W skrócie
Hibiskus w herbacie to suszone, czerwone kielichy kwiatów ketmii szczawiowej (Hibiscus sabdariffa), z których parzy się kwaskowy napar zwany karkade. Najlepiej zbadany jest jego wpływ na ciśnienie tętnicze: w metaanalizie badań klinicznych picie hibiskusa obniżało ciśnienie skurczowe średnio o około 7 mmHg w porównaniu z placebo [1].
- Nazwa łacińska
- Hibiscus sabdariffa L.
- Po angielsku
- hibiscus, roselle
- Inne nazwy
- ketmia szczawiowa, karkade, herbata z hibiskusa
- Kategoria
- Herbaty i napoje
- Kalorie
- 0 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Obniża ciśnienie skurczowe Umiarkowane
- W ciąży
- Unikać
- Dla psa
- Brak danych
Wartości odżywcze hibiskusa
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 0 kcal | — |
| Białko | 0 g | — |
| Tłuszcz | 0 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 0 g | — |
| w tym cukry | 0 g | — |
| Błonnik | 0 g | — |
| Woda | 99,6 g | — |
| Wapń | 8 mg | 1% |
| Żelazo | 0,08 mg | 1% |
| Magnez | 3 mg | 1% |
| Fosfor | 1 mg | 0% |
| Potas | 20 mg | 1% |
| Sód | 4 mg | — |
| Cynk | 0,04 mg | 0% |
| Miedź | 0 mg | 0% |
| Mangan | 0,48 mg | 24% |
| Selen | 0 µg | 0% |
| Witamina C | 0 mg | 0% |
| Tiamina (B1) | 0 mg | 0% |
| Ryboflawina (B2) | 0 mg | 0% |
| Niacyna (B3) | 0,04 mg | 0% |
| Witamina B6 | 0 mg | 0% |
| Kwas foliowy | 1 µg | 0% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 0 µg | 0% |
| Witamina E | 0 mg | 0% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 0 µg | 0% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 14649, domena publiczna.
Na co pomaga hibiskus? Działanie i badania
Napar z hibiskusa może umiarkowanie obniżać ciśnienie tętnicze, najwyraźniej u osób z podwyższonym ciśnieniem wyjściowym [1]. W badaniach efekt był zbliżony do efektu niektórych leków hipotensyjnych, ale wyniki poszczególnych prób bardzo się różniły, więc autorzy traktują je ostrożnie [1][3]. Za działanie odpowiadają prawdopodobnie antocyjany, które w badaniach laboratoryjnych słabo hamują enzym konwertujący angiotensynę i rozszerzają naczynia [3]. Wpływ na cholesterol LDL opisano w metaanalizach, natomiast badań nad odchudzaniem u ludzi brakuje [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Obniża ciśnienie skurczowe | Umiarkowane | [1][3] |
| Obniża cholesterol LDL | Ograniczone | [2] |
| Pomaga w odchudzaniu | Niepotwierdzone | [2] |
| Działa moczopędnie | Ograniczone | [3] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Suszone kielichy (płatki) | do naparu na ciepło lub na zimno; najczęstsza forma |
| Herbaty ekspresowe i mieszanki owocowe | hibiskus często stanowi bazę mieszanek z dziką różą |
| Syropy i napoje | słodzone, z dużą ilością cukru |
| Ekstrakty w kapsułkach | stosowane w części badań; dawkę ustal z lekarzem lub farmaceutą |
Ile hibiskusa dziennie i kiedy
Napar przygotowuje się z 1–2 łyżeczek suszonych kielichów na szklankę gorącej wody, parząc 5–10 minut. W badaniach nad ciśnieniem najczęściej podawano napar pity codziennie przez kilka tygodni, ale skutecznej dawki i czasu stosowania nie ustalono [1]. Hibiskus nie zastępuje leków na nadciśnienie.
Hibiskus w kuchni
Hibiskus daje napój o rubinowym kolorze i kwaskowym smaku przypominającym żurawinę. W Egipcie pije się go jako karkade, w Meksyku jako agua de jamaica, w Nigerii jako zobo. Z kielichów robi się też syropy, galaretki i dżemy, a napar dobrze sprawdza się na zimno z cytryną lub imbirem.
Hibiskus w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Unikać | Brakuje danych o bezpieczeństwie, zaleca się unikanie [2]. |
| Karmienie piersią | Unikać | Brakuje danych o bezpieczeństwie [2]. |
| Dzieci | W umiarkowanych ilościach | Okazjonalnie napar w ilościach napojowych; kwaśny napój może podrażniać szkliwo. |
| Seniorzy | Po konsultacji z lekarzem | Przy lekach na nadciśnienie możliwy spadek ciśnienia [2]. |
Hibiskus a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Choroby wątroby | Po konsultacji z lekarzem | Bardzo wysokie dawki uszkadzały wątrobę szczurów [3]. |
| Dna moczanowa | Ostrożnie | W badaniach na zwierzętach duże dawki podnosiły poziom kwasu moczowego [3]. |
| Odchudzanie | W umiarkowanych ilościach | Niesłodzony napar nie dostarcza cukru, ale brak badań potwierdzających, że odchudza [2]. |
| Refluks i zgaga | Ostrożnie | Napar jest kwaśny i u części osób może nasilać objawy. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Napar z hibiskusa jest dobrze tolerowany w badaniach klinicznych, ale nie zaleca się go w ciąży i podczas karmienia piersią z powodu braku danych [2]. Osoby leczone na nadciśnienie powinny uważać na zbyt duży spadek ciśnienia [2]. Przy chorobach wątroby i dnie moczanowej nie stosuj ekstraktów bez konsultacji z lekarzem [3].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki obniżające ciśnienie | możliwe nasilenie działania hipotensyjnego [2] |
| Hydrochlorotiazyd | możliwe nasilenie działania moczopędnego [3] |
| Chlorochina | hibiskus może obniżać jej stężenie we krwi [2] |
| Paracetamol | zmiana farmakokinetyki u zdrowych ochotników, bez znanego znaczenia klinicznego [2] |
Hibiskus dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak wiarygodnych danych. |
| Kot | Brak danych | Brak wiarygodnych danych. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Hibiskusem nazywa się w Polsce kilka różnych roślin z rodzaju ketmia (Hibiscus), z których do herbaty używa się tylko ketmii szczawiowej. W ogrodach uprawia się mrozoodporną ketmię syryjską (hibiskus syryjski, krzew) oraz ketmię bagienną (hibiskus bagienny, bylina o bardzo dużych kwiatach), która lubi słońce i stale wilgotną glebę i odbija z ziemi późną wiosną. Hibiskus domowy to ketmia róża chińska, uprawiana w doniczce w jasnym miejscu, latem na balkonie.
| Odmiana | Czym się wyróżnia |
|---|---|
| Ketmia szczawiowa (Hibiscus sabdariffa) | roślina jednoroczna z tropików; jej kielichy to herbata hibiskusowa |
| Hibiskus syryjski (Hibiscus syriacus) | krzew ogrodowy, mrozoodporny w Polsce |
| Hibiskus bagienny (Hibiscus moscheutos) | bylina z kwiatami do kilkunastu centymetrów, sprzedawana jako hibiskus bylinowy |
| Hibiskus domowy (Hibiscus rosa-sinensis) | roślina doniczkowa |
Przechowywanie hibiskusa
Suszony hibiskus przechowuj w szczelnym pojemniku, w suchym i ciemnym miejscu. Przygotowany napar trzymaj w lodówce i wypij w ciągu 1–2 dni.
Jak wybierać
Dobre suszone kielichy są całe, ciemnoczerwone i mają wyraźnie kwaśny zapach. Herbata ekspresowa opisana jako hibiskusowa często jest mieszanką z innymi owocami i aromatami, więc sprawdź skład.
FAQ
Czy płatki hibiskusa można jeść?
Hibiskus po angielsku?
Czy hibiskus z ogrodu nadaje się na herbatę?
Czy herbata z hibiskusa ma kofeinę?
Źródła
- Ellis L.R. i in. A systematic review and meta-analysis of the effects of Hibiscus sabdariffa on blood pressure and cardiometabolic markers. Nutrition Reviews 2022 — metaanaliza
- Drugs.com — Hibiscus (Natural Products) — baza danych
- Hashmi T. i in. A review and update on the use of Hibiscus sabdariffa (karkadeh) in the treatment of essential hypertension. Family Medicine & Primary Care Review 2020 — przegląd
