W skrócie
Olej z wiesiołka to olej tłoczony z nasion wiesiołka dwuletniego (Oenothera biennis), bogaty w kwas gamma-linolenowy (GLA). Europejska Agencja Leków dopuszcza go tradycyjnie do łagodzenia świądu suchej skóry [1]. NCCIH uznaje jednak, że brakuje dowodów na jego skuteczność w jakimkolwiek schorzeniu [2].
- Nazwa łacińska
- Oenothera biennis L.
- Po angielsku
- evening primrose oil
- Inne nazwy
- olej wiesiołkowy, olej z nasion wiesiołka
- Kategoria
- Oleje i tłuszcze
- W ciąży
- Po konsultacji z lekarzem
- Dla psa
- Brak danych
Na co pomaga olej z wiesiołka? Działanie i badania
Olej z wiesiołka ma w UE status tradycyjnego środka stosowanego na świąd przy suchej skórze (monografia HMPC), od 12. roku życia [1]. Według NCCIH nie ma wystarczających dowodów na jego skuteczność w żadnym schorzeniu: doustnie nie wykazano pomocy w atopowym zapaleniu skóry, a przy bólu piersi prawdopodobnie nie działa lepiej niż placebo [2]. Dane dotyczące RZS, PMS i objawów menopauzy są niewystarczające [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Łagodzi świąd suchej skóry (preparaty miejscowe, zastosowanie tradycyjne) | Ograniczone | [1] |
| Łagodzi atopowe zapalenie skóry (doustnie) | Niepotwierdzone | [2] |
| Zmniejsza ból piersi | Niepotwierdzone | [2] |
| Łagodzi PMS i objawy menopauzy | Ograniczone | [2] |
| Ułatwia wywołanie porodu | Sprzeczne | [2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Sprzeczne — Wyniki badań się wykluczają. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Kapsułki | najczęstsza forma suplementu |
| Olej w butelce | do stosowania zewnętrznego; nie do smażenia |
| Kosmetyki z olejem | kremy i balsamy do suchej skóry |
Ile oleju z wiesiołka dziennie i kiedy
Dawkę dobiera się według ulotki konkretnego preparatu; monografia EMA zaleca konsultację z lekarzem, gdy objawy trwają dłużej niż 8 tygodni [1]. Preparaty przeznaczone są dla dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat [1].
Olej z wiesiołka w kuchni
Olej z wiesiołka stosuje się na zimno, np. jako dodatek do sałatek; nie nadaje się do smażenia, ponieważ zawiera nienasycone kwasy tłuszczowe, które łatwo się utleniają. W kuchni ma niewielkie znaczenie, głównie jako suplement.
Olej z wiesiołka na skórę i włosy
Olej wiesiołkowy bywa składnikiem kremów i balsamów do suchej skóry; tradycyjnie stosowany jest na świąd przy suchej skórze [1]. Skuteczność doustna w atopowym zapaleniu skóry nie została wykazana [2].
Olej z wiesiołka w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Po konsultacji z lekarzem | NCCIH: może być bezpieczny, ale dowody nie są rozstrzygające; stosowany do wywoływania porodu [2]. Tylko po konsultacji z lekarzem. |
| Karmienie piersią | W umiarkowanych ilościach | Podnosi poziom GLA w mleku, ale nie powiązano tego ze szkodą dla niemowląt [2]. |
| Dzieci | Po konsultacji z lekarzem | EMA: tylko powyżej 12. roku życia [1]; mniej wiadomo o bezpieczeństwie u dzieci [2]. |
| Seniorzy | Brak danych | Brak szczególnych danych. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Doustnie olej z wiesiołka jest prawdopodobnie bezpieczny dla większości dorosłych [2]. Najczęstsze działania niepożądane to ból brzucha, nudności i biegunka; EMA wymienia też reakcje alergiczne skóry i ból głowy [1][2]. Jeśli przyjmujesz leki, skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą [2].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki (ogólnie) | NCCIH nie wymienia konkretnych interakcji, ale zaleca konsultację z lekarzem przy przyjmowaniu leków [2] |
Olej z wiesiołka dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak pewnych danych. |
| Kot | Brak danych | Brak pewnych danych. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Przechowywanie oleju z wiesiołka
Przechowuj w ciemnej butelce, szczelnie zamkniętej, w chłodnym miejscu lub lodówce; po otwarciu zużyj w terminie wskazanym przez producenta, bo szybko jełczeje.
FAQ
Olej z wiesiołka po angielsku?
Czy olej z wiesiołka pomaga na PMS?
Czy olej z wiesiołka można stosować w ciąży?
Czy olejem z wiesiołka można smażyć?
Źródła
- European Medicines Agency — Oenotherae oleum (monografia HMPC) — monografia
- NCCIH — Evening Primrose Oil — omówienie
