W skrócie
Ser żółty to dojrzewający ser twardy lub półtwardy z mleka krowiego, bogaty w białko i tłuszcz. W metaanalizie badań kohortowych wyższe spożycie sera wiązało się z niższym ryzykiem choroby wieńcowej i udaru, choć dowody są obserwacyjne [1].
- Po angielsku
- hard cheese, yellow cheese
- Inne nazwy
- ser dojrzewający, ser podpuszczkowy
- Kategoria
- Nabiał i jaja
- Kalorie
- 356 kcal w 100 g
- W ciąży
- Ostrożnie
- Dla psa
- W umiarkowanych ilościach
Wartości odżywcze sera żółtego
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 356 kcal | — |
| Białko | 24,9 g | — |
| Tłuszcz | 27,4 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 17,6 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 2,2 g | — |
| w tym cukry | 2,2 g | — |
| Błonnik | 0 g | — |
| Woda | 41,5 g | — |
| Wapń | 700 mg | 88% |
| Żelazo | 0,24 mg | 2% |
| Magnez | 29 mg | 8% |
| Fosfor | 546 mg | 78% |
| Potas | 121 mg | 6% |
| Sód | 819 mg | — |
| Cynk | 3,9 mg | 39% |
| Miedź | 0,04 mg | 4% |
| Mangan | 0,01 mg | 1% |
| Selen | 14,5 µg | 26% |
| Witamina C | 0 mg | 0% |
| Tiamina (B1) | 0,03 mg | 3% |
| Ryboflawina (B2) | 0,33 mg | 24% |
| Niacyna (B3) | 0,06 mg | 0% |
| Witamina B6 | 0,08 mg | 6% |
| Kwas foliowy | 21 µg | 10% |
| Witamina B12 | 1,5 µg | 62% |
| Witamina A | 165 µg | 21% |
| Witamina E | 0,24 mg | 2% |
| Witamina D | 0,5 µg | 10% |
| Witamina K | 2,3 µg | 3% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 01022, domena publiczna.
Na co pomaga ser żółty? Działanie i badania
W metaanalizie badań prospektywnych wyższe spożycie sera wiązało się z niższym ryzykiem choroby wieńcowej (RR 0,82) i udaru (RR 0,87), a dla ogółu chorób sercowo-naczyniowych wynik nie był istotny statystycznie [1]. Są to badania obserwacyjne, które nie dowodzą przyczynowości, a wyraźnej zależności od dawki nie wykazano [1]. Ser żółty zawiera też dużo soli, której nadmiar podnosi ciśnienie krwi [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Niższe ryzyko choroby wieńcowej przy wyższym spożyciu sera | Ograniczone | [1] |
| Niższe ryzyko udaru przy wyższym spożyciu sera | Ograniczone | [1] |
| Wpływ na ogólne ryzyko chorób sercowo-naczyniowych | Niepotwierdzone | [1] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Ser żółty pełnotłusty | najbogatszy w tłuszcz i energię |
| Ser żółty light, niskotłuszczowy | mniej tłuszczu; sprawdź zawartość soli na etykiecie |
| Ser bez laktozy | dojrzewające sery żółte mają zwykle mało laktozy; sprawdź etykietę |
Ile sera żółtego dziennie i kiedy
Dla sera żółtego nie ma osobnej normy spożycia. Ponieważ ser jest słony, dolicz go do dziennego limitu soli: WHO zaleca mniej niż 5 g soli (2000 mg sodu) dziennie [2]. W badaniach obserwacyjnych wyższą kategorią spożycia były porcje powyżej 1,5 porcji dziennie [1].
Ser żółty w kuchni
Ser żółty kroi się na kanapki, tarkuje do zapiekanek, makaronów i pizzy oraz topi w sosach. Najczęściej spotykane rodzaje to gouda, edamski, ementaler, cheddar i podobne sery twarde.
Ser żółty w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Ostrożnie | Wybieraj sery pasteryzowane; nie jedz sera z nieznanego źródła. |
| Karmienie piersią | Bezpieczne | W ilościach kulinarnych. |
| Dzieci | W umiarkowanych ilościach | Zwracaj uwagę na zawartość soli [2]. |
| Seniorzy | W umiarkowanych ilościach | Ogranicz ilość ze względu na sól i nadciśnienie [2]. |
Ser żółty a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Choroby serca i cholesterol | W umiarkowanych ilościach | W badaniach obserwacyjnych serów nie wiązano ze wzrostem ryzyka choroby wieńcowej [1], ale zawierają sól [2]. |
| Nadciśnienie | Ostrożnie | Sól podnosi ciśnienie krwi [2]. |
| Dieta bez laktozy | W umiarkowanych ilościach | Sery dojrzewające mają zwykle mało laktozy; sprawdź etykietę. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Ser żółty zawiera dużo soli, a jej nadmiar podnosi ciśnienie krwi i zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych [2]. Osoby z alergią na białka mleka powinny go unikać.
Ser żółty dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | W umiarkowanych ilościach | Niewielkie ilości jako nagroda; sery z cebulą, czosnkiem lub ziołami niewskazane. |
| Kot | W umiarkowanych ilościach | Niewielkie ilości; wiele kotów źle toleruje nabiał. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Przechowywanie sera żółtego
Ser żółty przechowuj w lodówce, owinięty w pergamin lub folię spożywczą, by nie wysychał. Pleśń na powierzchni twardego sera można odkroić z zapasem, ale ser o miękkiej konsystencji z pleśnią wyrzuć.
Aktualności
FAQ
Ser żółty a cholesterol?
Ile soli ma ser żółty?
Ser żółty kcal i białko?
Źródła
- Alexander D.D. i in. Dairy consumption and CVD: a systematic review and meta-analysis. British Journal of Nutrition 2016 — metaanaliza
- WHO — Salt reduction (fact sheet) — omówienie
