W skrócie
Glutamina to aminokwas, który organizm produkuje sam, a jednocześnie jest sprzedawany jako suplement w proszku i kapsułkach. Najlepiej zbadane jest jej stosowanie u ciężko chorych w szpitalu, gdzie metaanaliza wykazała krótszą wentylację mechaniczną, ale bez wpływu na śmiertelność [1]. W innych zastosowaniach korzyści nie są dobrze zdefiniowane [3].
- Nazwa łacińska
- L-glutamine
- Po angielsku
- glutamine
- Inne nazwy
- L-glutamina, Gln
- Kategoria
- Witaminy i suplementy
- Najlepiej zbadane działanie
- Skraca czas wentylacji mechanicznej u chorych w stanie krytycznym Umiarkowane
- W ciąży
- Po konsultacji z lekarzem
- Dla psa
- Brak danych
Właściwości chemiczne i fizyczne glutaminy
Glutamina (L-glutamina) to aminokwas białkowy — amid kwasu glutaminowego, z grupą amidową w łańcuchu bocznym.
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Wzór sumaryczny | C5H10N2O3 |
| Masa molowa | 146,15 g/mol |
| Numer CAS | 56-85-9 |
| Postać | biały proszek lub kryształy |
| Temperatura topnienia | 186 °C |
Dane: TCI — L-Glutamine (G0063) · KEGG COMPOUND: C00064 L-Glutamine. Wartości dla czystej substancji w warunkach standardowych; preparaty handlowe mogą się różnić.
Na co pomaga glutamina? Działanie i badania
Glutamina nie jest lekiem na jelita ani na nowotwory, a dla większości zastosowań suplementu korzyści są niedostatecznie zdefiniowane [3]. W metaanalizie 47 badań z randomizacją u dorosłych w stanie krytycznym suplementacja skracała czas wentylacji mechanicznej średnio o ok. 2,4 dnia, ale nie zmieniała istotnie śmiertelności (szpitalnej, 28-dniowej, 6-miesięcznej ani na OIOM), a autorzy nie zalecają rutynowego dodawania jej do żywienia chorych [1]. W podgrupie ciężko poparzonych obserwowano niższą śmiertelność szpitalną, ale podgrupa była mała (8 badań), więc wynik jest mniej pewny [1]. Receptowa L-glutamina (Endari) jest stosowana w anemii sierpowatej, by zmniejszyć częstość bolesnych kryzysów [2]. Glutaminian (glutaminian sodu) to inny związek niż glutamina.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Skraca czas wentylacji mechanicznej u chorych w stanie krytycznym | Umiarkowane | [1] |
| Obniża śmiertelność ciężko poparzonych (mała podgrupa) | Ograniczone | [1] |
| Zmniejsza częstość kryzysów w anemii sierpowatej (lek na receptę) | Ograniczone | [2] |
| Poprawia stan jelit, odporność lub wyniki sportowe | Niepotwierdzone | [3] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Proszek | najczęstsza forma suplementu, rozpuszczany w wodzie |
| Kapsułki i tabletki | wygodna forma suplementu |
| Lek na receptę | L-glutamina w proszku do rozpuszczania stosowana w anemii sierpowatej wyłącznie z zalecenia lekarza [2] |
Ile glutaminy dziennie i kiedy
Nie podajemy zalecanej ilości suplementu, bo w zebranych źródłach nie ma zwalidowanych dawek dla zdrowych osób. Dawkę leku w anemii sierpowatej oraz ewentualną suplementację u chorych ustala lekarz [2]. Przy suplemencie postępuj zgodnie z etykietą produktu.
Glutamina w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Po konsultacji z lekarzem | Nie wiadomo, czy glutamina wpływa na ciążę i płód; poinformuj lekarza [2][3]. |
| Karmienie piersią | Po konsultacji z lekarzem | Nie wiadomo, czy przenika do mleka; poinformuj lekarza [2][3]. |
| Dzieci | Brak danych | W zebranych źródłach brak danych o suplementacji u dzieci; tylko po decyzji lekarza. |
Glutamina a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Odchudzanie | Brak danych | Korzyści z suplementu nie są dobrze zdefiniowane [3]. |
| Choroby nerek | Po konsultacji z lekarzem | Brak danych w źródłach; decyzja należy do lekarza. |
| Choroby wątroby | Po konsultacji z lekarzem | Brak danych w źródłach; decyzja należy do lekarza. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Działania niepożądane L-glutaminy to m.in. zaparcia, nudności, ból głowy i brzucha [2][3], a w suplementach także wymioty i dyskomfort żołądka [3]. Możliwe są ciężkie reakcje alergiczne (trudności w oddychaniu, obrzęk twarzy lub gardła, pokrzywka) — wtedy należy przerwać stosowanie i szukać pomocy [3]. Osoby przyjmujące inne leki, suplementy lub zioła, a także z uczuleniem na glutaminę, powinny najpierw skonsultować się z lekarzem [2].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki, suplementy i zioła | WebMD nie podaje znanych interakcji z lekami, ale badania są niepełne — sprawdź z lekarzem lub farmaceutą [3]. MedlinePlus zaleca informować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach i suplementach [2] |
Glutamina dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak danych w źródłach; nie podawaj suplementu bez weterynarza. |
| Kot | Brak danych | Brak danych w źródłach; nie podawaj suplementu bez weterynarza. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
FAQ
Glutamina co to jest?
Glutamina na jelita — czy działa?
Glutamina skutki uboczne?
Glutamina w ciąży — czy można?
Źródła
- Sun Y. i in. Glutamine on critical-ill patients: a systematic review and meta-analysis. Annals of Palliative Medicine 2021 — metaanaliza
- MedlinePlus — L-glutamine (Endari): informacje o leku — baza danych
- WebMD — Glutamine (zastosowania, bezpieczeństwo, ciąża, interakcje) — baza danych