W skrócie
Uszak bzowy (Auricularia auricula-judae) to jadalny grzyb o galaretowatym, uszkowatym owocniku, rosnący na drewnie liściastych, zwłaszcza na bzie czarnym [3]. Jest badany pod kątem polisacharydów o działaniu przeciwutleniającym i wpływającym na glukozę, ale dowody pochodzą z badań laboratoryjnych i na zwierzętach [1][2].
- Nazwa łacińska
- Auricularia auricula-judae (Bull.) J.Schröt.
- Po angielsku
- jelly ear, wood ear, Jew's ear
- Inne nazwy
- ucho Judasza, grzyb mun, czarny grzyb chiński (Auricularia heimuer, blisko spokrewniony gatunek często z nim mylony)
- Kategoria
- Grzyby
- Kalorie
- 25 kcal w 100 g
- W ciąży
- Brak danych
- Dla psa
- Brak danych
Wartości odżywcze uszaka bzowego
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 25 kcal | — |
| Białko | 0,48 g | — |
| Tłuszcz | 0,04 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 6,8 g | — |
| Woda | 92,6 g | — |
| Wapń | 16 mg | 2% |
| Żelazo | 0,56 mg | 4% |
| Magnez | 25 mg | 7% |
| Fosfor | 14 mg | 2% |
| Potas | 43 mg | 2% |
| Sód | 9 mg | — |
| Cynk | 0,66 mg | 7% |
| Miedź | 0,45 mg | 44% |
| Mangan | 0,1 mg | 5% |
| Selen | 11,1 µg | 20% |
| Witamina C | 0,6 mg | 1% |
| Tiamina (B1) | 0,08 mg | 7% |
| Ryboflawina (B2) | 0,2 mg | 15% |
| Niacyna (B3) | 0,07 mg | 0% |
| Witamina B6 | 0,09 mg | 6% |
| Kwas foliowy | 19 µg | 10% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 0 µg | 0% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 11228, domena publiczna.
Na co pomaga uszak bzowy? Działanie i badania
Przegląd z 2021 r. wymienia w uszaku melaninę, węglowodany, błonnik, białko i ergosterol oraz opisuje, na podstawie badań in vitro i in vivo, działanie przeciwutleniające, wpływ na poziom glukozy i lipidów, działanie przeciwzapalne i wspierające mikrobiotę jelitową [1]. Przegląd z 2025 r. dotyczący grzybów z rodzaju Auricularia nie przytacza badań klinicznych na ludziach, a autorzy zaznaczają, że właściwości farmakologiczne nie mają wystarczającego potwierdzenia klinicznego [2]. Nie ma więc podstaw, by traktować uszaka jako lek lub suplement o udowodnionym działaniu.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Działanie przeciwutleniające (badania laboratoryjne) | Ograniczone | [1][2] |
| Wpływ na glukozę i lipidy | Ograniczone | [1][2] |
| Modulacja odporności i mikrobioty jelitowej | Ograniczone | [1][2] |
| Działanie przeciwnowotworowe (badania laboratoryjne) | Ograniczone | [1][2] |
| Skuteczność kliniczna u ludzi | Niepotwierdzone | [2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Suszony | podstawowa forma w sprzedaży; po namoczeniu zwiększa objętość 3–4 razy [3] |
| Świeży | konsystencja twarda, galaretowata i sprężysta [3] |
| Ekstrakty i proszki | stosowane w badaniach laboratoryjnych [2]; brak potwierdzonych dawek dla ludzi |
Uszak bzowy w kuchni
Uszak bzowy ma łagodny smak, a w kuchni ceni się go głównie za chrupiącą, galaretowatą konsystencję [3]. Suszone owocniki moczy się w wodzie, a następnie dokładnie gotuje, np. w zupach i potrawach smażonych; ten grzyb nie nadaje się do jedzenia na surowo [3]. Smak przejmuje z sosu i przypraw, dlatego dobrze łączy się z czosnkiem, imbirem i sosem sojowym.
Uszak bzowy w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Brak danych | Brak badań bezpieczeństwa u ludzi w użytych źródłach [2]. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak badań w użytych źródłach. |
| Dzieci | Brak danych | Brak badań w użytych źródłach. |
Uszak bzowy a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Cukrzyca | Brak danych | Efekt na glukozę badano w laboratorium i na zwierzętach [1][2]; nie zastępuje leczenia. |
| Dieta low FODMAP | Brak danych | Brak wiarygodnych danych w użytych źródłach. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Przeglądy, z których korzystamy, nie zawierają oceny bezpieczeństwa uszaka u ludzi [1][2]. Jedz go po dokładnej obróbce cieplnej [3]. Przegląd z 2025 r. opisuje u grzybów z rodzaju Auricularia działanie przeciwzakrzepowe [2], więc osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe lub przeciwcukrzycowe powinny skonsultować regularne spożywanie większych ilości z lekarzem.
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki przeciwzakrzepowe | możliwe addytywne działanie, na podstawie opisanej w badaniach aktywności przeciwzakrzepowej grzybów z rodzaju Auricularia [2] |
| Leki przeciwcukrzycowe | teoretycznie możliwe addytywne działanie obniżające glukozę — dane pochodzą z badań laboratoryjnych i na zwierzętach [1] |
Uszak bzowy dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak danych w użytych źródłach. |
| Kot | Brak danych | Brak danych w użytych źródłach. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Uszak bzowy rośnie jako saprotrof na martwym, a czasem osłabionym drewnie liściastych drzew i krzewów, najczęściej na bzie czarnym; występuje w całej Europie, najliczniej jesienią [3]. Grzyby z rodzaju Auricularia, głównie A. cornea (heimuer), uprawia się w Chinach od ok. 1400 lat, dziś głównie na trocinach drewna liściastego [2].
Przechowywanie uszaka bzowego
Suszony uszak przechowuj w szczelnym pojemniku w suchym, ciemnym miejscu. Namoczony zużyj w ciągu kilku dni, trzymając go w lodówce.
Jak wybierać
Suszone owocniki powinny być suche, bez wilgoci i pleśni oraz bez nieprzyjemnego zapachu. Dziko rosnące grzyby zbieraj tylko wtedy, gdy masz pewność co do gatunku; uszak bywa mylony z podobnymi gatunkami, a odróżnia je dopiero mikroskop [3].
FAQ
Uszak bzowy po angielsku?
Czy uszak bzowy można jeść na surowo?
Czym jest uszak bzowy?
Gdzie rośnie uszak bzowy?
Źródła
- Islam T., Ganesan K., Xu B. Insights into health-promoting effects of Jew's ear (Auricularia auricula-judae). Trends in Food Science and Technology 2021 — przegląd
- Liu M. i in. Sustainable Cultivation and Functional Bioactive Compounds of Auricularia Mushrooms. Biology (MDPI) 2025 — przegląd
- Wikipedia — Auricularia auricula-judae (nazwy, siedlisko, użycie kulinarne) — encyklopedia
