W skrócie
Bromelaina to grupa enzymów trawiących białka (proteaz), występująca w łodydze i owocu ananasa [1][2]. Najlepiej potwierdzone zastosowanie to oczyszczanie ciężkich oparzeń z martwej tkanki w warunkach klinicznych; dla innych zastosowań dowody są ograniczone lub mieszane [1][2].
- Nazwa łacińska
- Ananas comosus
- Po angielsku
- bromelain
- Inne nazwy
- bromelina, enzym z ananasa
- Kategoria
- Witaminy i suplementy
- Najlepiej zbadane działanie
- Usuwa martwą tkankę z oparzeń (preparat miejscowy) Umiarkowane
- W ciąży
- Po konsultacji z lekarzem
Na co pomaga bromelaina? Działanie i badania
Bromelaina rozkłada białka; preparat do stosowania miejscowego służy w klinice do usuwania martwej i uszkodzonej tkanki z oparzeń, a w 2022 roku FDA zatwierdziła taki produkt dla dorosłych z ciężkimi oparzeniami [1][2]. Małe badania sugerują zmniejszanie obrzęków, także po operacjach, a przy zapaleniu stawów wyniki badań klinicznych są mieszane [1]. W przypadku bólu po usunięciu zęba mądrości część badań sugeruje korzyść, a dla zapalenia zatok brakuje wysokiej jakości badań [2]. Działanie przeciwnowotworowe badano tylko w laboratorium i na zwierzętach; bromelaina nie została wykazana jako środek leczący ani zapobiegający rakowi [1].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Usuwa martwą tkankę z oparzeń (preparat miejscowy) | Umiarkowane | [1][2] |
| Zmniejsza obrzęk, także po operacjach | Ograniczone | [1] |
| Łagodzi objawy po usunięciu zęba mądrości | Ograniczone | [2] |
| Łagodzi zapalenie zatok | Niepotwierdzone | [2] |
| Łagodzi objawy artretyzmu | Sprzeczne | [1] |
| Działa przeciwnowotworowo | Niepotwierdzone | [1] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Sprzeczne — Wyniki badań się wykluczają. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Łodyga ananasa (ekstrakt) | najczęstsze komercyjne źródło bromelainy [3] |
| Suplementy doustne (kapsułki, tabletki) | sprzedawane jako suplementy diety, których FDA nie zatwierdza przed sprzedażą; dawkę ustal z lekarzem lub farmaceutą [2] |
| Preparat miejscowy na oparzenia | lek stosowany w warunkach klinicznych, nie do samodzielnego użycia [1][2] |
| Świeży ananas | zawiera bromelainę, ale w typowej porcji owocu jest jej niewiele [3] |
| Proszek do zmiękczania mięsa | bromelaina należy do najpopularniejszych środków do zmiękczania mięsa, obok papainy [3] |
Bromelaina w kuchni
W kuchni bromelainę wykorzystuje się do zmiękczania mięsa: proszek miesza się z marynatą lub posypuje surowe mięso [3]. Enzym jest wrażliwy na ciepło: po godzinie w 50°C zachowuje 83% aktywności, a gotowany lub puszkowany ananas nie zmiękcza mięsa, bo enzymy ulegają denaturacji [3].
Bromelaina w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Po konsultacji z lekarzem | Mało wiadomo o bezpieczeństwie w ciąży; przed suplementem zapytaj lekarza [2]. |
| Karmienie piersią | Po konsultacji z lekarzem | Mało wiadomo o bezpieczeństwie w czasie karmienia; zapytaj lekarza [2]. |
| Dzieci | Brak danych | Cytowane źródła nie omawiają stosowania u dzieci. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Po bromelainie zgłaszano reakcje alergiczne, w tym kontaktowe zapalenie warg i alergię zależną od IgE [1]. Doustnie jest zwykle dobrze tolerowana, a najczęstsze działania niepożądane to dolegliwości żołądkowe i biegunka [2]. Może nasilać ryzyko siniaków i krwawień przy lekach przeciwzakrzepowych [1]. Przed suplementem skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza przy leczeniu przewlekłym [2].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Warfaryna i inne leki przeciwzakrzepowe | badania przedkliniczne sugerują większe ryzyko siniaków i krwawień; znaczenie kliniczne nie jest ustalone [1] |
| Antybiotyki tetracyklinowe | może zwiększać stężenie leku we krwi i moczu oraz jego wchłanianie w jelicie [1] |
| Leki metabolizowane przez CYP2C9 | w badaniach laboratoryjnych bromelaina hamuje ten enzym; znaczenie kliniczne nieznane [1] |
FAQ
Bromelaina po angielsku?
W czym jest bromelaina?
Źródła
- Memorial Sloan Kettering — Bromelain — omówienie
- NCCIH — Bromelain — omówienie
- Wikipedia — Bromelain (pochodzenie, zastosowanie kulinarne) — omówienie
