W skrócie
Roszponka (Valerianella locusta) to delikatna sałata liściowa o łagodnym, lekko orzechowym smaku, jadana na surowo [2][3]. Jej liście zawierają witaminę C i karotenoidy, ale podczas tygodnia przechowywania w lodówce zawartość witaminy C spada średnio o ok. 40% [1].
- Nazwa łacińska
- Valerianella locusta (L.) Laterr.
- Po angielsku
- lamb's lettuce, corn salad, mâche
- Inne nazwy
- roszpunka, sałatka polna, mâche, feldsalat
- Kategoria
- Owoce i warzywa
- Kalorie
- 21 kcal w 100 g
Wartości odżywcze roszponki
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 21 kcal | — |
| Białko | 2 g | — |
| Tłuszcz | 0,4 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 3,6 g | — |
| Woda | 92,8 g | — |
| Wapń | 38 mg | 5% |
| Żelazo | 2,2 mg | 16% |
| Magnez | 13 mg | 3% |
| Fosfor | 53 mg | 8% |
| Potas | 459 mg | 23% |
| Sód | 4 mg | — |
| Cynk | 0,59 mg | 6% |
| Miedź | 0,13 mg | 13% |
| Mangan | 0,36 mg | 18% |
| Selen | 0,9 µg | 2% |
| Witamina C | 38,2 mg | 48% |
| Tiamina (B1) | 0,07 mg | 6% |
| Ryboflawina (B2) | 0,09 mg | 6% |
| Niacyna (B3) | 0,41 mg | 3% |
| Witamina B6 | 0,27 mg | 20% |
| Kwas foliowy | 14 µg | 7% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 355 µg | 44% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 11190, domena publiczna.
Na co pomaga roszponka? Działanie i badania
Badanie liści roślin z uprawy domowej i ze sklepów oznaczyło w nich m.in. witaminę C, karotenoidy (głównie neoksantynę i luteinę) oraz związki fenolowe, w tym kwas chlorogenowy [1]. Przegląd z 2025 r. opisuje roszponkę jako bogate źródło witaminy C i kwasu foliowego, ale nie podaje zawartości ani siły dowodów [3]. Są to analizy składu liści, a nie badania wpływu roszponki na zdrowie ludzi, więc nie można przypisywać jej konkretnych efektów leczniczych [1][3].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Zawiera witaminę C, karotenoidy i związki fenolowe | Ograniczone | [1] |
| Zawiera kwas foliowy | Ograniczone | [3] |
| Wpływ spożycia roszponki na zdrowie człowieka | Niepotwierdzone | [1][3] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Roszponka w kuchni
Roszponkę je się na surowo jako bazę sałatek; liście mają łagodny, orzechowy smak [2]. Jest opisywana także jako lekko gorzkawa o delikatnej strukturze [3]. Przed podaniem dokładnie ją umyj [2].
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Roszponka pochodzi z południowej Europy i rejonu Morza Śródziemnego [2][3]. Jest rośliną chłodnej pory roku: rośnie najlepiej w temperaturze do ok. 24°C (75°F), młode rośliny znoszą przymrozki do ok. 0°C, a upały powodują kwitnienie i pogarszają jakość, dlatego zaleca się siew wiosną i wczesną jesienią [2]. Zbiór możliwy jest 2–3 tygodnie po wschodach, a liście ścina się, gdy mają ok. 10 cm [2].
Przechowywanie roszponki
Według ośrodka USU Extension zebrane liście przechowuje się w lodówce 5–7 dni [2]. Zwróć uwagę, że w badaniu na próbkach trzymanych 7 dni w lodówce zawartość witaminy C spadła średnio o ok. 40%, a karotenoidy były stabilne przez pierwsze 5 dni [1]. Najwięcej witaminy C mieli próbki z domowej uprawy [1].
FAQ
Źródła
- Schmitzer V. i in. Changes in Metabolite Patterns During Refrigerated Storage of Lamb's lettuce (Valerianella locusta L. Betcke). Frontiers in Nutrition 2021 — badanie (czasopismo recenzowane)
- Lamb's Lettuce in the Garden — Utah State University Extension — poradnik uniwersytecki
- Lamb's lettuce (Valerianella locusta L.) — antioxidant activity and health benefits. Journal of Agroalimentary Processes and Technologies 2025 — przegląd (czasopismo)
