W skrócie
Lotos orzechodajny (Nelumbo nucifera) to roślina wodna, której nasiona, kłącza i młode łodygi są jadalne, a liście i pręciki służą do herbat i owijania potraw [2][3]. Właściwości zdrowotne lotosu opisano głównie w badaniach laboratoryjnych, a skuteczność i bezpieczeństwo u ludzi pozostają niejasne [1].
- Nazwa łacińska
- Nelumbo nucifera Gaertn.
- Po angielsku
- sacred lotus
- Inne nazwy
- lotos orzechodajny, lotos indyjski, padma
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- Kalorie
- 74 kcal w 100 g
- W ciąży
- Brak danych
- Dla psa
- Brak danych
Wartości odżywcze lotosu
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 74 kcal | — |
| Białko | 2,6 g | — |
| Tłuszcz | 0,1 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,03 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 12,3 g | — |
| Błonnik | 4,9 g | — |
| Woda | 79,1 g | — |
| Wapń | 45 mg | 6% |
| Żelazo | 1,2 mg | 8% |
| Magnez | 23 mg | 6% |
| Fosfor | 100 mg | 14% |
| Potas | 556 mg | 28% |
| Sód | 40 mg | — |
| Cynk | 0,39 mg | 4% |
| Miedź | 0,26 mg | 26% |
| Mangan | 0,26 mg | 13% |
| Selen | 0,7 µg | 1% |
| Witamina C | 44 mg | 55% |
| Tiamina (B1) | 0,16 mg | 15% |
| Ryboflawina (B2) | 0,22 mg | 16% |
| Niacyna (B3) | 0,4 mg | 2% |
| Witamina B6 | 0,26 mg | 18% |
| Kwas foliowy | 13 µg | 6% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 0 µg | 0% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 11254, domena publiczna.
Na co pomaga lotos? Działanie i badania
Przegląd opisuje alkaloidy lotosu (m.in. aporfinowe i benzyloizochinolinowe) jako potencjalnie aktywne wobec otyłości, cukrzycy, chorób sercowo-naczyniowych, neurodegeneracyjnych i nowotworów, ale ich skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo pozostają niejasne [1]. Biodostępność doustna tych alkaloidów jest niska, a autorzy wskazują na potrzebę większych i dłuższych badań na ludziach [1].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Wpływ na masę ciała i cukrzycę | Ograniczone | [1] |
| Wpływ na choroby sercowo-naczyniowe | Ograniczone | [1] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Nasiona | jadane świeże lub suszone, używane m.in. do nadzień do ciastek i herbat [2] |
| Kłącze | warzywo smażone, dodawane do zup lub marynowane [2] |
| Liście | do owijania ryżu na parze i potraw typu zongzi; także herbata z liści [2][3] |
| Pręciki | suszone, do aromatycznej herbaty [2] |
Lotos w kuchni
W kuchni azjatyckiej jada się nasiona, kłącza i młode łodygi lotosu [2][3]. Surowe rośliny wodne bywają źródłem zakażenia pasożytem Fasciolopsis buski [4], a encyklopedia zaleca gotowanie surowych płatków, liści i kłączy lotosu [2].
Lotos w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Brak danych | Brak badań na ludziach w przytoczonych źródłach; bezpieczeństwo preparatów jest niejasne [1]. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak badań w przytoczonych źródłach. |
| Dzieci | Brak danych | Brak badań w przytoczonych źródłach. |
| Seniorzy | Brak danych | Brak badań w przytoczonych źródłach. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Skuteczność kliniczna i bezpieczeństwo preparatów z lotosu u ludzi są niejasne, a autorzy przeglądu wskazują na potrzebę dalszych badań [1]. Surowe części roślin wodnych mogą przenosić pasożyty, więc gotuj je przed jedzeniem [2][4]. Preparaty z lotosu skonsultuj z lekarzem, zwłaszcza przy lekach na cukrzycę lub choroby serca.
Lotos dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak danych w przytoczonych źródłach. |
| Kot | Brak danych | Brak danych w przytoczonych źródłach. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Lotos jest rośliną wodną, rodzimą w Azji: od Azji Wschodniej przez północną Indochinę po środkowe i północne Indie [2][3]. Dziś rośnie też w innych cieplejszych regionach, prawdopodobnie dzięki wprowadzeniu przez człowieka [2].
Znaczenie i symbolika
Lotos symbolizuje czystość, oświecenie i przebudzenie duchowe w hinduizmie, buddyzmie, dżinizmie i kulturze chińskiej; jest też narodowym kwiatem Indii [2]. Włókno z łodyg lotosu tkano w Mjanmie i Kambodży na szaty, m.in. dla posągu Buddy nad jeziorem Inle [3].
Opisujemy tradycję i wierzenia — nie są to właściwości potwierdzone naukowo.
FAQ
Źródła
- Wang Z. i in. Alkaloids from lotus (Nelumbo nucifera): recent advances in biosynthesis, pharmacokinetics, bioactivity, safety, and industrial applications. Critical Reviews in Food Science and Nutrition 2021 — przegląd
- Wikipedia — Nelumbo nucifera (nazwy, zastosowania kulinarne, symbolika) — encyklopedia
- U.S. Fish and Wildlife Service — Sacred Lotus (Nelumbo nucifera) Ecological Risk Screening Summary — dokument instytucjonalny
- CDC Emerging Infectious Diseases — Fasciolopsis buski Detected in Humans in Bihar and Pigs in Assam, India, 2022 — artykuł recenzowany
