W skrócie
Werbena cytrynowa (Aloysia citrodora) to aromatyczny krzew, którego liście zalewa się wrzątkiem jako herbatę ziołową. Według Europejskiej Agencji Leków liście mają tradycyjne zastosowanie przy łagodnym stresie, kłopotach ze snem i wzdęciach [1], a skuteczności nie potwierdzono dobrze zaprojektowanymi badaniami [2].
- Nazwa łacińska
- Aloysia citrodora Palau (syn. Aloysia triphylla, Lippia citriodora)
- Po angielsku
- lemon verbena
- Inne nazwy
- aloes cytrynowy, werbena cytrynowa, lippia cytrynowa
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- W ciąży
- Unikać
Na co pomaga werbena cytrynowa? Działanie i badania
Monografia EMA dopuszcza liście werbeny cytrynowej w tradycyjnym stosowaniu: do łagodzenia lekkich objawów stresu psychicznego, wspomagania snu oraz leczenia łagodnych dolegliwości żołądkowo-jelitowych, takich jak wzdęcia [1]. Dane kliniczne są skąpe — opublikowano jedno badanie z placebo u osób z bezsennością, ale ocena EMA uznała, że nie wystarcza do uznania wskazań za dobrze udokumentowane [2]. Dane toksykologiczne są ograniczone, wskazują na niską toksyczność doustną [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Wspomaga sen i łagodzi lekki stres | Ograniczone | [1][2] |
| Łagodzi wzdęcia i łagodne dolegliwości żołądkowe | Ograniczone | [1][2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Napar z suszonych liści | 1–2 g na 200 ml wrzątku pół godziny przed snem [1] |
| Świeże liście | do herbat, deserów i napojów; zapach cytrynowy |
| Olejek eteryczny | do aromaterapii; nie przyjmuj doustnie bez porady specjalisty |
Ile werbeny cytrynowej dziennie i kiedy
W monografii EMA na sen zaleca się napar z 1–2 g ziela na 200 ml wrzącej wody pół godziny przed snem, a na dolegliwości żołądkowe 2–3 g na 200 ml 1–3 razy dziennie [1]. Jeśli objawy utrzymują się dłużej niż 2 tygodnie, należy skonsultować się z lekarzem [1].
Werbena cytrynowa w kuchni
Liście werbeny cytrynowej nadają herbatom, kompotom, lodom i deserom wyraźny, cytrynowy aromat bez kwasowości. Używa się ich świeżych albo suszonych, zwykle w niewielkiej ilości, bo smak jest intensywny.
Werbena cytrynowa w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Unikać | Bezpieczeństwo nie zostało ustalone — EMA nie zaleca stosowania [1]. |
| Karmienie piersią | Unikać | Brak danych o bezpieczeństwie — EMA nie zaleca stosowania [1]. |
| Dzieci | Unikać | EMA nie zaleca stosowania ze względu na brak danych [1]. |
| Seniorzy | Bezpieczne | Napar w zwykłych ilościach; może nasilać senność [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na werbenę cytrynową lub inne rośliny z rodziny werbenowatych [1]. Nie zaleca się jej w ciąży, w okresie karmienia i u dzieci, bo brak danych o bezpieczeństwie [1]. Preparaty mogą powodować senność i osłabiać zdolność prowadzenia pojazdów, a ryzyko rośnie w połączeniu z alkoholem lub lekami uspokajającymi [1][2]. W jedynym badaniu klinicznym opisano łagodne działania niepożądane, m.in. niepokój, biegunkę i drżenie [2].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Alkohol i leki uspokajające | możliwe nasilenie senności [2] |
| Inne leki | w ocenie EMA nie zgłaszano interakcji [1] |
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Werbena cytrynowa to ciepłolubny krzew, który w polskim klimacie najczęściej uprawia się w doniczce i zimuje w jasnym, chłodnym pomieszczeniu. Wymaga słonecznego stanowiska i przepuszczalnego podłoża.
Przechowywanie werbeny cytrynowej
Świeże gałązki trzymaj w lodówce w pojemniku lub wilgotnym ręczniku. Liście można suszyć w przewiewnym, zacienionym miejscu i przechowywać w szczelnym, ciemnym pojemniku.
FAQ
Werbena cytrynowa po angielsku?
Czy można pić werbenę cytrynową na noc?
Źródła
- European Medicines Agency — Aloysia citrodora folium, monografia wspólnotowa UE — monografia
- European Medicines Agency — Final assessment report on Aloysia citrodora (syn. Aloysia triphylla) — omówienie
