W skrócie
Szungit to czarna skała węglowa z Karelii w Rosji, powstała w paleoproterozoiku, zawierająca od poniżej 1% do 70% węgla [1]. Jego działanie lecznicze nie ma potwierdzenia naukowego, a twierdzenia o korzyściach zdrowotnych są słabo poparte [2].
- Po angielsku
- shungite
- Inne nazwy
- szungit karelski, szungitowy kamień
- Kategoria
- Minerały i kamienie
Właściwości chemiczne i fizyczne szungitu
Szungit to czarna skała węglowa z Karelii, zbudowana z bezpostaciowego, słabo uporządkowanego węgla i krzemionki z domieszką innych minerałów; nie jest minerałem o określonym wzorze.
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Skład mineralny | węgiel niegrafitowy (ok. 10–98% mas.) z kwarcem, skaleniami, minerałami ilastymi, mikami i pirytem |
| Gęstość | ok. 2 g/cm³ |
| Pochodzenie | skała metamorficzna powstała z osadów bogatych w węgiel w prekambrze; Karelia (Rosja) |
Dane: MDPI Minerals — Removal of Impurities from Shungite (2021). Wartości typowe dla minerału; poszczególne okazy mogą się różnić.
Na co pomaga szungit? Działanie i badania
Działanie lecznicze szungitu nie ma potwierdzenia naukowego; twierdzenia o jego korzyściach zdrowotnych są słabo poparte dowodami, a omawiający je artykuł nie przytacza badań klinicznych [2]. Od XVIII wieku używano go do oczyszczania wody i dezynfekcji, podobnie jak węgiel aktywny [2]. Naukowo opisano go głównie pod kątem zastosowań przemysłowych: w metalurgii, uzdatnianiu wody, jako wypełniacz tworzyw i farb przewodzących oraz sorbent [1][4].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Leczy lub chroni przed promieniowaniem (twierdzenia popularne) | Niepotwierdzone | [2] |
| Zastosowanie do sorpcji i uzdatniania wody (zastosowanie przemysłowe) | Ograniczone | [1][2][4] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Szungit to naturalny, niekrystaliczny, niegrafityzowany węgiel fullerenopodobny, tworzący z minerałami kompozyt; skały zawierają kwarc, mikę, albit i piryt [1]. Wiek skał szacuje się na ok. 2,0–2,1 mld lat (dolny paleoproterozoik) [1][4]. Główne złoża leżą w rejonie zaonieżskim w Karelii, a największe pole to Zażogińskie [1][4]. Zawartość węgla w skałach wynosi od poniżej 1% do 70%, a miejscowo do 98% [1][4]. Szungit-1 ma 98–100% węgla, a ruda ok. 30% [2]. Szungit był pierwszym naturalnym wystąpieniem fulerenów opisanym w literaturze, jednak fulereny są rzadkie i stanowią najwyżej kilka procent materiału [2][4]. Mindat opisuje szungit jako odmianę pirobitumenu, czarną, o niemal metalicznym połysku [3].
Przechowywanie szungitu
Brak danych w źródłach z listy dotyczących pielęgnacji szungitu.
Jak wybierać
Zawartość węgla w szungicie jest bardzo zróżnicowana: od klasy szungit-1 (98–100% C) po rudy z kilkunastoma lub kilkudziesięcioma procentami [2][4]. Zapytaj sprzedawcę o pochodzenie i klasę materiału; przy braku takich informacji zachowaj ostrożność.
Znaczenie i symbolika
W tradycji ludowej szungit uchodzi za kamień ochronny i oczyszczający wodę; w Rosji używano go zdrowotnie od XVIII wieku [2]. To wierzenie, nie fakt naukowy.
Opisujemy tradycję i wierzenia — nie są to właściwości potwierdzone naukowo.
FAQ
Szungit po angielsku?
Skąd pochodzi szungit?
Czy szungit chroni przed promieniowaniem?
Źródła
- Kovalevski V., Shchiptsov V. 2019 — Shungites and their industrial potential (ICAM2019, Springer) — przegląd
- Shungite: A Lustrous Black Mineraloid, Science Trends — omówienie
- Mindat — Shun'ga village, Karelia (szungit jako odmiana pirobitumenu) — baza danych
- Buseck P.R. i in. 1997, The Canadian Mineralogist 35:1363-1378 — Shungites: the C-rich rocks of Karelia, Russia — artykuł recenzowany
