W skrócie
Hupercyna A to alkaloid z widłaka Huperzia serrata, inhibitor cholinoesterazy, który w Chinach jest zarejestrowanym lekiem na chorobę Alzheimera [2]. Przegląd Cochrane (6 badań, 454 osoby) wskazał możliwe korzyści poznawcze w chorobie Alzheimera, ale jakość badań była zbyt niska, by zalecać stosowanie; u zdrowych osób nie ma wiarygodnych dowodów na poprawę pamięci [1][2].
- Nazwa łacińska
- Huperzia serrata (Thunb.) Trevis. (roślina źródłowa)
- Po angielsku
- huperzine A
- Inne nazwy
- HupA, ekstrakt z Huperzia serrata, chiński widłak
- Kategoria
- Witaminy i suplementy
- W ciąży
- Unikać
Na co pomaga hupercyna a? Działanie i badania
Hupercyna A hamuje cholinoesterazę, czyli działa podobnie jak leki stosowane w otępieniu [2]. W przeglądzie Cochrane z 2008 r. hupercyna A w porównaniu z placebo poprawiała ogólne funkcje poznawcze, stan kliniczny, zachowanie i sprawność codzienną chorych na Alzheimera, ale tylko jedno z sześciu badań miało odpowiednią jakość i wielkość, więc autorzy nie sformułowali żadnych zaleceń [1]. Część wyników, m.in. w skali Hasegawy i skali pamięci Wechslera, nie była istotna statystycznie [1]. U zdrowych dorosłych nie ma badań wykazujących poprawę pamięci, koncentracji czy czujności [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Funkcje poznawcze w chorobie Alzheimera | Ograniczone | [1] |
| Pamięć i koncentracja u osób zdrowych | Niepotwierdzone | [2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Suplementy diety (HupA, ekstrakt Huperzia serrata) | zawartość hupercyny A w produktach wieloskładnikowych była niestała, a część zawierała składniki niedozwolone w suplementach [2] |
| Lek (Chiny) | zarejestrowany w leczeniu choroby Alzheimera; w USA status prawny jako suplementu jest niejasny [2] |
Ile hupercyny A dziennie i kiedy
Nie podajemy dawek: hupercyna A to inhibitor cholinoesterazy o działaniu leku, a dane o jej bezpieczeństwie, zwłaszcza długoterminowym, są ograniczone; stosowanie wyłącznie pod kontrolą lekarza [2]. Alzheimer's Association odradza przyjmowanie hupercyny A, szczególnie osobom zażywającym leki na receptę [2]. W badaniach klinicznych u chorych na Alzheimera działania niepożądane były łagodne i nie różniły się od grupy kontrolnej [1].
Hupercyna a w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Unikać | Brak danych o bezpieczeństwie, substancja o działaniu leku [2]. |
| Karmienie piersią | Unikać | Brak danych o bezpieczeństwie [2]. |
| Dzieci | Unikać | Brak badań; nie podawać dzieciom [2]. |
| Seniorzy | Po konsultacji z lekarzem | Główna grupa, dla której badano hupercynę A; łączenie z lekami na otępienie wymaga decyzji lekarza [1][2]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Działania niepożądane hupercyny A wynikają z nadmiaru acetylocholiny: zwolnienie tętna, nudności, wymioty, biegunka, zawroty głowy, pocenie się, niewyraźne widzenie i bezsenność [2]. Bardzo wolne tętno, omdlenie, ślinotok lub duszność po przyjęciu większej ilości to objawy wymagające pilnej pomocy; dzwoń pod 112 lub do ośrodka toksykologicznego i nie czekaj. Alzheimer's Association odradza stosowanie hupercyny A, zwłaszcza z lekami na receptę, ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych [2]. Produkty wieloskładnikowe z hupercyną zawierały niestałe ilości substancji, a niekiedy składniki niedozwolone w suplementach [2]. Preparaty trzymaj poza zasięgiem dzieci.
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki na receptę (w szczególności stosowane w otępieniu) | Alzheimer's Association odradza łączenie ze względu na ryzyko poważnych działań niepożądanych [2] |
| Inne suplementy i tzw. nootropiki | łączenie zwiększa ryzyko działań niepożądanych [2] |
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Huperzia serrata to widłak rosnący w Azji Wschodniej, używany w tradycyjnej medycynie chińskiej; hupercynę A izoluje się z tej rośliny lub otrzymuje syntetycznie [2]. Roślina nie jest uprawiana w Polsce jako zioło ogrodowe.
FAQ
Czy hupercyna A poprawia pamięć?
Czy hupercyna A jest lekiem?
Czy hupercynę A można łączyć z lekami na Alzheimera?
Hupercyna A po angielsku?
Źródła
- Cochrane — Huperzine A for Alzheimer's disease (Li J. i in., 2008) — przegląd systematyczny
- Operation Supplement Safety (Departament Obrony USA) — Huperzine A: dietary supplements for brain health — omówienie
