Ogórek – Właściwości

W skrócie

Ogórek to warzywo z rodziny dyniowatych, jedzone na surowo, kiszone, małosolne lub konserwowe. Świeży ma ok. 13 kcal w 100 g, a kiszony ok. 11 kcal, ale zawiera kilkadziesiąt razy więcej sodu [1]. Ogórki kiszone dostarczają bakterii fermentacji mlekowej [1].

Nazwa łacińska: Cucumis sativus L.
Po angielsku: cucumber
Inne nazwy: ogórek siewny, ogórek gruntowy, ogórek szklarniowy, ogórek kiszony, ogórek małosolny
Kategoria: Owoce i warzywa
Kalorie: 15 kcal w 100 g
Najlepiej zbadane działanie: Niskokaloryczne źródło wody i potasu Silne
W ciąży: Bezpieczne
Dla psa: Brak danych

Wartości odżywcze ogórka

Składnik	Wartość w 100 g	% RWS
Wartość energetyczna	15 kcal	—
Białko	0,65 g	—
Tłuszcz	0,11 g	—
w tym kwasy nasycone	0,04 g	—
Węglowodany przyswajalne	3,1 g	—
w tym cukry	1,7 g	—
Błonnik	0,5 g	—
Woda	95,2 g	—
Wapń	16 mg	2%
Żelazo	0,28 mg	2%
Magnez	13 mg	3%
Fosfor	24 mg	3%
Potas	147 mg	7%
Sód	2 mg	—
Cynk	0,2 mg	2%
Miedź	0,04 mg	4%
Mangan	0,08 mg	4%
Selen	0,3 µg	1%
Witamina C	2,8 mg	3%
Tiamina (B1)	0,03 mg	2%
Ryboflawina (B2)	0,03 mg	2%
Niacyna (B3)	0,1 mg	1%
Witamina B6	0,04 mg	3%
Kwas foliowy	7 µg	4%
Witamina B12	0 µg	0%
Witamina A	5 µg	1%
Witamina E	0,03 mg	0%
Witamina D	0 µg	0%
Witamina K	16,4 µg	22%

Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 11205, domena publiczna.

Na co pomaga ogórek? Działanie i badania

Ogórek to przede wszystkim niskokaloryczne, wodniste warzywo — jego wartość odżywcza jest umiarkowana. Świeży ogórek zawiera więcej potasu i witaminy C niż kiszony, a kiszony więcej sodu, magnezu i wapnia [1]. Ogórki kiszone powstają w fermentacji mlekowej, a bakterie fermentacji mlekowej korzystnie wpływają na mikrobiotę jelit [1]. Ogórki konserwowe w occie są pasteryzowane i nie zawierają żywych bakterii.

Efekt	Siła dowodów	Źródła
Niskokaloryczne źródło wody i potasu	Silne	[1]
Kiszone wspierają mikrobiotę jelit	Ograniczone	[1]
Duża ilość soli w kiszonych podnosi ciśnienie	Silne	[2]

Silne — Spójne wyniki przeglądów systematycznych lub wielu badań klinicznych u ludzi. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.

Jak stosować: formy i ilość

Forma	Jak stosować
Świeży (gruntowy, szklarniowy)	do sałatek i kanapek; ze skórką ma więcej składników
Kiszony	fermentacja mlekowa w solance; dużo sodu [1]
Małosolny	częściowo ukiszony, jadalny po 2–3 dniach [1]
Konserwowy	w zalewie octowej z cukrem, pasteryzowany
Sok z kiszonych ogórków	bardzo słony; ostrożnie przy nadciśnieniu [1]

Ile ogórka dziennie i kiedy

Świeże ogórki można jeść bez ograniczeń wynikających ze składu. Przy ogórkach kiszonych i konserwowych licz się z solą: w 100 g kiszonego ogórka jest ok. 700 mg sodu [1], a WHO zaleca dorosłym mniej niż 2000 mg sodu (5 g soli) dziennie [2].

Ogórek w kuchni

Świeży ogórek to podstawa mizerii, sałatek, tzatziki i chłodników. Ogórki kiszone dodaje się do zupy ogórkowej, sałatki jarzynowej, kanapek i tatara. Małosolne je się jako przekąskę latem, a konserwowe do kanapek i sosów.

Ogórek na skórę i włosy

Plastry ogórka nakłada się na twarz i pod oczy dla uczucia chłodu i nawilżenia. Efekt wynika głównie z chłodzenia i wody; nie ma wiarygodnych badań potwierdzających, że ogórek rozjaśnia cienie czy wygładza zmarszczki.

Ogórek w ciąży, dla dzieci i seniorów

Grupa	Ocena	Co warto wiedzieć
Ciąża	Bezpieczne	Świeże bez ograniczeń; kiszone z uwagi na sól z umiarem.
Dzieci	W umiarkowanych ilościach	Świeże obrane dobrze się sprawdzają; kiszonych nie podawaj małym dzieciom z uwagi na sól [2].
Seniorzy	W umiarkowanych ilościach	Przy nadciśnieniu ogranicz kiszone i sok z kiszenia [1].

Ogórek a choroby i diety

Stan lub dieta	Ocena	Co warto wiedzieć
Nadciśnienie	Ostrożnie	Kiszone i konserwowe ogórki zawierają dużo soli; unikaj picia soku z kiszenia [1][2].
Choroby nerek	Po konsultacji z lekarzem	Przy diecie niskosodowej ogranicz kiszone ogórki [1].
Odchudzanie	Bezpieczne	Świeży i kiszony ogórek mają mało kalorii [1].
Dieta ketogeniczna	Bezpieczne	Mało węglowodanów.
Refluks i zgaga	Brak danych	Brak wiarygodnych danych.

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Świeży ogórek jest bezpieczny dla prawie wszystkich. Ogórki kiszone, małosolne i konserwowe zawierają dużo soli, dlatego osoby z nadciśnieniem i na diecie niskosodowej (np. z niewydolnością nerek) powinny je ograniczać [1][2]. U części osób surowy ogórek powoduje wzdęcia.

Ogórek dla psa, kota i innych zwierząt

Zwierzę	Ocena	Co warto wiedzieć
Królik	W umiarkowanych ilościach	Ogórek tylko jako dodatek — dużo wody może rozluźnić stolec [3].
Pies	Brak danych	Brak pewnych danych w źródłach.
Kot	Brak danych	Brak pewnych danych w źródłach.

W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.

Uprawa, pochodzenie i odmiany

Ogórek siewny uprawia się w gruncie (odmiany gruntowe, zwykle do kiszenia) lub pod osłonami (szklarniowe, długie, o cienkiej skórce). Wysiewa się go po przymrozkach, na ciepłe, żyzne i wilgotne stanowisko. Wymaga regularnego podlewania.

Odmiana	Czym się wyróżnia
Ogórek gruntowy	krótki, brodawkowaty, o twardszej skórce; najlepszy do kiszenia
Ogórek szklarniowy (wężowy)	długi, gładki, cienka skórka; do jedzenia na surowo
Ogórek śremski	tradycyjny polski typ ogórka gruntowego do kiszenia
Ogórek morski	to nie warzywo, tylko zwierzę morskie (strzykwa)

Przechowywanie ogórka

Świeże ogórki przechowuj w lodówce w szufladzie na warzywa, z dala od jabłek i pomidorów, które przyspieszają ich psucie. Ogórki kiszone w słoikach trzymaj w chłodnym miejscu; otwarty słoik — w lodówce.

Jak wybierać

Wybieraj jędrne, twarde ogórki bez miękkich końców i żółknięć. Do kiszenia nadają się małe, świeżo zerwane ogórki gruntowe.

Charakter informacyjny Ta strona opisuje skład, zastosowanie i wyniki badań wraz z oceną siły dowodów. Nie zastępuje porady lekarza, farmaceuty, dietetyka ani lekarza weterynarii — zwłaszcza w ciąży, przy chorobach przewlekłych i przyjmowaniu leków.

FAQ

Ile kalorii ma ogórek?

Świeży ogórek ma ok. 13 kcal w 100 g, a kiszony ok. 11 kcal [1].

Czym różni się ogórek małosolny od kiszonego?

Małosolny to ogórek częściowo ukiszony, jadalny po 2–3 dniach; po 5–7 dniach staje się kiszonym [1].

Czy ogórek kiszony i konserwowy to to samo?

Nie. Kiszony powstaje w fermentacji mlekowej w solance, a konserwowy w zalewie octowej, bez żywych bakterii.

Co to jest ogórek morski?

To strzykwa — zwierzę morskie spokrewnione z rozgwiazdami, a nie warzywo.

Ogórek po angielsku?

cucumber; ogórek kiszony to fermented pickle.

Źródła

Medycyna Praktyczna — Ogórki kiszone: wartości odżywcze, czy są zdrowe? — omówienie
WHO — Sodium reduction (fact sheet) — omówienie
House Rabbit Society — Suggested Vegetables and Fruits for a Rabbit Diet — omówienie

Bazy wartości odżywczych

USDA FoodData Central (zbiór SR Legacy) — baza składu żywności Departamentu Rolnictwa USA, dane w domenie publicznej, rekord NDB 11205. Wartości dotyczą 100 g części jadalnej w formie opisanej w rekordzie; produkty krajowe mogą się nieco różnić.

Podstawa prawna wartości referencyjnych

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011, załącznik XIII — referencyjne wartości spożycia oraz „znacząca ilość” (15% RWS w 100 g). Oświadczenia „źródło” (≥15%) i „wysoka zawartość” (≥30%) reguluje rozporządzenie (WE) nr 1924/2006.

Właściwości ogórka