W skrócie
Maślanka to kwaśny napój mleczny: tradycyjnie płyn pozostały po ubijaniu masła, dziś zwykle mleko pełne lub o obniżonej zawartości tłuszczu sfermentowane przez bakterie fermentacji mlekowej [1]. Jak inne produkty mleczne zawiera laktozę, więc nie jest bezpiecznym wyborem przy nietolerancji laktozy [2].
- Po angielsku
- buttermilk
- Inne nazwy
- maślanka naturalna, maślanka kulturowa
- Kategoria
- Nabiał i jaja
- Kalorie
- 62 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Nabiał jest głównym źródłem wapnia w diecie (brak osobnych danych dla maślanki) Umiarkowane
- W ciąży
- Brak danych
Wartości odżywcze maślanki
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 62 kcal | — |
| Białko | 3,2 g | — |
| Tłuszcz | 3,3 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 1,9 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 4,9 g | — |
| w tym cukry | 4,9 g | — |
| Błonnik | 0 g | — |
| Woda | 87,9 g | — |
| Wapń | 115 mg | 14% |
| Żelazo | 0,03 mg | 0% |
| Magnez | 10 mg | 3% |
| Fosfor | 85 mg | 12% |
| Potas | 135 mg | 7% |
| Sód | 105 mg | — |
| Cynk | 0,38 mg | 4% |
| Miedź | 0,03 mg | 2% |
| Mangan | 0 mg | 0% |
| Selen | 3,7 µg | 7% |
| Witamina C | 0 mg | 0% |
| Tiamina (B1) | 0,05 mg | 4% |
| Ryboflawina (B2) | 0,17 mg | 12% |
| Niacyna (B3) | 0,09 mg | 1% |
| Witamina B6 | 0,04 mg | 3% |
| Kwas foliowy | 5 µg | 2% |
| Witamina B12 | 0,46 µg | 18% |
| Witamina A | 47 µg | 6% |
| Witamina E | 0,07 mg | 1% |
| Witamina D | 1,3 µg | 26% |
| Witamina K | 0,3 µg | 0% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 01230, domena publiczna.
Na co pomaga maślanka? Działanie i badania
Maślanka nie ma udokumentowanego działania leczniczego; jest zwykłym produktem mlecznym. Dzisiejsza maślanka powstaje przez fermentację mleka, w której bakterie mlekowe żywią się cukrem mlecznym i wytwarzają kwas mlekowy [1]. Nabiał jest głównym źródłem wapnia w diecie [3], ale wykorzystane źródła nie podają zawartości wapnia w samej maślance. Zalecenia dla osób z nietolerancją laktozy wymieniają jogurt i sery twarde jako produkty o mniejszej zawartości laktozy, a maślanki nie wskazują [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Nabiał jest głównym źródłem wapnia w diecie (brak osobnych danych dla maślanki) | Umiarkowane | [3] |
| Lepsza tolerancja niż mleko przy nietolerancji laktozy | Niepotwierdzone | [2] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Tradycyjna | płyn pozostały po ubijaniu śmietany na masło [1] |
| Kulturowa (współczesna) | mleko pełne lub o obniżonej zawartości tłuszczu sfermentowane bakteriami, np. Lactococcus lactis lub cremoris, często z dodatkiem bakterii nadających aromat [1] |
Maślanka w kuchni
Maślankę pije się na zimno, a w kuchni amerykańskiej używa do wypieków, np. naleśników czy ciasta kawowego, w których zastępuje m.in. kwaśną śmietanę [1]. Wypieki z maślanką mają lekko kwaśny smak.
Maślanka w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Brak danych | Brak danych w wykorzystanych źródłach. |
| Dzieci | Brak danych | Brak danych w wykorzystanych źródłach. |
Maślanka a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Nietolerancja laktozy | Ostrożnie | Laktoza występuje we wszystkich mlecznych produktach [2]; część osób znosi do ok. 12 g laktozy (ilość w szklance mleka) bez objawów lub z łagodnymi [2], ale maślanka nie została wskazana jako produkt o mniejszej zawartości laktozy. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Maślanka powstaje z mleka [1], więc osoby z alergią na mleko krowie powinny skonsultować się z lekarzem przed jej spożyciem. Laktoza jest obecna we wszystkich produktach mlecznych [2]; osoby z nietolerancją laktozy powinny wybierać produkty bez laktozy lub o obniżonej zawartości laktozy, a ich tolerancję ocenić indywidualnie [2].
Przechowywanie maślanki
Maślankę trzymaj w lodówce. Bez chłodzenia związki odpowiedzialne za jej charakterystyczny aromat i smak szybko zanikają [1].
Jak wybierać
Kupuj maślankę z krótkim składem (mleko i kultury bakterii) i sprawdzaj datę przydatności. W niektórych produktach przed fermentacją dodaje się niewielkie ilości kwasu cytrynowego, a do gotowego wyrobu sól [1].
FAQ
Maślanka po angielsku?
Czym różni się maślanka naturalna od kulturowej?
Źródła
- University of Kentucky Cooperative Extension — Dairy Foods Unit 4: Cultured Dairy Products — omówienie (materiał edukacyjny uczelni)
- NIDDK (NIH) — Eating, diet, and nutrition for lactose intolerance — omówienie
- NIH Office of Dietary Supplements — Calcium (Consumer) — omówienie
