W skrócie
Psylocybina to psychoaktywny alkaloid tryptaminowy występujący w grzybach z rodzajów Psilocybe, Panaeolus i Copelandia; w organizmie przekształca się w psylocynę, która działa na receptory serotoninowe [1]. Wywołuje halucynacje, lęk i zaburzenia oceny rzeczywistości [1]. W Polsce psylocybina i psylocyna są substancjami psychotropowymi grupy I-P, a ich posiadanie jest nielegalne [3][4].
- Po angielsku
- psilocybin
- Inne nazwy
- psilocybina, 4-fosforyloksy-DMT, grzyby psylocybinowe, grzyby halucynogenne, łysiczki
- Kategoria
- Grzyby
- W ciąży
- Unikać
- Dla psa
- Unikać
Na co pomaga psylocybina? Działanie i badania
Psylocybina nie ma w Polsce ani w Unii Europejskiej statusu leku, a jej działanie lecznicze jest dopiero badane w kontrolowanych próbach klinicznych. Po spożyciu psylocybina jest przekształcana w psylocynę, która pobudza receptory serotoninowe 5-HT1A, 5-HT2A i 5-HT2C; efekty psychodeliczne pojawiają się zwykle w ciągu 30 minut i trwają 4–6 godzin [1]. Badania nad zastosowaniem psylocybiny w depresji, lęku, PTSD i uzależnieniach trwają, a amerykańska FDA nadała dwóm preparatom psylocybiny status terapii przełomowej w depresji, co nie oznacza rejestracji leku [2]. W badaniach substancja jest podawana wyłącznie pod nadzorem medycznym i w połączeniu z psychoterapią; wyniki dotyczące bezpieczeństwa z badań klinicznych nie przenoszą się na użycie poza nimi [2]. Mikrodawkowanie nie ma potwierdzonej skuteczności ani bezpieczeństwa [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Łagodzi depresję (w badaniach klinicznych, pod nadzorem) | Ograniczone | [2] |
| Pomaga w lęku i PTSD | Ograniczone | [2] |
| Pomaga w uzależnieniach | Ograniczone | [2] |
| Mikrodawkowanie poprawia nastrój lub kreatywność | Niepotwierdzone | [2] |
| Uzależnia fizycznie | Niepotwierdzone | [2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Grzyby zawierające psylocybinę (Psilocybe i pokrewne) | małe brązowe lub płowe owocniki; w Polsce objęte kontrolą jako grzyby halucynogenne [1][4] |
| Syntetyczna psylocybina w badaniach klinicznych | podawana wyłącznie w ośrodkach badawczych pod nadzorem lekarza [2] |
Ile psylocybiny dziennie i kiedy
Nie podajemy dawek: psylocybina jest substancją psychotropową grupy I-P, bez zarejestrowanych wskazań leczniczych w Polsce [3][4]. Stosowanie poza badaniami klinicznymi jest nielegalne, a w badaniach odbywa się wyłącznie pod kontrolą lekarza [2].
Psylocybina w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Unikać | Substancja kontrolowana; brak danych o bezpieczeństwie dla płodu [3]. |
| Karmienie piersią | Unikać | Substancja kontrolowana; brak danych [3]. |
| Dzieci | Unikać | Przypadkowe spożycie przez dziecko wymaga natychmiastowego kontaktu z lekarzem lub ośrodkiem toksykologicznym [1][2]. |
| Seniorzy | Unikać | Ryzyko tachykardii i wzrostu ciśnienia oraz urazów w stanie dezorientacji [1][2]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Zatrucie psylocybiną objawia się lękiem, napadami paniki, zaburzeniami poczucia czasu i odległości, poczuciem nierealności, a u części osób stanami przypominającymi psychozę; fizycznie mogą wystąpić nudności, zawroty głowy, przyspieszone tętno i wzrost ciśnienia, a także silny ból brzucha, uporczywe wymioty i biegunka [1]. Objawy zaczynają się zwykle w ciągu pół godziny i trwają 4–6 godzin [1]. W danych amerykańskich ośrodków toksykologicznych najczęstsze były pobudzenie, tachykardia i dezorientacja, a 6 procent zgłaszających trafiło na intensywną terapię; część osób w trakcie trudnego przeżycia naraża siebie lub innych na uraz [2]. Istnieją też dane wskazujące, że psychodeliki mogą wyzwolić chorobę podobną do schizofrenii u osób predysponowanych, a złe skutki dla zdrowia psychicznego są bardziej prawdopodobne poza warunkami klinicznymi [2]. Przy zatruciu lub niepokojących objawach wezwij pomoc (112) albo skontaktuj się z ośrodkiem toksykologicznym i nie czekaj, aż objawy miną. Grzyby psylocybinowe łatwo pomylić z licznymi gatunkami niejadalnymi lub trującymi, więc każde spożycie dziko rosnącego grzyba o nieznanej tożsamości trzeba traktować jak możliwe zatrucie grzybami trującymi [1]. Dzieci i zwierzęta domowe należy trzymać z dala od dziko rosnących grzybów.
Psylocybina dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Unikać | Objawy u psów: wokalizacja, rozszerzone źrenice, niezborność ruchów, tachykardia, dezorientacja, hipertermia, lęk; początek po 10–30 minutach, zwykle ustępują w ciągu 12 godzin; konieczna wizyta u weterynarza [5]. |
| Kot | Brak danych | Brak opisanych danych dla kotów; traktuj jak zatrucie i skontaktuj się z weterynarzem [5]. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Znaczenie i symbolika
Grzyby zawierające psylocybinę są objęte kontrolą międzynarodową od 1971 r., kiedy psylocybinę i psylocynę wpisano do wykazu I Konwencji ONZ o substancjach psychotropowych [1]. Sposób traktowania samych grzybów różni się między krajami Europy: część kontroluje grzyby jako takie, część tylko zawarte w nich substancje [1].
Opisujemy tradycję i wierzenia — nie są to właściwości potwierdzone naukowo.
FAQ
Czy psylocybina jest legalna w Polsce?
Czy psylocybina uzależnia?
Czy psylocybina jest lekiem na depresję?
Psylocybina po angielsku?
Źródła
- EUDA (Agencja UE ds. Narkotyków) — Hallucinogenic mushrooms drug profile — omówienie
- NIDA (National Institute on Drug Abuse) — Psychedelic and Dissociative Drugs — omówienie
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 sierpnia 2018 r. w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2018 poz. 1591) — akt prawny
- Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1939) — akt prawny
- ASPCApro — Hallucinogenic Mushroom Toxicosis in Animals — omówienie
