W skrócie
Agrest (Ribes uva-crispa) to owoc krzewu z rodziny agrestowatych, występujący w odmianach zielonych, żółtych i czerwonych. Jest niskokaloryczny (około 40 kcal w 100 g), stanowi źródło błonnika i dobre źródło witaminy C — około 29 mg w 100 g [1].
- Nazwa łacińska
- Ribes uva-crispa L.
- Po angielsku
- gooseberry
- Inne nazwy
- agrest europejski, porzeczka agrest
- Kategoria
- Owoce i warzywa
- Kalorie
- 44 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Dobre źródło witaminy C Silne
- Dla psa
- Brak danych
Wartości odżywcze agrestu
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 44 kcal | — |
| Białko | 0,88 g | — |
| Tłuszcz | 0,58 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,04 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 5,9 g | — |
| Błonnik | 4,3 g | — |
| Woda | 87,9 g | — |
| Wapń | 25 mg | 3% |
| Żelazo | 0,31 mg | 2% |
| Magnez | 10 mg | 3% |
| Fosfor | 27 mg | 4% |
| Potas | 198 mg | 10% |
| Sód | 1 mg | — |
| Cynk | 0,12 mg | 1% |
| Miedź | 0,07 mg | 7% |
| Mangan | 0,14 mg | 7% |
| Selen | 0,6 µg | 1% |
| Witamina C | 27,7 mg | 35% |
| Tiamina (B1) | 0,04 mg | 4% |
| Ryboflawina (B2) | 0,03 mg | 2% |
| Niacyna (B3) | 0,3 mg | 2% |
| Witamina B6 | 0,08 mg | 6% |
| Kwas foliowy | 6 µg | 3% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 15 µg | 2% |
| Witamina E | 0,37 mg | 3% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 09107, domena publiczna.
Na co pomaga agrest? Działanie i badania
Agrest jest wartościowym owocem przede wszystkim dzięki witaminie C, błonnikowi i polifenolom — głównie antocyjanom i flawonolom, których więcej mają odmiany czerwone [1][2]. Owoce wszystkich badanych odmian były dobrym źródłem witaminy C i miały mało cukru [2]. Brakuje natomiast badań klinicznych, które potwierdzałyby konkretne działanie lecznicze agrestu, jego liści czy soku u ludzi.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Dobre źródło witaminy C | Silne | [1][2] |
| Działanie lecznicze liści agrestu | Niepotwierdzone | [1] |
Silne — Spójne wyniki przeglądów systematycznych lub wielu badań klinicznych u ludzi. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Świeże owoce | dojrzałe na surowo, niedojrzałe do przetworów |
| Kompot i sok | część witaminy C traci się podczas gotowania |
| Dżem, konfitura | zawiera dużo dodanego cukru |
| Nalewka | zawiera alkohol i cukier; nie traktuj jej jako środka leczniczego |
Agrest w kuchni
Dojrzały agrest je się na surowo, a twardszy, kwaśniejszy — używa się do dżemów, galaretek, kompotów, ciast i chutney do mięs. Dzięki dużej zawartości pektyn przetwory z agrestu dobrze się żelują. Czerwone odmiany są słodsze i nadają się do jedzenia prosto z krzaka.
Agrest a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Cukrzyca | W umiarkowanych ilościach | Agrest ma mało cukru i sporo błonnika [1][2]; przetwory słodzone cukrem ogranicz. |
| Odchudzanie | Bezpieczne | Niskokaloryczny owoc z błonnikiem [1]. |
| Dieta ketogeniczna | W umiarkowanych ilościach | Mała porcja świeżego agrestu mieści się w limitach węglowodanów. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Świeży agrest nie ma szczególnych przeciwwskazań dla zdrowych osób. Ze względu na kwasowość może podrażniać przy wrzodach żołądka i nasilać zgagę. Nalewki zawierają alkohol, a dżemy dużo cukru — to istotne przy cukrzycy i w ciąży.
Agrest dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak wiarygodnych danych. |
| Kot | Brak danych | Brak wiarygodnych danych. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Agrest to krzew odporny na mróz, który najlepiej owocuje na stanowisku słonecznym lub lekko zacienionym, w żyznej, wilgotnej glebie. Sadzonki sadzi się jesienią lub wczesną wiosną. Największym problemem jest amerykański mączniak agrestu, dlatego warto wybierać odmiany odporne, np. Invicta. Popularne są formy piennikowe (agrest na pniu), łatwiejsze w zbiorze, oraz odmiany bezkolcowe.
| Odmiana | Czym się wyróżnia |
|---|---|
| Invicta | zielona, plenna, odporna na mączniak |
| Hinnonmaki Rot | czerwona, słodka, odporna |
| Czerwony Triumf | czerwona, deserowa |
| Odmiany bezkolcowe (np. Captivator) | ułatwiają zbiór |
Przechowywanie agrestu
Świeży agrest przechowuj w lodówce, nieumyty, do około tygodnia; mniej dojrzałe owoce wytrzymują dłużej [2]. Dobrze znosi mrożenie — umyj, osusz i zamróź rozłożony na tacy, a potem przesyp do woreczka.
Jak wybierać
Wybieraj owoce jędrne, bez pęknięć i plam pleśni. Twarde i jasne będą kwaśne, dobre do przetworów; miękkie i lekko przejrzyste są dojrzałe i słodsze.
FAQ
Ile kalorii ma agrest?
Czym różni się agrest czerwony od zielonego?
Co to jest agrest chiński?
Agrest po angielsku?
Źródła
- Aprifel — Gooseberry, nutritional sheet (dane Ciqual 2020 i Phenol-Explorer) — baza danych
- Anastasiadi M. i in. Tissue biochemical diversity of 20 gooseberry cultivars and the effect of ethylene supplementation on postharvest life. Postharvest Biology and Technology 2016 — badanie
