W skrócie
Lipa to drzewo z rodzaju Tilia, którego suszone kwiatostany parzy się jako herbatę. Europejska Agencja Leków uznaje kwiat lipy za tradycyjny lek łagodzący objawy przeziębienia i łagodnego stresu [1]. Zastosowanie to opiera się na długiej tradycji, nie na badaniach klinicznych [1].
- Nazwa łacińska
- Tilia cordata Mill., Tilia platyphyllos Scop.
- Po angielsku
- linden
- Inne nazwy
- lipa drobnolistna, lipa szerokolistna, kwiat lipy (Tiliae flos), herbata lipowa, lime flower
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- W ciąży
- Unikać
Na co pomaga lipa? Działanie i badania
Kwiat lipy jest tradycyjnie stosowany w łagodzeniu objawów przeziębienia oraz łagodnych objawów stresu psychicznego — tak klasyfikuje go monografia Europejskiej Agencji Leków [1]. Ocena opiera się na co najmniej 30-letniej tradycji stosowania, a nie na badaniach klinicznych, dlatego siłę dowodów należy uznać za ograniczoną [1]. Liście, kora i owoce lipy nie mają uznanych zastosowań leczniczych.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Łagodzi objawy przeziębienia | Ograniczone | [1] |
| Łagodzi łagodne objawy stresu | Ograniczone | [1] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Napar z kwiatu lipy | 1,5 g suszonego kwiatu na 150 ml wrzącej wody, 2–4 razy dziennie u dorosłych [1] |
| Herbatka fix | wygodna forma naparu; dawkuj według opakowania |
| Wyciąg płynny i nalewka | w monografii EMA opisane dawki dla dorosłych [1] |
| Miód lipowy | miód pszczeli z nektaru lipy; to produkt spożywczy, nie lek |
Ile lipy dziennie i kiedy
Dorośli i młodzież mogą pić napar z 1,5 g kwiatu lipy w 150 ml wrzątku 2–4 razy dziennie, łącznie 3–6 g na dobę [1]. Przy przeziębieniu napar pije się od pierwszych objawów; jeśli trwają dłużej niż tydzień, skonsultuj się z lekarzem [1]. Dzieciom w wieku 4–12 lat przy przeziębieniu podaje się 1 g kwiatu na 150 ml, 2–4 razy dziennie [1].
Lipa w kuchni
Kwiat lipy parzy się jako aromatyczną herbatę, czasem z miodem i cytryną. Z kwiatów robi się też syrop lipowy, a pszczoły wytwarzają z nektaru lipy jasny, aromatyczny miód lipowy.
Lipa w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Unikać | Bezpieczeństwo nie zostało ustalone, EMA nie zaleca stosowania [1]. |
| Karmienie piersią | Unikać | Bezpieczeństwo nie zostało ustalone, EMA nie zaleca stosowania [1]. |
| Dzieci | W umiarkowanych ilościach | Przy przeziębieniu od 4 lat w zmniejszonej dawce; przy stresie nie zaleca się poniżej 12 lat [1]. |
| Seniorzy | Bezpieczne | Dawki jak dla dorosłych [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Nie stosuj kwiatu lipy przy nadwrażliwości na ten surowiec [1]. Monografia EMA nie zaleca stosowania w ciąży i podczas karmienia piersią ze względu na brak danych o bezpieczeństwie [1]. Działania niepożądane nie są znane [1].
Uprawa, pochodzenie i odmiany
W Polsce rosną dziko lipa drobnolistna (Tilia cordata) i lipa szerokolistna (Tilia platyphyllos); w miastach sadzi się też lipę srebrzystą i mieszańce. Lipa szerokolistna kwitnie zwykle w drugiej połowie czerwca, drobnolistna na przełomie czerwca i lipca, a srebrzysta najpóźniej. Kwiatostany z przysadką zbiera się na początku kwitnienia i suszy w cieniu. Sadzonki lipy sadzi się jesienią lub wczesną wiosną; drzewo dobrze znosi przycinanie.
| Odmiana | Czym się wyróżnia |
|---|---|
| Lipa drobnolistna (Tilia cordata) | najczęstszy surowiec kwiatu lipy; drobne, sercowate liście |
| Lipa szerokolistna (Tilia platyphyllos) | większe liście, kwitnie wcześniej; również surowiec leczniczy [1] |
| Lipa srebrzysta (Tilia tomentosa) | liście srebrzyste od spodu, drzewo parkowe; kwitnie najpóźniej |
| Lipa holenderska (Tilia × vulgaris) | mieszaniec, również dopuszczony jako surowiec [1] |
Przechowywanie lipy
Suszony kwiat lipy przechowuj w szczelnym pojemniku, w suchym, ciemnym miejscu. Traci aromat z czasem, dlatego warto zużyć go w ciągu roku od zbioru.
Jak wybierać
Dobry susz lipowy ma jasnożółte kwiaty z zieloną przysadką i wyraźny, miodowy zapach. Brązowe, kruszące się kwiaty bez zapachu są stare lub źle wysuszone. Nie zbieraj kwiatów z drzew rosnących przy ruchliwych ulicach.
Znaczenie i symbolika
W kulturze słowiańskiej lipa była drzewem świętym, kojarzonym z kobiecością, domem i spokojem; sadzono ją przy domach i kapliczkach. Wierzono, że chroni przed piorunem i złymi mocami. To przekonania kulturowe, nie właściwości potwierdzone naukowo.
Opisujemy tradycję i wierzenia — nie są to właściwości potwierdzone naukowo.
FAQ
Kiedy kwitnie lipa?
Na co pomaga lipa?
Czy liście i kora lipy mają właściwości lecznicze?
Lipa po angielsku?
Źródła
- European Medicines Agency — Community herbal monograph on Tilia cordata Miller, Tilia platyphyllos Scop., Tilia × vulgaris Heyne or their mixtures, flos — monografia
- European Medicines Agency — Tiliae flos — monografia
