KE odrzuciła oświadczenie o kreatynie i funkcjach poznawczych

Komisja Europejska rozporządzeniem (UE) 2026/1118 z 26 maja 2026 r. odrzuciła oświadczenie zdrowotne, według którego codzienne przyjmowanie kreatyny poprawia funkcje poznawcze. Wniosek złożyła firma Alzchem Trostberg GmbH, a decyzja opiera się na negatywnej opinii EFSA z listopada 2024 r.

Czego dotyczyła decyzja

Wnsek złożono w trybie art. 13 ust. 5 rozporządzenia (WE) nr 1924/2006 w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych. Rozporządzenie wchodzi w życie dwudziestego dnia po publikacji w Dzienniku Urzędowym UE. Odrzucenie oznacza, że takiego oświadczenia nie wolno stosować w oznakowaniu ani reklamie żywności i suplementów w UE.

Co wykazał przegląd EFSA

Opinia EFSA (numer EFSA-Q-2024-00106, EFSA Journal 2024;22: e9100) stwierdziła brak ustalonego związku przyczynowo-skutkowego między przyjmowaniem kreatyny a poprawą funkcji poznawczych u zdrowych dorosłych. Zgodnie z relacją serwisu Nutrition Insight panel przeanalizował dziesięć badań interwencyjnych z udziałem zdrowych osób, w warunkach normalnych i stresowych. Nie wykazały one spójnego efektu. Brak efektu dotyczył m.in. pamięci, uwagi, szybkości przetwarzania informacji i funkcji wykonawczych. Jedno badanie (20 g dziennie przez siedem dni) wykazało wpływ na jeden wskaźnik kontroli hamowania, co wyróżniało się na tle pozostałych. Mechanizm oparty na dotlenieniu hemoglobiny EFSA uznał za słabo i pośrednio udokumentowany.

Firma wnioskowała o sformułowanie, że suplementacja kreatyną pozytywnie wpływa na wybrane obszary poznawcze, takie jak pamięć, uwaga, kontrola hamowania i niektóre funkcje wykonawcze; według tego samego źródła chodziło o 3 g dziennie.

Co to oznacza dla konsumentów

Decyzja nie oznacza, że kreatyna jest niebezpieczna ani że nie działa w innych zastosowaniach. Dotyczy wyłącznie tego, czy producenci mogą na etykiecie zapewniać o wpływie na funkcje poznawcze. Konsument, który widzi takie hasło na opakowaniu, powinien traktować je jako niepotwierdzone na poziomie unijnym. Osoby z chorobami nerek, w ciąży lub przyjmujące leki powinny przed suplementacją skonsultować się z lekarzem.

Ograniczenia

Odrzucenie dotyczy konkretnego sformułowania, populacji i dawki z wniosku, więc nie rozstrzyga badań, które mogą się pojawić. Nie ustalono dat publikacji rozporządzenia w Dzienniku Urzędowym na podstawie źródeł, do których dotarliśmy; należy ją sprawdzić w EUR-Lex.

Źródła

Ekstrakt z marchwi cRG-I dopuszczony w UE jako nowa żywność

Komisja Europejska rozporządzeniem wykonawczym (UE) 2026/1306 z 11 czerwca 2026 r. dopuściła do obrotu jako nową żywność wzbogacony w ramnogalakturonan-I ekstrakt z marchwi (cRG-I). Produkt można wprowadzać do obrotu w UE od 2 lipca 2026 r.

Warunki zezwolenia

Rozporządzenie zmienia wykazł nowych żywności z rozporządzenia (UE) 2017/2470. Wnioskodawcą jest NutriLeads B.V.; zgodnie z opisem AGRINFO przez pięć lat tylko ten podmiot może wprowadzać cRG-I do obrotu, chyba że wyrazi zgodę albo inny wnioskodawca uzyska zezwolenie na podstawie niezależnych danych. Branżowy portal NutraIngredients podaje, że wyłączność na dane dotyczy okresu do lipca 2031 r., a w czerwcu 2026 r. składnik przejął od NutriLeads koncern Ingredion (transakcja obejmowała m.in. prawa własności intelektualnej i dane kliniczne).

suplementy diety dla osób powyżej 3. roku życia: maksymalnie 1500 mg dziennie,
całkowite zastąpienie dziennej diety w kontroli masy ciała: do 1500 mg dziennie,
zastępniki posiłku w kontroli masy ciała: do 500 mg na posiłek,
wybrane produkty zbożowe, batony, ciastka, zupy, napoje mleczne i jogurtowe, zamienniki nabiału oraz żywność dla niemowląt: limity zależne od kategorii.

Nazwa na etykiecie to „Rhamnogalacturonan-I carrot extract”, a suplementy muszą zawierać informację, że nie są przeznaczone dla dzieci poniżej 3. roku życia.

Podstawa naukowa

Według NutraIngredients pozytywna opinia EFSA dotycząca składnika została wydana pod koniec sierpnia 2025 r. Składnik jest otrzymywany z wytłoków marchwi, czyli z odpadu przetwórstwa. W materiałach branżowych opisywane są badania nad wpływem RG-I na mikrobiotę jelitową, w tym wzrostem liczby bakterii z rodzaju Bifidobacterium i produkcji krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych. To jednak dane badawcze, a nie zatwierdzone oświadczenia zdrowotne: artykuł nie wskazuje żadnych autoryzowanych oświadczeń.

Co to oznacza dla konsumentów

Zezwolenie oznacza, że składnik może pojawiać się w suplementach i wybranych produktach spożywczych. Zezwolenie dotyczy skoncentrowanego ekstraktu, a nie zwykłej marchwi. Preparaty z cRG-I są skoncentrowanym ekstraktem, a suplementy diety nie zastępują zróżnicowanej diety. Kobiety w ciąży, karmiące i osoby przewlekle chore powinny przed użyciem suplementu skonsultować się z lekarzem.

Ograniczenia

Szczegółowe limity dla poszczególnych kategorii żywności znajdują się w tabeli rozporządzenia, której nie udało się odczytać w opisie AGRINFO; pełny tekst jest w Dzienniku Urzędowym UE. Zezwolenie potwierdza bezpieczeństwo w określonych warunkach, nie skuteczność.