W skrócie
Cebula to warzywo z rodziny amarylkowatych, podstawa kuchni polskiej, jedzona na surowo i po obróbce. Badania nad jej działaniem zdrowotnym są głównie wstępne; metaanaliza sugeruje niewielki wpływ na masę ciała u osób z otyłością [3]. Cebula jest toksyczna dla psów, kotów i koni [1].
- Nazwa łacińska
- Allium cepa L.
- Po angielsku
- onion
- Inne nazwy
- cebula zwyczajna, cebula jadalna
- Kategoria
- Owoce i warzywa
- Kalorie
- 40 kcal w 100 g
- W ciąży
- Bezpieczne
- Dla psa
- Unikać
Wartości odżywcze cebuli
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 40 kcal | — |
| Białko | 1,1 g | — |
| Tłuszcz | 0,1 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,04 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 7,6 g | — |
| w tym cukry | 4,2 g | — |
| Błonnik | 1,7 g | — |
| Woda | 89,1 g | — |
| Wapń | 23 mg | 3% |
| Żelazo | 0,21 mg | 2% |
| Magnez | 10 mg | 3% |
| Fosfor | 29 mg | 4% |
| Potas | 146 mg | 7% |
| Sód | 4 mg | — |
| Cynk | 0,17 mg | 2% |
| Miedź | 0,04 mg | 4% |
| Mangan | 0,13 mg | 6% |
| Selen | 0,5 µg | 1% |
| Witamina C | 7,4 mg | 9% |
| Tiamina (B1) | 0,05 mg | 4% |
| Ryboflawina (B2) | 0,03 mg | 2% |
| Niacyna (B3) | 0,12 mg | 1% |
| Witamina B6 | 0,12 mg | 9% |
| Kwas foliowy | 19 µg | 10% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 0 µg | 0% |
| Witamina E | 0,02 mg | 0% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 0,4 µg | 1% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 11282, domena publiczna.
Na co pomaga cebula? Działanie i badania
Wpływ cebuli na zdrowie jest słabo udokumentowany w badaniach z udziałem ludzi. Metaanaliza badań u osób z otyłością wykazała, że spożycie cebuli zmniejszało masę ciała i tkankę tłuszczową, przy czym silniejszy efekt miała łuska cebuli niż cała cebula [3]; to pojedyncze, niewielkie badania. Popularne domowe zastosowania — syrop z cebuli na kaszel, cebula na stopy na noc, cebula na włosy — nie mają potwierdzenia w badaniach klinicznych.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Wspomaga redukcję masy ciała u osób z otyłością | Ograniczone | [3] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Surowa | najostrzejsza; do sałatek, kanapek i tatara |
| Duszona, karmelizowana | słodsza i łagodniejsza dla przewodu pokarmowego |
| Cebula cukrowa i czerwona | łagodniejsze odmiany do jedzenia na surowo |
| Dymka | młoda cebula ze szczypiorem; wiosną do sałatek |
| Marynowana (konserwowa) | przetwór w occie z przyprawami |
Cebula w kuchni
Cebula jest bazą zup, sosów, gulaszy i farszów. Karmelizowana na maśle lub oleju z dodatkiem cukru lub octu balsamicznego staje się słodka i pasuje do burgerów, tart i wątróbki. Cebula konserwowa to dodatek do mięs i kanapek.
Cebula w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Dzieci | W umiarkowanych ilościach | Ugotowaną cebulę można dodawać do potraw przy rozszerzaniu diety niemowlęcia; surowa bywa źle tolerowana. |
| Ciąża | Bezpieczne | W ilościach kulinarnych bez przeciwwskazań. |
Cebula a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Dieta low FODMAP | Unikać | Cebula zawiera dużo fruktanów; zamiast niej można użyć oleju aromatyzowanego cebulą, bo fruktany nie rozpuszczają się w tłuszczu [2]. |
| Refluks i zgaga | Ostrożnie | U części osób surowa cebula nasila dolegliwości; tolerancja jest indywidualna. |
| Dna moczanowa | Bezpieczne | Cebula nie należy do produktów bogatych w puryny. |
| Choroby wątroby | Brak danych | Brak wiarygodnych danych o szczególnym wpływie. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Cebula zawiera dużo fruktanów, dlatego może nasilać wzdęcia i bóle brzucha u osób z zespołem jelita drażliwego [2]. Zdarza się uczulenie na cebulę, objawiające się m.in. reakcjami skórnymi lub dolegliwościami pokarmowymi. Kontakt z sokiem cebuli może podrażniać skórę i oczy.
Cebula dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Unikać | Toksyczna — niszczy czerwone krwinki (niedokrwistość hemolityczna); objawy to wymioty, krew w moczu, osłabienie, przyspieszone tętno [1]. |
| Kot | Unikać | Toksyczna, mechanizm jak u psów [1]. |
| Koń | Unikać | Toksyczna [1]. |
| Kury | Ostrożnie | Brak pewnych danych dla drobiu; ponieważ cebula uszkadza krwinki u psów, kotów i koni [1], nie podawaj jej w większych ilościach. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Cebulę uprawia się z siewu lub z dymki, czyli małych cebulek wysadzanych wiosną, zwykle od końca marca do kwietnia, gdy gleba obeschnie. Potrzebuje słonecznego stanowiska i przepuszczalnej gleby. Zbiór następuje, gdy szczypior zaczyna się kłaść i zasychać.
| Odmiana | Czym się wyróżnia |
|---|---|
| Cebula żółta | uniwersalna, ostra, dobrze się przechowuje |
| Cebula czerwona | łagodniejsza, do jedzenia na surowo |
| Cebula biała | łagodna, popularna w kuchni meksykańskiej i azjatyckiej |
| Cebula cukrowa | duża, słodka, do sałatek i grillowania |
Przechowywanie cebuli
Całe cebule przechowuj w suchym, chłodnym, przewiewnym i ciemnym miejscu, nie w lodówce i nie w foliowym worku. Przekrojoną cebulę trzymaj w lodówce w szczelnym pojemniku i zużyj w ciągu kilku dni. Nie przechowuj cebuli razem z ziemniakami.
FAQ
Cebula po łacinie?
Czy cebula na stopy na noc działa?
Czy syrop z cebuli pomaga na kaszel?
Czy cebulę trzymać w lodówce?
Kiedy sadzić cebulę dymkę?
Źródła
- ASPCA Animal Poison Control — Onion — baza danych
- Monash University — All about onion, garlic and infused oils on the low FODMAP diet — omówienie
- Antiobesity effects of onion (Allium cepa) in subjects with obesity: Systematic review and meta-analysis. Food Science & Nutrition 2023 — metaanaliza
