W skrócie
Dorsz czarny (Pollachius virens), zwany też czarniakiem, to ryba z rodziny dorszowatych o ciemnym mięsie, poławiana na północnym Atlantyku [2]. Według norweskiej tabeli składu gotowany ma 109 kcal i 22,8 g białka w 100 g przy 2,0 g tłuszczu [1].
- Nazwa łacińska
- Pollachius virens
- Po angielsku
- saithe (coalfish, coley; w USA pollock)
- Inne nazwy
- czarniak, Seelachs
- Kategoria
- Ryby i mięso
- Kalorie
- 92 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Chude źródło białka (22,8 g w 100 g gotowanej ryby) Umiarkowane
- W ciąży
- Bezpieczne
- Dla psa
- Brak danych
Wartości odżywcze dorsza czarnego
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 92 kcal | — |
| Białko | 19,4 g | — |
| Tłuszcz | 0,98 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,14 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 0 g | — |
| w tym cukry | 0 g | — |
| Błonnik | 0 g | — |
| Woda | 78,2 g | — |
| Wapń | 60 mg | 8% |
| Żelazo | 0,46 mg | 3% |
| Magnez | 67 mg | 18% |
| Fosfor | 221 mg | 32% |
| Potas | 356 mg | 18% |
| Sód | 86 mg | — |
| Cynk | 0,47 mg | 5% |
| Miedź | 0,05 mg | 5% |
| Mangan | 0,01 mg | 1% |
| Selen | 36,5 µg | 66% |
| Witamina C | 0 mg | 0% |
| Tiamina (B1) | 0,05 mg | 4% |
| Ryboflawina (B2) | 0,18 mg | 13% |
| Niacyna (B3) | 3,3 mg | 20% |
| Witamina B6 | 0,29 mg | 20% |
| Kwas foliowy | 3 µg | 2% |
| Witamina B12 | 3,2 µg | 128% |
| Witamina A | 14 µg | 2% |
| Witamina E | 0,23 mg | 2% |
| Witamina D | 1 µg | 20% |
| Witamina K | 0,1 µg | 0% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 15065, domena publiczna.
Na co pomaga dorsz czarny? Działanie i badania
Dorsz czarny jest chudą rybą o wysokiej zawartości białka: według norweskiej tabeli składu 100 g gotowanej ryby dostarcza 22,8 g białka i 2,0 g tłuszczu [1]. Tabela podaje też wysokie wartości procentowe jodu (170%), witaminy B12 (127%) i selenu (49%), nie precyzując jednak podstawy odniesienia [1]. Badań klinicznych nad tym gatunkiem nie przytaczamy.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Chude źródło białka (22,8 g w 100 g gotowanej ryby) | Umiarkowane | [1] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Filety świeże lub mrożone | smażone, pieczone, gotowane |
| Wędzony | solony i wędzony zyskuje pomarańczową, łososiową barwę [2] |
| Paluszki rybne | dorsz czarny bywa używany do ich produkcji [2] |
Dorsz czarny w kuchni
Dorsz czarny ma ciemne mięso i mniejszą wartość handlową niż dorsz czy łupacz [2]. Nadaje się do pieczenia, gotowania i smażenia; solony i wędzony zyskuje pomarańczową barwę podobną do łososia [2]. Może służyć do produkcji paluszków rybnych [2].
Dorsz czarny w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Bezpieczne | NHS zalicza ugotowaną rybę do bezpiecznych w ciąży, a surowej zaleca unikać [3]. |
Dorsz czarny a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Odchudzanie | W umiarkowanych ilościach | Gotowana ryba jest chuda, ok. 109 kcal w 100 g [1]; samo jedzenie jej nie jest metodą odchudzania. |
Dorsz czarny dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak danych w źródłach. |
| Kot | Brak danych | Brak danych w źródłach. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Przechowywanie dorsza czarnego
Świeżą rybę trzymaj w lodówce i zużyj jak najszybciej; mrożonej nie zamrażaj ponownie po rozmrożeniu.
Jak wybierać
Gatunek dorasta zwykle do 100–120 cm i żyje 16–20 lat [2]. Wybieraj filety o wilgotnej, jędrnej powierzchni i świeżym zapachu morza; sprawdź na etykiecie łacińską nazwę Pollachius virens i obszar połowu.
FAQ
Źródła
- Matvaretabellen (Norwegian Food Safety Authority) — Saithe, simmered — baza danych
- Wikipedia — Pollachius virens (tylko nazwy i występowanie) — nazwy i występowanie
- NHS — Foods to avoid in pregnancy — omówienie
