W skrócie
Kurkumina to żółty barwnik (polifenol) z kłącza ostryżu długiego (kurkumy), sprzedawany jako suplement. Nie ma jednoznacznych dowodów, że przynosi korzyści zdrowotne; wstępne wyniki dotyczą choroby zwyrodnieniowej stawów, ale wymagają lepszych badań [1].
- Nazwa łacińska
- Curcuma longa L.
- Po angielsku
- curcumin
- Inne nazwy
- kurkuma (kłącze), E100, żółcień kurkumowa
- Kategoria
- Witaminy i suplementy
- W ciąży
- Po konsultacji z lekarzem
Właściwości chemiczne i fizyczne kurkuminy
Kurkumina to żółty barwnik z grupy diarylheptanoidów (polifenol) z kłącza ostryżu długiego; chemicznie jest β-diketonem z dwoma pierścieniami fenolowymi.
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Wzór sumaryczny | C21H20O6 |
| Masa molowa | 368,39 g/mol |
| Numer CAS | 458-37-7 |
| Numer E | E100 |
| Nazwa systematyczna | (1E,6E)-1,7-bis(4-hydroksy-3-metoksyfenylo)hepta-1,6-dieno-3,5-dion |
| Postać | jasnożółty do brązowego proszek lub kryształy |
| Temperatura topnienia | 183 °C |
| Rozpuszczalność w wodzie | nierozpuszczalna |
Dane: TCI — Curcumin (Natural) (C0434). Wartości dla czystej substancji w warunkach standardowych; preparaty handlowe mogą się różnić.
Na co pomaga kurkumina? Działanie i badania
Według NCCIH nie ma wystarczających dowodów, by stwierdzić, że kurkuma lub kurkumina są korzystne w jakimkolwiek celu zdrowotnym [1]. Wstępne dane sugerują możliwy pożytek w chorobie zwyrodnieniowej stawów, stłuszczeniu wątroby (NAFLD) i zapaleniu błony śluzowej jamy ustnej po leczeniu nowotworów, lecz potrzebne są badania wyższej jakości [1]. Preparaty z kłącza kurkumy mają w UE status tradycyjnego leku ziołowego łagodzącego łagodne dolegliwości trawienne, tylko u dorosłych [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Łagodzi objawy choroby zwyrodnieniowej stawów | Ograniczone | [1] |
| Poprawia parametry w stłuszczeniu wątroby | Ograniczone | [1] |
| Łagodzi dolegliwości trawienne (kłącze kurkumy) | Ograniczone | [2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Kłącze kurkumy (świeże lub proszek) | przyprawa; zawiera kurkuminę obok innych substancji, w niewielkim stężeniu [1] |
| Suplementy z kurkuminą | zawartość kurkuminy bywa różna, często dodaje się piperynę z czarnego pieprzu, która poprawia wchłanianie [1] |
| Preparaty o zwiększonej biodostępności | wiązano z przypadkami uszkodzenia wątroby [1] |
Ile kurkuminy dziennie i kiedy
Zwykła kurkuma jako przyprawa uchodzi za bezpieczną. Według NCCIH doustna kurkuma lub kurkumina w zalecanych ilościach jest prawdopodobnie bezpieczna przez 2–3 miesiące [1]. Zawartość kurkuminy w suplementach bywa bardzo różna, dlatego dawkę ustal z lekarzem lub farmaceutą.
Kurkumina w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Po konsultacji z lekarzem | Suplementy z kurkumą w ciąży mogą być niebezpieczne [1]. |
| Karmienie piersią | Po konsultacji z lekarzem | Niewiele wiadomo o bezpieczeństwie ilości większych niż w żywności [1]. |
| Dzieci | Brak danych | Brak danych; EMA dopuszcza preparaty kłącza kurkumy tylko dla dorosłych [2]. |
Kurkumina a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Choroby wątroby | Po konsultacji z lekarzem | Preparaty o wysokiej biodostępności wiązano z uszkodzeniem wątroby [1]. |
| Refluks i zgaga | Ostrożnie | Doustna kurkuma może wywoływać refluks i niestrawność [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Doustnie kurkumina może powodować nudności, wymioty, refluks, ból żołądka, biegunkę lub zaparcia, a miejscowo pokrzywkę i świąd [1]. Przy suplementach o wysokiej biodostępności opisano uszkodzenia wątroby; objawy to zmęczenie, nudności, brak apetytu, ciemny mocz i żółtaczka — wtedy przerwij stosowanie i skontaktuj się z lekarzem [1].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki przyjmowane na stałe | NCCIH nie wymienia konkretnych interakcji, ale zaleca konsultację z lekarzem przed ziołami przy przyjmowaniu leków [1] |
FAQ
Źródła
- NCCIH — Turmeric — omówienie
- European Medicines Agency — Curcumae longae rhizoma (monografia HMPC) — monografia