W skrócie
Guarana to roślina z dorzecza Amazonki (Paullinia cupana), której nasiona zawierają kofeinę, w nasionach do ok. 6% [3]. To właśnie kofeina odpowiada za większość działania; dowody na inne korzyści są słabe [1].
- Nazwa łacińska
- Paullinia cupana Kunth
- Po angielsku
- guarana
- Inne nazwy
- guaraná, cupana
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- Najlepiej zbadane działanie
- Pobudzenie dzięki kofeinie Silne
- W ciąży
- Ostrożnie
- Dla psa
- Unikać
Na co pomaga guarana? Działanie i badania
Działanie guarany wynika głównie z kofeiny, a badania na ludziach dają niejednoznaczne wyniki. Memorial Sloan Kettering opisuje małe badania nad zmęczeniem u chorych na raka z niejednoznacznym wynikiem; metaanaliza nie wykazała przewagi nad placebo, a jakość dowodów oceniono jako niską [1]. Guarana w suplementach może wywoływać nudności i bezsenność, a przy dużych ilościach także zaburzenia rytmu serca i wysokie ciśnienie [1].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Zmniejszenie zmęczenia w chorobie nowotworowej | Ograniczone | [1] |
| Poprawa funkcji poznawczych w multiwitaminie z guaraną | Ograniczone | [1] |
| Pobudzenie dzięki kofeinie | Silne | [2] |
Silne — Spójne wyniki przeglądów systematycznych lub wielu badań klinicznych u ludzi. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Proszek z nasion | dodatek do napojów i koktajli; często gorzkawy |
| Tabletki i kapsułki | suplementy; sprawdź zawartość kofeiny na etykiecie [1] |
| Napoje i napoje energetyczne | np. brazylijskie napoje guaraná [3] |
| Ekstrakt | składnik wielu suplementów |
Ile guarany dziennie i kiedy
Guarana nie ma ustalonej dawki; liczy się łączna ilość kofeiny. EFSA uznaje 400 mg kofeiny dziennie ze wszystkich źródeł za nierodzące obaw u zdrowych dorosłych, a pojedynczą dawkę do 200 mg [2]. Do kawy, napojów energetycznych i suplementów z guaraną zaliczaj kofeinę łącznie.
Guarana w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Ostrożnie | Licz kofeinę; limit 200 mg dziennie [2]. |
| Karmienie piersią | Ostrożnie | Kofeina przenika do mleka; limit jak w ciąży [2]. |
| Dzieci | Unikać | Kofeina i napoje energetyczne nie są wskazane. |
| Seniorzy | Po konsultacji z lekarzem | Przy chorobach serca i lekach – po konsultacji [1]. |
Guarana a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Odchudzanie | Brak danych | Brak wiarygodnych dowodów na odchudzanie; wzmianki o apetycie dotyczą małych badań [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Guarana jest przeciwwskazana lub niewskazana przy zaburzeniach rytmu serca, nadciśnieniu, bezsenności i w ciąży. W ciąży EFSA wskazuje limit 200 mg kofeiny dziennie [2]. Łączenie z innymi stymulantami może być niebezpieczne [1].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna) | guarana może zwiększać ryzyko krwawienia [1] |
| Amiodaron | w badaniu na szczurach ekstrakt obniżał biodostępność leku; znaczenie kliniczne nieznane [1] |
| Inne stymulanty i kofeina | sumowanie działania pobudzającego [1][2] |
Guarana dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Unikać | Kofeina jest toksyczna dla psów. |
| Kot | Unikać | Kofeina jest toksyczna dla kotów. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Jak wybierać
Sprawdzaj etykietę: ilość kofeiny z guarany i innych składników. Guarana w napojach energetycznych często występuje razem z dodatkową kofeiną.
FAQ
Guarana po angielsku?
Guarana a kofeina — czy to to samo?
Guarana Antarctica co to?
Guarana na co pomaga?
Źródła
- Memorial Sloan Kettering — Guarana — omówienie
- EFSA — Caffeine (safety opinion 2015, topic page) — opinia naukowa
- Wikipedia — Guarana — encyklopedia (nazwa, skład, formy)
