W skrócie
Jaja gęsie to jaja gęsi domowej, około trzy razy cięższe od kurzych: w polskim przeglądzie średnio ok. 187 g wobec 60 g u kury [2], a w badaniu gęsi rasy lindowskiej ok. 122 g [3]. Jak inne jaja mogą być zakażone salmonellą, dlatego jedz je z dokładnie ściętym białkiem i żółtkiem (wytyczne FSIS dotyczą jaj kurzych) [1].
- Po angielsku
- goose egg
- Inne nazwy
- jajo gęsie
- Kategoria
- Nabiał i jaja
- Kalorie
- 185 kcal w 100 g
- W ciąży
- Ostrożnie
- Dla psa
- Brak danych
Wartości odżywcze jaj gęsich
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 185 kcal | — |
| Białko | 13,9 g | — |
| Tłuszcz | 13,3 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 3,6 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 1,4 g | — |
| w tym cukry | 0,94 g | — |
| Błonnik | 0 g | — |
| Woda | 70,4 g | — |
| Wapń | 60 mg | 8% |
| Żelazo | 3,6 mg | 26% |
| Magnez | 16 mg | 4% |
| Fosfor | 208 mg | 30% |
| Potas | 210 mg | 10% |
| Sód | 138 mg | — |
| Cynk | 1,3 mg | 13% |
| Miedź | 0,06 mg | 6% |
| Mangan | 0,04 mg | 2% |
| Selen | 36,9 µg | 67% |
| Witamina C | 0 mg | 0% |
| Tiamina (B1) | 0,15 mg | 13% |
| Ryboflawina (B2) | 0,38 mg | 27% |
| Niacyna (B3) | 0,19 mg | 1% |
| Witamina B6 | 0,24 mg | 17% |
| Kwas foliowy | 76 µg | 38% |
| Witamina B12 | 5,1 µg | 204% |
| Witamina A | 187 µg | 23% |
| Witamina E | 1,3 mg | 11% |
| Witamina D | 1,7 µg | 34% |
| Witamina K | 0,4 µg | 1% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 01139, domena publiczna.
Na co pomaga jaja gęsie? Działanie i badania
Jaja gęsie nie mają udokumentowanych w cytowanych źródłach właściwości leczniczych; źródła opisują tylko ich skład. Według polskiego przeglądu zawartość jaja gęsiego to średnio 70,6% wody, 14,0% białka i 13,0% tłuszczu, wobec 74,0%, 13,0% i 11,0% w jaju kurzym [2]. Żółtko gęsie zawierało 23,3 mg cholesterolu na gram, a kurze 13,9–21,6 mg na gram [2]. Autorzy podkreślają, że wartości zależą od rasy, paszy, wieku ptaków i metody analizy, więc to średnie z literatury [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Wyższa zawartość tłuszczu i cholesterolu w żółtku niż w jaju kurzym (średnie z literatury) | Ograniczone | [2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Jaja gęsie w kuchni
Autorka opisu hodowlanego podaje, że jedno jajo gęsie zastępuje 2–4 jaja kurze zależnie od wielkości, a często przyjmuje się ok. 3 [4]. Poleca je do deserów żółtkowych (creme brûlée, budyń) i świeżego makaronu [4]. Jej zdaniem białko jest rzadsze i trudniej je ubić na sztywną pianę, więc nie nadaje się do mus ani bezy [4]. To doświadczenie jednej hodowczyni, nie badanie.
Jaja gęsie w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Ostrożnie | Tylko w pełni ugotowane lub usmażone, bez surowych żółtek (wytyczne dla jaj kurzych) [1]. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak danych w cytowanych źródłach. |
| Dzieci | Ostrożnie | Tylko dokładnie ścięte; małe dzieci są bardziej narażone na zakażenia [1]. |
| Seniorzy | Ostrożnie | Tylko w pełni ugotowane; seniorzy są bardziej narażeni na zakażenia [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Wytyczne FSIS dla jaj kurzych ostrzegają, że nawet nieuszkodzone, czyste jaja mogą zawierać Salmonella Enteritidis, i zalecają gotować jaja, aż białko i żółtko będą jędrne [1]. Szczególnie narażeni na zakażenia są niemowlęta, małe dzieci, seniorzy, kobiety w ciąży i osoby z osłabioną odpornością [1]. Osobnych zaleceń dla jaj gęsich w cytowanych źródłach brak.
Jaja gęsie dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak danych w cytowanych źródłach. |
| Kot | Brak danych | Brak danych w cytowanych źródłach. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Przechowywanie jaj gęsich
Wytyczne amerykańskiego FSIS dotyczą jaj kurzych: przechowuj jaja w lodówce w temperaturze 40 °F (ok. 4 °C) lub niższej, w opakowaniu, w głównej części lodówki, nie w drzwiach [1]. Schłodzone jaja nie powinny leżeć poza lodówką dłużej niż 2 godziny [1]. Dla jaj gęsich nie znaleziono osobnych zaleceń, więc stosuj te same zasady ostrożnie.
Jak wybierać
Udział żółtka w jaju gęsim wynosił ok. 35% masy w polskim przeglądzie [2] i ok. 37% w badaniu gęsi lindowskich, przy ok. 51–52% białka i ok. 12% skorupy [2][3]. Autorka bloga hodowlanego pisze, że żółtko to „nieco ponad połowę” jaja [4], co nie zgadza się z pomiarami laboratoryjnymi, więc traktuj tę wartość ostrożnie. Masa jaja wahała się w badaniach od ok. 120 g do ok. 190 g, zależnie od rasy i okresu nieśności [2][3].
FAQ
Jaja gęsie po angielsku?
Ile ważą jaja gęsie?
Ile jaj kurzych odpowiada jednemu jajku gęsiemu?
Czy jaja gęsie można jeść na surowo?
Źródła
- USDA FSIS — Shell Eggs from Farm to Table — omówienie (wytyczne urzędowe)
- Wereńska M., Okruszek A. Wartość odżywcza różnego rodzaju jaj. Nauki Inżynierskie i Technologie 3/2011 — przegląd literatury (publikacja naukowa)
- Sarı M. i in. The effect of laying period on egg quality traits and chemical composition of Lindovskaya (Linda) geese reared under breeder conditions. Turkish Journal of Veterinary and Animal Sciences 2019 — badanie (artykuł recenzowany)
- Practical Self-Reliance — How is a Goose Egg Different From Chicken Egg? — omówienie (blog hodowlany)
