W skrócie
D-mannoza to prosty cukier występujący w niektórych owocach (np. żurawinie), stosowany w suplementach jako sposób zapobiegania zakażeniom dróg moczowych. Przegląd Cochrane z 2022 r. (7 badań, 719 osób) uznał, że dowody są zbyt słabe, by ocenić jej skuteczność [1].
- Po angielsku
- D-mannose
- Inne nazwy
- mannoza, cukier mannozowy
- Kategoria
- Witaminy i suplementy
- W ciąży
- Po konsultacji z lekarzem
Właściwości chemiczne i fizyczne D-mannozy
D-mannoza to cukier prosty z grupy aldoheksoz, epimer D-glukozy przy atomie węgla C2.
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Wzór sumaryczny | C6H12O6 |
| Masa molowa | 180,16 g/mol |
| Numer CAS | 3458-28-4 |
| Nazwa systematyczna | D-mannopiranoza |
| Postać | biały krystaliczny proszek |
| Temperatura topnienia | 126–134 °C |
Dane: Glentham — D-(+)-Mannose (GC7397) specification. Wartości dla czystej substancji w warunkach standardowych; preparaty handlowe mogą się różnić.
Na co pomaga d-mannoza? Działanie i badania
Nie wiadomo, czy D-mannoza zapobiega zakażeniom układu moczowego: przegląd Cochrane z 2022 r. ocenił jakość dowodów jako bardzo niską i stwierdził, że nie ma dość danych, by powiedzieć, czy zapobiega lub leczy ostre czy nawracające zakażenia [1]. Zakłada się, że wolna mannoza w moczu zajmuje receptory FimH bakterii E. coli i utrudnia im przyleganie do pęcherza; to mechanizm teoretyczny, potwierdzony głównie w badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach [2]. W większości badań klinicznych D-mannozę łączono z innymi składnikami, np. żurawiną, a pojedyncze badania były małe [2]. Preparat nie zastępuje antybiotyku przy aktywnym zakażeniu.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Zapobiega nawracającym zakażeniom układu moczowego | Ograniczone | [1][2] |
| Leczy ostre zakażenia układu moczowego | Ograniczone | [1][2] |
| Wpływa na skuteczność antybiotyków (nie osłabia ich in vitro) | Ograniczone | [2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Proszek | rozpuszczany w wodzie, dawka odmierzana miarką |
| Saszetki | jednorazowe porcje proszku |
| Kapsułki i tabletki | często w połączeniu z żurawiną lub innymi składnikami [2] |
Ile D-mannozy dziennie i kiedy
W badaniach z samą D-mannozą stosowano zwykle 2–3 g na dobę [2]. Konkretną dawkę i czas stosowania ustal z lekarzem lub farmaceutą — nie ma potwierdzonego, standardowego schematu, a przegląd Cochrane wskazuje na brak jednoznacznych danych [1].
D-mannoza w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Po konsultacji z lekarzem | Dane z badań na myszach budzą obawy; stosuj tylko po konsultacji z lekarzem [2]. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak wiarygodnych danych. |
| Dzieci | Po konsultacji z lekarzem | Dawkowanie i stosowanie tylko z lekarzem [1]. |
| Seniorzy | Po konsultacji z lekarzem | Zakażenia moczowe u starszych osób wymagają diagnostyki. |
D-mannoza a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Cukrzyca | Po konsultacji z lekarzem | Mannoza może zaburzać gospodarkę glukozy; skonsultuj stosowanie z lekarzem [2]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Najczęstsze działania niepożądane to biegunka i wzdęcia, zależne od dawki [2]; w przeglądzie Cochrane opisywano także pieczenie pochwy, bez poważnych działań niepożądanych [1]. Autorzy przeglądu w Nutrition Journal zwracają uwagę, że mannoza może zaburzać gospodarkę glukozy u osób z cukrzycą, a w badaniach na myszach wysokie narażenie w okresie prenatalnym wiązano z wadami rozwojowymi — to powód do ostrożności w ciąży [2]. Objawy zakażenia dróg moczowych (gorączka, ból w okolicy lędźwiowej, krew w moczu) wymagają konsultacji lekarskiej.
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Antybiotyki (np. nitrofurantoina, czyli furagina) | w badaniach in vitro D-mannoza nie osłabiała działania antybiotyków [2]; w jednym badaniu D-mannoza i nitrofurantoina podobnie zmniejszały nawroty wobec braku profilaktyki [2]. Nie zastępuje antybiotyku przy aktywnym zakażeniu. |
FAQ
D-mannoza co to jest?
D-mannoza — skutki uboczne?
D-mannoza a furagina — co zamiast antybiotyku?
Źródła
- Cochrane — D-mannose for preventing and treating urinary tract infections (Cooper i in., 2022) — przegląd systematyczny
- Role of D-mannose in urinary tract infections — a narrative review. Nutrition Journal 2022 — przegląd narracyjny
