W skrócie
Eugenol to naturalny związek zapachowy o wzorze C10H12O2, główny składnik olejku goździkowego [1][2]. Stosuje się go w stomatologii i jako składnik zapachowy, ale jest też znanym alergenem kontaktowym [1][4].
- Po angielsku
- eugenol
- Inne nazwy
- 4-allilo-2-metoksyfenol, eugenol (INCI)
- Kategoria
- Składniki kosmetyków
- Najlepiej zbadane działanie
- Uczulenie kontaktowe Silne
- W ciąży
- Po konsultacji z lekarzem
- Dla psa
- Brak danych
Właściwości chemiczne i fizyczne eugenolu
Eugenol to fenylopropanoid — pochodna gwajakolu (2-metoksyfenolu) z grupą allilową w pozycji 4; jest głównym składnikiem olejku goździkowego.
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Wzór sumaryczny | C10H12O2 |
| Masa molowa | 164,20 g/mol |
| Numer CAS | 97-53-0 |
| Nazwa INCI | EUGENOL |
| Nazwa systematyczna | 2-metoksy-4-(prop-2-en-1-ylo)fenol |
| Postać | bezbarwna do żółtej klarowna ciecz |
| Temperatura topnienia | −9 °C |
| Temperatura wrzenia | 254 °C |
| Gęstość | ok. 1,07 g/cm³ (20 °C) |
| Rozpuszczalność w wodzie | 2,43 g/l (25 °C) |
Dane: TCI — Eugenol (A0232) · CosIng Checker — EUGENOL. Wartości dla czystej substancji w warunkach standardowych; preparaty handlowe mogą się różnić.
Na co pomaga eugenol? Działanie i badania
Eugenol jest głównym składnikiem olejku goździkowego, który zawiera go w ok. 70–95% [1]. W stomatologii olejek goździkowy jest nadal stosowany m.in. w leczeniu kanałowym [1]. Europejska Agencja Leków (EMA) opracowała unijną monografię ziołową dla olejku goździkowego w obszarze zaburzeń jamy ustnej i gardła [3]. Znaczącym skutkiem ubocznym jest alergia kontaktowa i pokrzywka [1].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Zastosowanie olejku goździkowego w leczeniu kanałowym zęba | Umiarkowane | [1] |
| Uczulenie kontaktowe | Silne | [1][4] |
| Unijna monografia ziołowa olejku goździkowego (jama ustna i gardło) | Umiarkowane | [3] |
Silne — Spójne wyniki przeglądów systematycznych lub wielu badań klinicznych u ludzi. Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Olejek goździkowy | naturalne źródło eugenolu; w ok. 70–95% to eugenol [1] |
| Materiały stomatologiczne | materiały do leczenia kanałowego zawierające olejek goździkowy [1] |
| Perfumy i kosmetyki | eugenol jest używany jako składnik zapachowy [1][4] |
Ile eugenolu dziennie i kiedy
Stosowanie eugenolu w stomatologii należy do lekarza dentysty. Zawartość w kosmetykach reguluje prawo UE [4]; nie podajemy dawek leczniczych.
Eugenol na skórę i włosy
W kosmetykach eugenol pełni rolę składnika zapachowego (INCI: Eugenol) [1]. Należy do 26 alergenów zapachowych, które w UE podlegają obowiązkowi oznaczania na etykiecie, gdy występują w kosmetyku powyżej określonych stężeń [4]. Eugenol wchodzi w skład mieszanki zapachowej w testach płatkowych na alergię kontaktową [1]. Jeśli masz skłonność do alergii, sprawdzaj skład kosmetyków.
Eugenol w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Po konsultacji z lekarzem | Brak danych w sprawdzonych źródłach; stosowanie leczniczego olejku konsultuj z lekarzem. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak danych w sprawdzonych źródłach. |
| Dzieci | Brak danych | Brak danych w sprawdzonych źródłach; skonsultuj z lekarzem. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Eugenol jest alergenem kontaktowym o średniej sile uczulającej; reakcje obejmują kontaktowe zapalenie skóry i pokrzywkę, a uczulenie stwierdza się głównie u personelu stomatologicznego [1]. Istnieje reaktywność krzyżowa z balsamem peruwiańskim [1]. Osoby uczulone na składniki zapachowe powinny unikać produktów z eugenolem.
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Alergia na balsam peruwiański | możliwa reakcja krzyżowa z eugenolem [1] |
Eugenol dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Kot | Brak danych | Brak danych w sprawdzonych źródłach; nie podawaj olejków eterycznych bez konsultacji z weterynarzem. |
| Pies | Brak danych | Brak danych w sprawdzonych źródłach; w razie połknięcia skontaktuj się z weterynarzem. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Jak wybierać
Eugenol znajdziesz w składzie jako Eugenol [1]. Jeśli unikasz alergenów zapachowych, wybieraj kosmetyki bez zapachu.
FAQ
Źródła
- Altmeyers Encyclopedia — Eugenol — omówienie
- PubChem — Eugenol (CID 3314) — baza danych
- European Medicines Agency — Caryophylli floris aetheroleum (clove oil) — monografia
- Komisja Europejska, SCCS — Perfume allergies, wprowadzenie (lista 26 alergenów zapachowych) — opinia komitetu naukowego
