W skrócie
Kaszanka to tradycyjny wyrób z kaszy (najczęściej gryczanej), krwi i podrobów wieprzowych, przyprawiany solą, pieprzem i majerankiem [2]. Mięso zawiera żelazo hemowe i niehemowe [1], ale zawartość żelaza w samej kaszance zależy od receptury i nie podajemy jej bez badania produktu.
- Po angielsku
- blood sausage, black pudding
- Inne nazwy
- kiszka kaszana (dawna nazwa), krupniok (odmiana śląska)
- Kategoria
- Ryby i mięso
- Kalorie
- 379 kcal w 100 g
- W ciąży
- Po konsultacji z lekarzem
- Dla psa
- Unikać
Wartości odżywcze kaszanki
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 379 kcal | — |
| Białko | 14,6 g | — |
| Tłuszcz | 34,5 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 13,4 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 1,3 g | — |
| w tym cukry | 1,3 g | — |
| Błonnik | 0 g | — |
| Woda | 47,3 g | — |
| Wapń | 6 mg | 1% |
| Żelazo | 6,4 mg | 46% |
| Magnez | 8 mg | 2% |
| Fosfor | 22 mg | 3% |
| Potas | 38 mg | 2% |
| Sód | 680 mg | — |
| Cynk | 1,3 mg | 13% |
| Miedź | 0,04 mg | 4% |
| Mangan | 0,01 mg | 0% |
| Selen | 15,5 µg | 28% |
| Witamina C | 0 mg | 0% |
| Tiamina (B1) | 0,07 mg | 6% |
| Ryboflawina (B2) | 0,13 mg | 9% |
| Niacyna (B3) | 1,2 mg | 8% |
| Witamina B6 | 0,04 mg | 3% |
| Kwas foliowy | 5 µg | 2% |
| Witamina B12 | 1 µg | 40% |
| Witamina A | 0 µg | 0% |
| Witamina E | 0,13 mg | 1% |
| Witamina D | 1,3 µg | 26% |
| Witamina K | 0 µg | 0% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 07005, domena publiczna.
Na co pomaga kaszanka? Działanie i badania
Mięso, drób i owoce morza zawierają żelazo hemowe i niehemowe [1]. Zapotrzebowanie na żelazo wynosi 8 mg na dobę dla dorosłych mężczyzn, 18 mg dla kobiet w wieku 19–50 lat i 27 mg w ciąży [1]. Zawartości żelaza w kaszance nie potwierdzają źródła z listy, więc nie podajemy jej. Niedobór żelaza prowadzi do anemii, osłabienia i zmęczenia, a nadmiar do dolegliwości żołądkowych [1].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Zawartość żelaza w kaszance (brak danych o tym produkcie) | Niepotwierdzone | [1] |
Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Kaszanka z Białej Góry | produkt tradycyjny z woj. łódzkiego wpisany na listę 27 czerwca 2013 r.; kasza najczęściej gryczana, krew, wątroba, podgardle, mięso z głów i skórki [2] |
| Krupniok śląski | śląska odmiana z kaszy jęczmiennej i gryczanej, podrobów, tłuszczu, skórek i krwi; wpisany na listę produktów tradycyjnych 27 października 2014 r.; średnica 3–4 cm, długość 10–25 cm [3] |
Kaszanka w kuchni
Kaszankę przygotowuje się z kaszy gotowanej w rosole, do której dodaje się pokrojone, ugotowane podroby, krew i przyprawy; masę nadziewa się do jelit, a gotowy wyrób gotuje [2]. Według opisu produktu tradycyjnego używa się kaszy najczęściej gryczanej, wątroby, podgardla, mięsa z głów i skórek wieprzowych, a przyprawami są sól, pieprz, majeranek i zioła [2]. W ogólnym opisie krupnioków mowa o gotowaniu lub smażeniu, ale historyczny przepis zakłada gotowanie [3]. Historyczny przepis na krupniok wymienia także cebulę [3].
Kaszanka w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Po konsultacji z lekarzem | Zapotrzebowanie na żelazo rośnie do 27 mg na dobę [1]; źródła z listy nie oceniają podrobów w ciąży, ustal dietę z lekarzem lub dietetykiem. |
| Dzieci | Brak danych | Źródła z listy nie opisują tej grupy. |
Kaszanka a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Choroby nerek | Po konsultacji z lekarzem | Wyrób jest przyprawiany solą [2]; ilości ustal z lekarzem. |
| Dna moczanowa | Po konsultacji z lekarzem | W składzie są podroby [2]; źródła z listy nie oceniają ich przy dnie, skonsultuj z lekarzem. |
| Hemochromatoza | Po konsultacji z lekarzem | Przy tej chorobie trzeba unikać suplementów żelaza [1]; dietę ustal z lekarzem. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Osoby z hemochromatozą powinny unikać suplementów żelaza [1]. Górny dopuszczalny poziom spożycia żelaza z żywności, napojów i suplementów łącznie wynosi 45 mg na dobę dla dorosłych [1]. Przy chorobach serca i nerek ilości kaszanki ustal z lekarzem, bo wyrób jest solony i zawiera podroby oraz tłuszcz wieprzowy [2][3].
Kaszanka dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Unikać | Receptury kaszanki mogą zawierać cebulę [3], która jest toksyczna dla psów [4]. |
| Kot | Unikać | Cebula, którą zawierają niektóre receptury, jest toksyczna dla kotów [4]. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Przechowywanie kaszanki
W źródłach z listy brak zaleceń dotyczących przechowywania kaszanki; stosuj się do informacji producenta na etykiecie.
FAQ
Z czego składa się kaszanka?
Czy kaszanka ma dużo żelaza?
Czym jest krupniok?
Źródła
- NIH Office of Dietary Supplements — Iron: Consumer fact sheet — baza danych
- gov.pl (MRiRW) — Kaszanka, produkt tradycyjny (Biała Góra, woj. łódzkie) — wykaz produktów tradycyjnych (urzędowy)
- gov.pl (MRiRW) — Krupniok śląski, produkt tradycyjny — wykaz produktów tradycyjnych (urzędowy)
- ASPCA — Onion — baza danych
