W skrócie
Acerola (Malpighia emarginata) to małe czerwone owoce z Karaibów i Ameryki Południowej, znane z bardzo wysokiej zawartości witaminy C, według bazy Natural Product Compendium 1–4,5% jadalnej części [2][3]. Dla witaminy C dorosłych zalecane spożycie wynosi 90 mg dziennie dla mężczyzn i 75 mg dla kobiet [1], a dla samej aceroli brakuje badań klinicznych potwierdzających zalety ponad zwykłą witaminę C [2].
- Nazwa łacińska
- Malpighia emarginata DC.
- Po angielsku
- acerola, Barbados cherry
- Inne nazwy
- wiśnia barbadoska, wiśnia z Barbados
- Kategoria
- Owoce i warzywa
- Kalorie
- 32 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Dostarcza witaminy C Silne
- W ciąży
- W umiarkowanych ilościach
- Dla psa
- Brak danych
Wartości odżywcze aceroli
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 32 kcal | — |
| Białko | 0,4 g | — |
| Tłuszcz | 0,3 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,07 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 6,6 g | — |
| Błonnik | 1,1 g | — |
| Woda | 91,4 g | — |
| Wapń | 12 mg | 2% |
| Żelazo | 0,2 mg | 1% |
| Magnez | 18 mg | 5% |
| Fosfor | 11 mg | 2% |
| Potas | 146 mg | 7% |
| Sód | 7 mg | — |
| Cynk | 0,1 mg | 1% |
| Miedź | 0,09 mg | 9% |
| Selen | 0,6 µg | 1% |
| Witamina C | 1678 mg | 2097% |
| Tiamina (B1) | 0,02 mg | 2% |
| Ryboflawina (B2) | 0,06 mg | 4% |
| Niacyna (B3) | 0,4 mg | 2% |
| Witamina B6 | 0,01 mg | 1% |
| Kwas foliowy | 14 µg | 7% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 38 µg | 5% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 09001, domena publiczna.
Na co pomaga acerola? Działanie i badania
Główną wartością aceroli jest witamina C, a nie jakieś odrębne działanie lecznicze. Owoc zawiera 1–4,5% witaminy C, więcej niż obrany pomarańcz [2]. Witamina C jest potrzebna m.in. do syntezy kolagenu i działa antyoksydacyjnie; nadmiar powoduje biegunkę, nudności i skurcze brzucha [1]. Bazy ziołowe nie podają danych klinicznych potwierdzających działanie aceroli jako suplementu witaminy C czy przeciwutleniacza [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Dostarcza witaminy C | Silne | [1][2] |
| Działa jak suplement przeciwutleniający lepiej niż zwykła witamina C | Niepotwierdzone | [2] |
| Zapobiega przeziębieniom i infekcjom | Niepotwierdzone | [2] |
Silne — Spójne wyniki przeglądów systematycznych lub wielu badań klinicznych u ludzi. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Proszek | zmielone suszone owoce lub sok; dodawany do koktajli i jogurtów |
| Sok | zagęszczony lub tłoczony, często rozcieńczany |
| Tabletki i tabletki do ssania | popularne suplementy z witaminą C |
| Owoce suszone | przekąska; zawartość witaminy C maleje przy przechowywaniu |
Ile aceroli dziennie i kiedy
Zalecane spożycie witaminy C wynosi dla dorosłych 90 mg dziennie u mężczyzn i 75 mg u kobiet, a u palaczy o 35 mg więcej; górny bezpieczny limit to 2000 mg ze wszystkich źródeł [1]. Dla samej aceroli nie ma ustalonych dawek na podstawie badań klinicznych [2]. Przy suplementach policz łączną ilość witaminy C z etykiety.
Acerola w kuchni
Świeża acerola jest kwaśno-słodka, ale szybko się psuje, dlatego w Polsce częściej spotyka się ją jako proszek, mrożonkę lub sok. Proszek dodaje się do koktajli, owsianki i jogurtów, najlepiej bez długiego ogrzewania, bo gotowanie i długie przechowywanie obniżają zawartość witaminy C [1].
Acerola w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | W umiarkowanych ilościach | Informacji o bezpieczeństwie samej aceroli w ciąży brakuje [2]; witaminę C w ilościach z diety uznaje się za potrzebną, suplementy skonsultuj z lekarzem. |
| Karmienie piersią | W umiarkowanych ilościach | Brak danych dla aceroli [2]; suplementy skonsultuj z lekarzem. |
| Dzieci | W umiarkowanych ilościach | Dawki witaminy C zależą od wieku [1]; w ilościach pokarmowych bez problemu, suplementy tylko za radą lekarza. |
| Seniorzy | Bezpieczne | W typowych ilościach nie ma ograniczeń; nie przekraczaj 2000 mg witaminy C dziennie [1]. |
Acerola a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Choroby nerek | Po konsultacji z lekarzem | Prolongowane, duże dawki witaminy C mogą zwiększać ryzyko kamieni nerkowych [2]; omów z lekarzem. |
| Cukrzyca | W umiarkowanych ilościach | Soki i suszone owoce zawierają cukry — wybieraj proszek bez dodatków i sprawdzaj etykietę. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
W typowych ilościach acerola jest dobrze tolerowana, a przeciwwskazań nie ustalono [2]. Duże dawki witaminy C mogą powodować biegunkę, nudności i skurcze brzucha [1]. Osoby z hemochromatozą powinny unikać wysokich dawek, bo mogą nasilać przeładowanie żelazem [1].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki | w bazie nie opisano dobrze udokumentowanych interakcji aceroli [2]; przy lekach i suplementach żelaza skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą |
Acerola dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak pewnych danych. |
| Kot | Brak danych | Brak pewnych danych. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Malpighia emarginata pochodzi z Małych Antyli i północnej części Ameryki Południowej, a największym producentem jest Brazylia [3]. Zawartość witaminy C maleje w miarę dojrzewania owoców, dlatego do przemysłowej produkcji witaminy C zbiera się owoce niedojrzałe [3].
Przechowywanie aceroli
Świeże owoce najlepiej przechowywać w zamrażarce — mrożenie najlepiej zachowuje witaminę C [2]. Proszek trzymaj szczelnie zamknięty, w suchym i chłodnym miejscu.
FAQ
Acerola po angielsku?
Acerola w proszku — co to jest?
Acerola dla dzieci — czy można?
Źródła
- NIH Office of Dietary Supplements — Vitamin C (Consumer) — baza danych
- Drugs.com — Acerola (Natural Product Compendium) — baza danych
- Wikipedia — Malpighia emarginata (nazwy, pochodzenie) — encyklopedia
