W skrócie
Erytrytol (E 968) to poliol, czyli alkohol cukrowy, stosowany jako słodzik w produktach o zmniejszonej kaloryczności. W dużych ilościach może działać przeczyszczająco [2], a badanie z 2023 roku powiązało wyższy poziom erytrytolu we krwi z większym ryzykiem zdarzeń sercowo-naczyniowych, co wymaga dalszych badań [1].
- Po angielsku
- erythritol
- Inne nazwy
- erytrol, E 968, alkohol cukrowy
- Kategoria
- Inne
- Najlepiej zbadane działanie
- Działanie przeczyszczające przy większych dawkach Umiarkowane
- W ciąży
- W umiarkowanych ilościach
- Dla psa
- Brak danych
Na co pomaga erytrytol? Działanie i badania
Erytrytol słodzi, ale dostarcza znacznie mniej energii niż cukier; dokładnych wartości kalorycznych nie podajemy bez źródła. Jego bezpieczeństwo w żywności oceniał EFSA — przy większych dawkach pojawia się ryzyko działania przeczyszczającego, zwłaszcza u dzieci i w napojach [2]. W badaniu opublikowanym w Nature Medicine wyższy poziom erytrytolu we krwi wiązał się z większym ryzykiem zawału, udaru lub zgonu w ciągu trzech lat, a w eksperymentach zwiększał reaktywność płytek krwi; to zależność statystyczna, a autorzy wskazują na potrzebę dalszych badań długoterminowych [1]. Erytrytol nie leczy żadnej choroby.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Działanie przeczyszczające przy większych dawkach | Umiarkowane | [2] |
| Związek poziomu erytrytolu we krwi z ryzykiem sercowo-naczyniowym | Ograniczone | [1] |
| Zwiększenie reaktywności płytek krwi (badania eksperymentalne) | Ograniczone | [1] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Krystaliczny (granulowany) | zamiennik cukru do słodzenia i wypieków; mniej słodki od cukru |
| Mieszanki ze stewią lub ksylitolem | słodziki handlowe |
| Dodatek w produktach light i bez cukru | oznaczany jako E 968 |
Ile erytrytolu dziennie i kiedy
Dla erytrytolu nie ustalono określonej wartości ADI — JECFA przyznała mu status „not specified”, jednak EFSA wskazywała na ryzyko działania przeczyszczającego przy zbyt wysokich dawkach, zwłaszcza u dzieci [2]. Ze względu na dane z badania z 2023 roku rozsądnie jest ograniczać ilość [1].
Erytrytol w kuchni
Erytrytol stosuje się do słodzenia napojów i ciast; ma mniejszą słodkość niż cukier, więc potrzeba go więcej, a po ostudzeniu może krystalizować i dawać efekt chłodzenia w ustach.
Erytrytol w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | W umiarkowanych ilościach | Brak jednoznacznych danych; w niewielkich ilościach jako składnik żywności. |
| Karmienie piersią | W umiarkowanych ilościach | Brak jednoznacznych danych. |
| Dzieci | Ostrożnie | EFSA wskazywała na niedostateczny margines bezpieczeństwa w napojach ze względu na działanie przeczyszczające u dzieci [2]. |
| Seniorzy | W umiarkowanych ilościach | Osoby z chorobami serca powinny omówić ilość z lekarzem [1]. |
Erytrytol a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Cukrzyca | W umiarkowanych ilościach | Nie zastępuje leczenia; osoby z chorobami serca i naczyń ostrożnie wobec danych z 2023 roku [1]. |
| Dieta ketogeniczna | W umiarkowanych ilościach | Popularny zamiennik cukru, ale patrz ostrzeżenia sercowo-naczyniowe [1]. |
| Odchudzanie | Brak danych | Brak jednoznacznych dowodów, że zamiana cukru erytrytolem daje długotrwały spadek masy ciała. |
| Dieta low FODMAP | Brak danych | Brak pewnych danych — poliole bywają źle tolerowane. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Najczęstszym skutkiem ubocznym są dolegliwości żołądkowo-jelitowe, w tym działanie przeczyszczające przy większych dawkach, szczególnie u dzieci [2]. Osoby z chorobami układu krążenia, cukrzycą lub innymi czynnikami ryzyka zakrzepicy powinny zachować ostrożność, bo badanie z 2023 roku wykazało związek erytrytolu z ryzykiem zdarzeń sercowo-naczyniowych [1].
Erytrytol dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Nie myl z ksylitolem, który jest toksyczny dla psów; dla erytrytolu brak pewnych danych. |
| Kot | Brak danych | Brak pewnych danych. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
FAQ
Erytrytol — co to jest i z czego jest?
Erytrytol czy ksylitol — co zdrowsze?
Erytrytol kcal — ile ma?
Źródła
- Witkowski M. i in. The artificial sweetener erythritol and cardiovascular event risk. Nature Medicine 2023 — badanie
- EFSA — Statement in relation to the safety of erythritol (E 968) in light of new data, including a new paediatric study on the gastrointestinal tolerability of erythritol. EFSA Journal 2010 — opinia naukowa
