Właściwości N-acetylocysteiny

Skład, działanie, bezpieczeństwo i zastosowanie

Autor: admin · Aktualizacja: 16.10.2026

W skrócie

N-acetylocysteina (NAC) to pochodna aminokwasu cysteiny, stosowana jako lek (odtrutka po przedawkowaniu paracetamolu) oraz jako lek rozrzedzający wydzielinę dróg oddechowych w inhalacjach [1][2]. Jako suplement diety ma znacznie słabsze potwierdzenie: dowody w zaburzeniach psychicznych są wstępne i niejednoznaczne [3].

Po angielsku: N-acetylcysteine (NAC), acetylcysteine
Inne nazwy: NAC, acetylocysteina, N-acetylo-L-cysteina
Kategoria: Witaminy i suplementy
Najlepiej zbadane działanie: Odtrutka po przedawkowaniu paracetamolu Silne
W ciąży: Po konsultacji z lekarzem

Właściwości chemiczne i fizyczne N-acetylocysteiny

N-acetylocysteina to N-acetylowa pochodna aminokwasu L-cysteiny, zawierająca wolną grupę tiolową (–SH).

Właściwość	Wartość
Wzór sumaryczny	C₅H₉NO₃S
Masa molowa	163,19 g/mol
Numer CAS	616-91-1
Postać	biały proszek lub kryształy
Temperatura topnienia	110 °C
Rozpuszczalność w wodzie	179,5 g/l (20 °C)

Dane: TCI — N-Acetyl-L-cysteine A0905. Wartości dla czystej substancji w warunkach standardowych; preparaty handlowe mogą się różnić.

Na co pomaga n-acetylocysteina? Działanie i badania

Acetylcysteina jest podstawowym lekiem stosowanym po przedawkowaniu paracetamolu (acetaminofenu), aby zapobiec uszkodzeniu wątroby; działa najlepiej, gdy podana jest wcześnie [1][2]. W inhalacjach jest środkiem mukolitycznym, który rozrzedza śluz przy chorobach płuc, takich jak astma, rozedma, zapalenie oskrzeli czy mukowiscydoza [1]. W zaburzeniach psychicznych najmocniejsze, choć nadal wstępne dowody dotyczą dodatkowego leczenia schizofrenii; w depresji i zaburzeniach obsesyjno-kompulsywnych wyniki są niejednoznaczne, a badania małe [3].

Efekt	Siła dowodów	Źródła
Odtrutka po przedawkowaniu paracetamolu	Silne	[1][2]
Rozrzedzanie śluzu w chorobach dróg oddechowych (inhalacje)	Umiarkowane	[1]
Dodatkowe leczenie schizofrenii	Ograniczone	[3]
Zaburzenia nastroju i obsesyjno-kompulsyjne	Sprzeczne	[3]
Zmniejszanie głodu substancji w uzależnieniach	Ograniczone	[3]

Silne — Spójne wyniki przeglądów systematycznych lub wielu badań klinicznych u ludzi. Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Sprzeczne — Wyniki badań się wykluczają.

Jak stosować: formy i ilość

Forma	Jak stosować
Roztwór doustny lub dożylny	lek stosowany w zatruciu paracetamolem, wyłącznie pod nadzorem lekarza; dostępne są też tabletki musujące [2]
Roztwór do inhalacji	rozrzedzenie śluzu w chorobach płuc, wg zaleceń lekarza [1]
Suplementy diety	skład i zawartość substancji różnią się między produktami

Ile N-acetylocysteiny dziennie i kiedy

Dawkowanie zależy od wskazania i preparatu, dlatego trzymaj się ulotki lub zaleceń lekarza. W zatruciu paracetamolem leczenie prowadzi się w szpitalu [2]. Inhalacje stosuje się zwykle 3-4 razy dziennie przez nebulizator [1]. W badaniach psychiatrycznych najczęściej stosowano 2000-3600 mg na dobę jako dodatek do innych leków [3].

N-acetylocysteina w ciąży, dla dzieci i seniorów

Grupa	Ocena	Co warto wiedzieć
Ciąża	Po konsultacji z lekarzem	MedlinePlus nakazuje poinformować lekarza o ciąży lub jej planowaniu przed użyciem [1]; stosuj tylko po decyzji lekarza.
Karmienie piersią	Po konsultacji z lekarzem	MedlinePlus nakazuje poinformować lekarza o karmieniu piersią [1].
Dzieci	Po konsultacji z lekarzem	Dawkę ustala lekarz; nie podawaj suplementów na własną rękę.

N-acetylocysteina a choroby i diety

Stan lub dieta	Ocena	Co warto wiedzieć
Choroby wątroby	Po konsultacji z lekarzem	Lek stosowany po przedawkowaniu paracetamolu; LiverTox ocenia ryzyko uszkodzenia wątroby przez samą acetylocysteinę jako mało prawdopodobne [2]. Stosowanie ustal z lekarzem.
Astma	Po konsultacji z lekarzem	Przed inhalacją poinformuj lekarza o astmie [1].

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Po podaniu doustnym występują zależne od dawki nieprzyjemny smak, biegunka, nudności i wymioty [2]. Przy podaniu dożylnym zgłaszano reakcje alergiczne i anafilaktoidalne, u ok. 6-23% pacjentów w cytowanych badaniach [2]. Po inhalacji możliwe są nudności, wymioty, gorączka, katar, obrzęk w jamie ustnej i podrażnienie gardła [1]. Świszczący oddech, trudności w oddychaniu, kaszel z krwią, pokrzywka lub wysypka wymagają natychmiastowej pomocy medycznej [1].

Interakcje z lekami

Lek lub grupa leków	Możliwa interakcja
Azotany (leki rozszerzające naczynia)	możliwe nasilenie spadku ciśnienia [3]
Inne leki wziewne	nie mieszaj z innymi lekami do inhalacji bez zalecenia lekarza [1]
Paracetamol, glutation, leki przeciwnowotworowe	interakcje wskazano w przeglądzie; skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą [3]

Przechowywanie N-acetylocysteiny

Roztwór do inhalacji przechowuj w temperaturze pokojowej, z dala od ciepła i wilgoci, szczelnie zamknięty; po otwarciu trzymaj go w lodówce i wyrzuć niewykorzystany roztwór po 96 godzinach [1]. Preparaty doustne przechowuj zgodnie z ulotką.

Charakter informacyjny Ta strona opisuje skład, zastosowanie i wyniki badań wraz z oceną siły dowodów. Nie zastępuje porady lekarza, farmaceuty, dietetyka ani lekarza weterynarii — zwłaszcza w ciąży, przy chorobach przewlekłych i przyjmowaniu leków.