W skrócie
Uczep (najczęściej uczep trójlistkowy, Bidens tripartita) to jednoroczna roślina z rodziny astrowatych, rosnąca na wilgotnych miejscach, używana tradycyjnie jako ziele lecznicze [1]. Jego działanie opisano głównie w badaniach laboratoryjnych, a dowodów klinicznych w użytych źródłach nie ma [2].
- Nazwa łacińska
- Bidens tripartita L.
- Po angielsku
- three-lobe beggarticks, trifid bur-marigold
- Inne nazwy
- uczep trójlistkowy; uczep amerykański (Bidens frondosa) to osobny gatunek
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- W ciąży
- Brak danych
Na co pomaga uczep? Działanie i badania
W badaniach laboratoryjnych (in vitro) wyciągi z uczepu wykazywały działanie przeciwutleniające i hamowały enzymy α-amylazę i α-glukozydazę; badano też ich wpływ na trzy linie komórek nowotworowych, a wśród głównych związków wskazano cynarozyd, kwas chlorogenowy i epikatechinę [2]. Są to badania in vitro i in silico, bez danych u zwierząt i ludzi [2]. Nie znaleziono badań klinicznych u ludzi, więc skuteczności nie można potwierdzić. Tradycyjnie w Chinach stosowano odwar przy przewlekłej czerwonce, a wywar jako przemywanie przy przewlekłym wyprysku; korzeniom i nasionom przypisywano działanie moczopędne i wykrztuśne [1].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Działanie przeciwutleniające (badania laboratoryjne) | Ograniczone | [2] |
| Hamowanie α-amylazy i α-glukozydazy (badania laboratoryjne) | Ograniczone | [2] |
| Łagodzenie chorób skóry u ludzi | Niepotwierdzone | [1][2] |
| Działanie moczopędne u ludzi | Niepotwierdzone | [1][2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Ziele suszone | tradycyjny surowiec zielarski |
| Odwar | tradycyjna forma, w Chinach także do przemywania skóry [1] |
Uczep na skórę i włosy
Wyciągi z uczepu są używane w kosmetykach do skóry tłustej i problemowej, ze względu na zawartość związków fenolowych [1]. Popularne opisy mówią o łagodzeniu trądziku i egzemy, ale w wykorzystanych źródłach brak badań klinicznych potwierdzających to u ludzi [1][3].
Uczep w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Brak danych | Brak danych o bezpieczeństwie w użytych źródłach; przed użyciem preparatów ziołowych skonsultuj się z lekarzem. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak danych. |
| Dzieci | Brak danych | Brak danych. |
| Seniorzy | Brak danych | Brak danych. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
W użytych źródłach nie ma danych o toksyczności, interakcjach ani ustalonych dawkach uczepu [1][2]. Dlatego przed stosowaniem preparatów, zwłaszcza w ciąży, w czasie karmienia i przy przyjmowaniu leków, skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Uczep trójlistkowy to roślina jednoroczna, wzniesiona, dorastająca do ok. 1–1,5 m, z liśćmi pierzasto wcinanymi na 3–5 łatek i koszyczkami bez kwiatów języczkowych, o żółtych kwiatach rurkowatych [1]. Rośnie na wilgotnych, otwartych stanowiskach, np. nad wodą i na podmokłych pastwiskach [1]. Występuje od Europy i północnej Afryki przez Himalaje po Chiny, Japonię i Azję Południowo-Wschodnią [1].
| Odmiana | Czym się wyróżnia |
|---|---|
| Uczep trójlistkowy (Bidens tripartita) | gatunek opisywany jako tradycyjne ziele lecznicze [1] |
| Uczep amerykański (Bidens frondosa) | inny gatunek; nie myl z uczepem trójlistkowym |
FAQ
Uczep trójlistkowy — na co pomaga?
Jak wygląda uczep?
Uczep po angielsku?
Źródła
- Bidens tripartita (PROSEA) — baza danych
- Uysal A. i in. 2018, Food and Chemical Toxicology 111: Novel in vitro and in silico insights of the multi-biological activities and chemical composition of Bidens tripartita L. — badanie in vitro (abstrakt)
