W skrócie
L-leucyna to aminokwas rozgałęziony (BCAA), obecny w białkach pożywienia, np. mleka, mięsa i jaj [3]. Najlepiej opisane jest jej krótkotrwałe działanie na syntezę białek mięśniowych przez szlak mTOR, a długoterminowe korzyści suplementacji są mniej pewne [1][2].
- Po angielsku
- L-leucine
- Inne nazwy
- leucyna, Leu, kwas 2-amino-4-metylopentanowy
- Kategoria
- Witaminy i suplementy
- Najlepiej zbadane działanie
- Pobudza syntezę białek mięśniowych po wysiłku lub poście (krótkoterminowo) Umiarkowane
- W ciąży
- Po konsultacji z lekarzem
Właściwości chemiczne i fizyczne L-leucyny
L-leucyna to białkowy α-aminokwas o rozgałęzionym, alifatycznym łańcuchu bocznym (izobutylowym), należący do aminokwasów rozgałęzionych (BCAA).
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Wzór sumaryczny | C6H13NO2 |
| Masa molowa | 131,18 g/mol |
| Numer CAS | 61-90-5 |
| Nazwa systematyczna | kwas (S)-2-amino-4-metylopentanowy |
| Postać | biały proszek lub kryształy |
Dane: TCI — L-Leucine (L0029). Wartości dla czystej substancji w warunkach standardowych; preparaty handlowe mogą się różnić.
Na co pomaga l-leucyna? Działanie i badania
Leucyna pobudza syntezę białek mięśniowych przez szlak mTOR; w badaniach u ludzi taki efekt wywoływało około 2,5 g leucyny po wysiłku lub po nocnym poście [1]. Autorzy tej pracy zaznaczają, że korzyści długoterminowe są mniej jasne [1]. Przegląd systematyczny 23 badań u starszych osób wskazał, że leucyna lub białko wzbogacone leucyną zwykle poprawiały masę beztłuszczową (większość protokołów obejmowała też witaminę D), a wyniki dla siły mięśni były niejednoznaczne [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Pobudza syntezę białek mięśniowych po wysiłku lub poście (krótkoterminowo) | Umiarkowane | [1][2] |
| Zwiększa masę beztłuszczową u starszych osób | Ograniczone | [2] |
| Zwiększa siłę mięśni przy długotrwałej suplementacji | Sprzeczne | [2] |
| Ogranicza utratę beztłuszczowej masy ciała podczas odchudzania (w diecie wysokobiałkowej) | Ograniczone | [1] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Sprzeczne — Wyniki badań się wykluczają.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Białko w diecie | główne źródło; leucyna występuje w białkach mleka, mięsa i jaj [3] |
| Proszek lub kapsułki L-leucyny | suplement; w przeglądzie u starszych osób stosowano 1,2-6 g leucyny na dobę samodzielnie, w mieszankach aminokwasów lub w białku wzbogaconym [2] |
Ile L-leucyny dziennie i kiedy
Nie podajemy dawek leczniczych. W badaniach nad syntezą białek mięśniowych stosowano około 2,5 g leucyny, a w dietach odchudzających około 10 g na dobę z całą dietą wysokobiałkową [1]. W przeglądzie u starszych osób dawki wynosiły 1,2-6 g na dobę, a protokoły były zwykle dobrze tolerowane [2]. Suplementy ustalaj z lekarzem lub dietetykiem.
L-leucyna w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Po konsultacji z lekarzem | Brak danych o suplementach; leucyna z diety jest w porządku, suplementy tylko po konsultacji z lekarzem. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak wiarygodnych danych o suplementacji. |
| Dzieci | Po konsultacji z lekarzem | Suplementy tylko za zgodą lekarza; białko z diety zapewnia leucynę [3]. |
| Seniorzy | Ostrożnie | Przegląd wskazuje na poprawę masy beztłuszczowej, a wyniki dla siły są niejednoznaczne; suplement ustal z lekarzem [2]. |
L-leucyna a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Odchudzanie | W umiarkowanych ilościach | Dieta wysokobiałkowa z około 10 g leucyny na dobę wiązała się z mniejszą utratą tkanki beztłuszczowej w badaniach autorów [1]. |
| Choroba syropu klonowego (MSUD) | Unikać | Leucyna i jej produkty gromadzą się w tej chorobie i są toksyczne dla mózgu [3]. |
| Choroby nerek | Po konsultacji z lekarzem | Brak danych w źródłach; suplementy aminokwasowe tylko po konsultacji z lekarzem. |
| Cukrzyca | Po konsultacji z lekarzem | Brak danych w źródłach; suplementy tylko po konsultacji z lekarzem. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Leucyny nie wolno stosować w chorobie syropu klonowego (MSUD): jej nadmiar i produkty rozpadu są toksyczne dla mózgu i innych narządów, a nieleczona choroba może prowadzić do drgawek, śpiączki i śmierci [3]. W przeglądzie u starszych osób jedyne istotniejsze działania niepożądane to dolegliwości żołądkowo-jelitowe przy bardzo wysokiej dawce białka serwatki [2]. Przy chorobach nerek, cukrzycy i w ciąży suplementy ustalaj z lekarzem.
Przechowywanie L-leucyny
Suplement w proszku przechowuj w suchym miejscu, szczelnie zamknięty, z dala od światła i wilgoci.
FAQ
Źródła
- Layman D.K., Walker D.A. Potential importance of leucine in treatment of obesity and the metabolic syndrome. Journal of Nutrition 2006 (pełny tekst) — przegląd
- Beneficial Effects of Leucine Supplementation on Criteria for Sarcopenia: A Systematic Review. Nutrients 2019 — przegląd systematyczny
- MedlinePlus Genetics — Maple syrup urine disease — baza danych NIH
