W skrócie
L-ornityna to aminokwas niebiałkowy, który uczestniczy w cyklu mocznikowym, czyli w usuwaniu amoniaku z organizmu [1]. Jest sprzedawana jako suplement, ale jej wpływ na wyniki sportowe nie został potwierdzony — w badaniu na 14 osobach nie poprawiała wydolności [2].
- Po angielsku
- L-ornithine
- Inne nazwy
- kwas (S)-2,5-diaminopentanowy, ornityna
- Kategoria
- Witaminy i suplementy
- Najlepiej zbadane działanie
- Bezpieczeństwo doustnego stosowania u zdrowych dorosłych (głównie objawy żołądkowo-jelitowe przy dużych dawkach) Umiarkowane
- W ciąży
- Po konsultacji z lekarzem
- Dla psa
- Brak danych
Właściwości chemiczne i fizyczne L-ornityny
L-ornityna to niebiałkowy α-aminokwas z dwiema grupami aminowymi (kwas 2,5-diaminopentanowy), pośredni metabolit cyklu mocznikowego.
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Wzór sumaryczny | C5H12N2O2 |
| Masa molowa | 132,16 g/mol |
| Numer CAS | 70-26-8 |
| Nazwa systematyczna | kwas (2S)-2,5-diaminopentanowy |
| Postać | białe lub białawe ciało stałe |
| Temperatura topnienia | 140 °C |
| Rozpuszczalność w wodzie | rozpuszczalna |
Dane: ChemicalBook — L-Ornithine (70-26-8) · Wikipedia — Ornithine. Wartości dla czystej substancji w warunkach standardowych; preparaty handlowe mogą się różnić.
Na co pomaga l-ornityna? Działanie i badania
L-ornityna jest w organizmie produktem pośrednim cyklu mocznikowego: z argininy pod wpływem arginazy powstają mocznik i ornityna, a ornityna jest następnie ponownie wykorzystywana w cyklu [1]. Jako suplement była badana głównie w kontekście wysiłku fizycznego. W badaniu krzyżowym z udziałem 14 młodych, wytrenowanych osób dawka chlorowodorku L-ornityny nie poprawiła parametrów wydolności tlenowej, a poziom amoniaku we krwi po wysiłku był wyższy niż po placebo [2]. Dowody na inne deklarowane efekty (regeneracja, sen, redukcja stresu) nie zostały tu potwierdzone w otwartych źródłach, dlatego nie można ich uznać za udowodnione.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Poprawa wydolności podczas wysiłku | Niepotwierdzone | [2] |
| Bezpieczeństwo doustnego stosowania u zdrowych dorosłych (głównie objawy żołądkowo-jelitowe przy dużych dawkach) | Umiarkowane | [3] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Chlorowodorek L-ornityny (proszek, kapsułki) | najczęściej badana forma suplementu [2][3] |
| L-ornityna z L-asparaginianem | osobny preparat, nie opisany w tym haśle |
Ile L-ornityny dziennie i kiedy
Dawkę L-ornityny w suplementach ustala producent i lekarz lub dietetyk; hasło nie podaje zaleceń leczniczych. W badaniu nad wysiłkiem podano jednorazowo 0,1 g chlorowodorku L-ornityny na kg masy ciała [2]. Przegląd systematyczny oszacował poziom bez obserwowanych działań niepożądanych na 12 000 mg dziennie dla chlorowodorku L-ornityny u zdrowych osób, ale opiera się on głównie na jednym 28-dniowym badaniu [3]. Pojedyncza dawka ok. 170 mg/kg wywołała w starszym badaniu skurcze brzucha i biegunkę [3].
L-ornityna w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Po konsultacji z lekarzem | Brak danych o bezpieczeństwie suplementów — skonsultuj z lekarzem. |
| Karmienie piersią | Po konsultacji z lekarzem | Brak danych o bezpieczeństwie suplementów — skonsultuj z lekarzem. |
| Dzieci | Brak danych | Przegląd dotyczył zdrowych osób dorosłych [3]; brak danych dla dzieci. |
| Seniorzy | Brak danych | Brak danych w przejrzanych źródłach. |
L-ornityna a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Choroby wątroby | Po konsultacji z lekarzem | Ornityna jest związana z metabolizmem amoniaku, ale suplement przy chorobie wątroby stosuj tylko za zgodą lekarza. |
| Choroby nerek | Po konsultacji z lekarzem | Brak danych — suplement tylko po konsultacji z lekarzem. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Najczęstsze objawy niepożądane L-ornityny przyjmowanej doustnie to dolegliwości żołądkowo-jelitowe, zwłaszcza po dużych jednorazowych dawkach [3]. Przegląd badań dotyczył zdrowych osób, a autorzy zaznaczają, że nie był przeznaczony do wykrywania rzadkich działań niepożądanych, a część badań była finansowana przez producentów [3]. Osoby z chorobami wątroby lub nerek, przyjmujące leki oraz kobiety w ciąży i karmiące powinny skonsultować suplement z lekarzem.
L-ornityna dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak pewnych danych — nie podawaj suplementów bez weterynarza. |
| Kot | Brak danych | Brak pewnych danych — nie podawaj suplementów bez weterynarza. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
FAQ
Źródła
- Wikipedia — Ornithine — encyklopedia (nazwa, wzór, cykl mocznikowy)
- Demura S. i in. The effect of L-ornithine hydrochloride ingestion on performance during incremental exhaustive ergometer bicycle exercise and ammonia metabolism during and after exercise. European Journal of Clinical Nutrition 2010 — badanie krzyżowe
- Yang H. i in. Safety assessment of L-ornithine oral intake in healthy subjects: a systematic review. Amino Acids 2025 — przegląd systematyczny