W skrócie
D-pantenol (dekspantenol) to alkoholowy analog kwasu pantotenowego, czyli witaminy B5, stosowany w kosmetykach i maściach na skórę. Przegląd badań wskazuje na jego działanie nawilżające i wzmacniające barierę skórną oraz wspierające gojenie [1].
- Po angielsku
- D-panthenol, dexpanthenol
- Inne nazwy
- dekspantenol, prowitamina B5, panthenol
- Kategoria
- Składniki kosmetyków
- Najlepiej zbadane działanie
- Nawilża skórę i wzmacnia barierę naskórkową Umiarkowane
Właściwości chemiczne i fizyczne D-pantenolu
D-pantenol (dekspantenol) to prawoskrętny enancjomer pantenolu — amid alkoholowy, będący prekursorem kwasu pantotenowego (witaminy B5).
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Wzór sumaryczny | C9H19NO4 |
| Masa molowa | 205,25 g/mol |
| Numer CAS | 81-13-0 |
| Nazwa INCI | PANTHENOL |
| Nazwa systematyczna | (2R)-2,4-dihydroksy-N-(3-hydroksypropylo)-3,3-dimetylobutanamid |
| Postać | lepka, nieco higroskopijna ciecz |
| Temperatura wrzenia | 118–120 °C (0,02 mmHg) |
| Gęstość | 1,2 g/cm³ (20 °C) |
| Rozpuszczalność w wodzie | łatwo rozpuszczalny |
Dane: DrugFuture (Merck Index) — Dexpanthenol · Altmeyers — Panthenol (INCI). Wartości dla czystej substancji w warunkach standardowych; preparaty handlowe mogą się różnić.
Na co pomaga d-pantenol? Działanie i badania
Zastosowany na skórę, dekspantenol działa nawilżająco i wzmacnia barierę naskórkową oraz zmniejsza podrażnienie [1]. Autorzy przeglądu opisują też jego wpływ na regenerację skóry i gojenie ran, zaznaczając jednak, że dokładny mechanizm nie jest w pełni poznany [1]. Jest to przegląd narracyjny, więc siłę dowodów należy oceniać ostrożnie.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Nawilża skórę i wzmacnia barierę naskórkową | Umiarkowane | [1] |
| Wspiera gojenie skóry | Ograniczone | [1] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
D-pantenol na skórę i włosy
W kosmetykach D-pantenol jest dodawany do kremów, balsamów, maści i produktów do pielęgnacji skóry po podrażnieniu, jako składnik nawilżający [1]. Na etykiecie występuje jako panthenol lub dexpanthenol. Kwas pantotenowy (witamina B5) przyjmowany z pożywienia to osobna kwestia, nie dotyczy zastosowania na skórę [2].
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Dla zdrowej skóry D-pantenol uchodzi za dobrze tolerowany, ale przy rozległych ranach, oparzeniach lub utrzymującym się podrażnieniu skonsultuj się z lekarzem. Źródło [2] opisuje wyłącznie witaminę B5 w diecie i nie omawia stosowania na skórę.
FAQ
Czym jest D-pantenol?
Czy D-pantenol to to samo co witamina B5?
Źródła
- Proksch E. i in. Topical use of dexpanthenol: a 70th anniversary article. J Dermatol Treat 2017 — przegląd
- NIH ODS — Pantothenic Acid (consumer fact sheet) — omówienie
