperzine A
- Inne nazwy
- huperzyna, alkaloid widłaka chińskiego
- Kategoria
- Witaminy i suplementy
- W ciąży
- Po konsultacji z lekarzem
Właściwości chemiczne i fizyczne huperzyny A
Huperzyna A to alkaloid seskwiterpenowy typu likopodium z widłaczka Huperzia serrata; w suplementach i odczynnikach występuje naturalny, lewoskrętny enancjomer (−)-huperzyna A.
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Wzór sumaryczny | C15H18N2O |
| Masa molowa | 242,32 g/mol |
| Numer CAS | 102518-79-6 |
| Nazwa systematyczna | (5R,9R,11E)-5-amino-11-etylideno-7-metylo-5,6,9,10-tetrahydro-5,9-metanocyklookta[b]pirydyn-2(1H)-on |
| Postać | biały do prawie białego proszek lub kryształy |
| Temperatura topnienia | 228–233 °C |
Dane: TCI — (-)-Huperzine A (H1700). Wartości dla czystej substancji w warunkach standardowych; preparaty handlowe mogą się różnić.
Na co pomaga huperzyna a? Działanie i badania
Huperzyna A hamuje enzym acetylocholinesterazę, co zwiększa ilość acetylocholiny w mózgu — podobnie działają leki stosowane w chorobie Alzheimera [2]. Przegląd Cochrane z sześciu badań (454 osoby) wskazał pozorne korzyści w testach funkcji poznawczych, ale jakość badań była w większości niska, a autorzy uznali dowody za niewystarczające do zalecania [1]. Brak wiarygodnych danych, że poprawia pamięć u osób zdrowych.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Poprawa funkcji poznawczych w chorobie Alzheimera | Ograniczone | [1][2] |
| Poprawa pamięci u osób zdrowych | Niepotwierdzone | [1][2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Kapsułki z huperzyną A | dostępne jako suplement diety; zawartość substancji bywa różna u różnych producentów |
| Surowiec roślinny (Huperzia serrata) | tradycyjne zioło w medycynie chińskiej, nie jest produktem kulinarnym |
Ile huperzyny A dziennie i kiedy
Dawki huperzyny A nie podajemy — jest to substancja o działaniu farmakologicznym, a jej stosowanie wymaga konsultacji z lekarzem. Przegląd Cochrane wskazuje, że w badaniach działania niepożądane były łagodne, ale dane pochodzą z niewielkich prób [1].
Huperzyna a w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Po konsultacji z lekarzem | Brak danych o bezpieczeństwie; nie stosuj bez zgody lekarza. |
| Karmienie piersią | Po konsultacji z lekarzem | Brak danych o bezpieczeństwie. |
| Dzieci | Brak danych | Brak danych; nie podawaj. |
| Seniorzy | Po konsultacji z lekarzem | Główna grupa badań, lecz możliwe działania niepożądane (np. zwolnienie rytmu serca) wymagają nadzoru lekarza [2]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Do działań niepożądanych należą nudności, wymioty, biegunka, zawroty głowy, bezsenność i spowolnienie akcji serca [2]. Huperzynę A powinny omijać osoby przyjmujące leki na chorobę Alzheimera, beta-blokery lub blokery kanałów wapniowych bez konsultacji z lekarzem [2].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Inhibitory acetylocholinesterazy (donepezil, galantamina, rywastygmina) | możliwe nasilenie działań niepożądanych [2] |
| Beta-blokery i blokery kanałów wapniowych | możliwe nasilenie bradykardii [2] |
| Blokery receptorów dopaminowych D2 | możliwe objawy parkinsonowskie [2] |
FAQ
Huperzyna A po angielsku?
Czy huperzyna A poprawia pamięć?
Czy huperzyna A ma skutki uboczne?
Źródła
- Wang BS i in. Huperzine A for Alzheimer's disease (Cochrane) — przegląd systematyczny
- Memorial Sloan Kettering — Huperzia serrata — baza danych
