W skrócie
THC (delta-9-tetrahydrokannabinol) to główny psychoaktywny kannabinoid konopi, odpowiedzialny za działanie odurzające [1]. Syntetyczny THC jest lekiem przeciwwymiotnym przy chemioterapii, a używanie konopi wiąże się z wypadkami, zaburzeniem używania i ryzykiem psychozy [2]. W Polsce THC jest substancją psychotropową; legalne są konopie włókniste do 0,3 procent THC i konopie lecznicze na receptę [3][4].
- Po angielsku
- THC, tetrahydrocannabinol
- Inne nazwy
- delta-9-tetrahydrokannabinol, Δ9-THC, dronabinol, tetrahydrokannabinol
- Kategoria
- Inne
- Najlepiej zbadane działanie
- Zmniejsza nudności i wymioty po chemioterapii (dronabinol, nabilon) Umiarkowane
- W ciąży
- Unikać
- Dla psa
- Unikać
Na co pomaga THC? Działanie i badania
THC działa odurzająco: w małych ilościach wywołuje euforię, zmniejszenie lęku, uspokojenie i senność, a jego efekty częściowo przypominają działanie alkoholu [1]. Działa przez układ endokannabinoidowy, którego naturalnym przekaźnikiem jest anandamid o właściwościach podobnych do THC; jest silnie lipofilny, a jego metabolity są wykrywalne w moczu nawet do dwóch tygodni [1]. Udokumentowane zastosowania lecznicze dotyczą syntetycznego THC (dronabinol, nabilon) w nudnościach po chemioterapii i w utracie apetytu w AIDS oraz ekstraktu THC z CBD (nabiksimols) w spastyczności w stwardnieniu rozsianym, przy czym badania są w większości stare lub małe [2]. W bólu przewlekłym kannabinoidy dają niewielką korzyść, która może nie być odczuwalna dla pacjenta, a działania niepożądane są częstsze niż po placebo [2]. W jaskrze konopie nie pomagają, a dowody na skuteczność w PTSD, zaburzeniach snu i chorobach zapalnych jelit są niewystarczające [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Zmniejsza nudności i wymioty po chemioterapii (dronabinol, nabilon) | Umiarkowane | [2] |
| Zmniejsza spastyczność w stwardnieniu rozsianym (nabiksimols) | Umiarkowane | [2] |
| Łagodzi ból przewlekły | Ograniczone | [2] |
| Poprawia apetyt w AIDS | Ograniczone | [2] |
| Pomaga w PTSD i zaburzeniach snu | Ograniczone | [2] |
| Pomaga w jaskrze | Niepotwierdzone | [2] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Ziele konopi (susz) | kwiatowe wierzchołki i liście; w Polsce susz z konopi innych niż włókniste to środek odurzający, dostępny wyłącznie jako surowiec farmaceutyczny na receptę [1][3] |
| Żywica konopi (haszysz) | sprasowana żywica z części roślin; kontrolowana [1][3] |
| Olej konopny z THC (hash oil) | ekstrakt rozpuszczalnikowy o wysokim stężeniu THC; kontrolowany, nie mylić z olejem z nasion konopi [1][3] |
| Dronabinol, nabilon (leki) | syntetyczny THC i jego analog, zarejestrowane m.in. w USA do nudności po chemioterapii [2] |
| Nabiksimols (Sativex) | ekstrakt THC i CBD w sprayu, zarejestrowany w części krajów przy spastyczności w SM [2] |
Ile THC dziennie i kiedy
Nie podajemy dawek: THC jest substancją psychotropową, a preparaty z THC są lekami na receptę stosowanymi wyłącznie pod kontrolą lekarza [2][3][4]. W Polsce ziele konopi innych niż włókniste, wyciągi, nalewki i żywica mogą być surowcem farmaceutycznym do leków recepturowych po dopuszczeniu przez Prezesa URPL (art. 33a ustawy) [3]. Oficjalne wskazania zarejestrowanych leków z THC to nudności i wymioty po chemioterapii, utrata apetytu w AIDS oraz spastyczność w stwardnieniu rozsianym [2].
THC w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Unikać | Palenie konopi w ciąży wiąże się z niższą masą urodzeniową [2]. |
| Karmienie piersią | Unikać | Substancja psychotropowa; brak danych o bezpieczeństwie dla niemowlęcia [2][4]. |
| Dzieci | Unikać | Dzieci zatruwają się po przypadkowym zjedzeniu produktów z THC (np. słodyczy); przebieg jest u nich cięższy niż u dorosłych [2]. Nastolatki mają 4–7 razy większe ryzyko zaburzenia używania konopi niż dorośli [2]. |
| Seniorzy | Unikać | U osób starszych używanie konopi wiąże się z większą liczbą urazów; THC powoduje spadki ciśnienia przy wstawaniu i omdlenia [2]. |
THC a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Odchudzanie | Brak danych | Brak wiarygodnych danych; w AIDS THC stosowano w celu pobudzenia apetytu [2]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Ostre działanie THC obejmuje zaburzenia koordynacji i oceny sytuacji, przyspieszone tętno, spadek ciśnienia przy wstawaniu z zawrotami głowy i omdleniem oraz lęk [1][2]. Używanie konopi zwiększa liczbę wypadków drogowych, a u osób predysponowanych częste używanie wiąże się z większym ryzykiem psychozy i schizofrenii, choć związek przyczynowy pozostaje niejasny [1][2]. Może rozwinąć się zaburzenie używania konopi z głodem substancji, objawami odstawienia i utratą kontroli, a u długotrwale używających dużych ilości występują nawracające, ciężkie wymioty [2]. FDA ostrzega przed produktami do wapowania z THC, powiązanymi z ciężkimi uszkodzeniami płuc; palenie z tytoniem niesie wszystkie ryzyka tytoniu [1][2]. Zgony przypisywane bezpośrednio konopiom są rzadkie [1]. Przy silnym lęku, zaburzeniach świadomości, drgawkach, bólu w klatce piersiowej lub po spożyciu produktu z THC przez dziecko wezwij pomoc (112) lub skontaktuj się z ośrodkiem toksykologicznym; nie czekaj na samoistne ustąpienie objawów.
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Tytoń | palenie konopi z tytoniem niesie wszystkie ryzyka palenia tytoniu [1] |
| Opioidy | badania na zwierzętach sugerują, że THC pozwala obniżyć dawki opioidów, ale wyniki u ludzi są niespójne i wysokiej jakości badania nie potwierdziły mniejszego zużycia opioidów [2] |
THC dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Unikać | Toksyczny; objawy: długotrwałe otępienie, wymioty, niezborność, senność lub pobudzenie, ślinotok, rozszerzone źrenice, niskie ciśnienie i temperatura, drgawki, śpiączka, rzadko śmierć [5]. |
| Kot | Unikać | Toksyczny, objawy jak u psów [5]. |
| Koń | Unikać | Toksyczny według ASPCA [5]. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Znaczenie i symbolika
Konopie i żywica konopi są kontrolowane międzynarodowo od Jednolitej konwencji ONZ z 1961 r., a sam delta-9-THC i jego izomery wpisano do Konwencji o substancjach psychotropowych z 1971 r. [1]. W 2018 r. Komitet Ekspertów WHO ds. Uzależnień od Środków Odurzających (ECDD) rozpoczął przegląd klasyfikacji konopi, THC i jego izomerów; o przyjęciu zaleceń decyduje Komisja ONZ ds. Środków Odurzających [6].
Opisujemy tradycję i wierzenia — nie są to właściwości potwierdzone naukowo.
FAQ
Olej THC — jakie ma właściwości i czy jest legalny?
Czy THC jest legalne w Polsce?
Jak długo THC utrzymuje się w organizmie?
Czy THC uzależnia?
THC po angielsku?
Źródła
- EUDA (Agencja UE ds. Narkotyków) — Cannabis drug profile — omówienie
- NCCIH — Cannabis (Marijuana) and Cannabinoids: What You Need To Know — omówienie
- Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1939) — akt prawny
- Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 17 sierpnia 2018 r. w sprawie wykazu substancji psychotropowych, środków odurzających oraz nowych substancji psychoaktywnych (Dz.U. 2018 poz. 1591) — akt prawny
- ASPCA Animal Poison Control — Marijuana (Cannabis sativa) — baza danych
- WHO — Expert Committee on Drug Dependence review of cannabis (pytania i odpowiedzi) — omówienie
