Właściwości witaminy K

Skład, działanie, bezpieczeństwo i zastosowanie

Autor: admin · Aktualizacja: 16.10.2026

W skrócie

Witamina K to grupa witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (K1 — filochinon, K2 — menachinony), niezbędnych do krzepnięcia krwi i prawidłowej budowy kości [1]. Najlepiej udokumentowana jest jej rola w zapobieganiu krwawieniom, w tym u noworodków, którym podaje się ją po urodzeniu [2].

Po angielsku: vitamin K
Inne nazwy: filochinon (K1), menachinon (K2), MK-4, MK-7, fitomenadion
Kategoria: Witaminy i suplementy
Najlepiej zbadane działanie: Zapobiega krwawieniom z niedoboru witaminy K (m.in. u noworodków) Silne
W ciąży: Bezpieczne
Dla psa: Brak danych

Właściwości chemiczne i fizyczne witaminy K

Witamina K to grupa pochodnych 2-metylo-1,4-naftochinonu; w tabeli opisano formę referencyjną — filochinon (witaminę K1), a menachinony (K2) różnią się łańcuchem bocznym.

Właściwość	Wartość
Wzór sumaryczny	C₃₁H₄₆O₂
Masa molowa	450,71 g/mol
Numer CAS	84-80-0
Postać	jasnożółta do brązowej klarowna ciecz
Temperatura topnienia	−20 °C
Gęstość	ok. 0,98 g/cm³ (20 °C)
Rozpuszczalność w wodzie	nierozpuszczalna

Dane: TCI — Vitamin K1. Wartości dla czystej substancji w warunkach standardowych; preparaty handlowe mogą się różnić.

Na co pomaga witamina k? Działanie i badania

Witamina K jest potrzebna do produkcji czynników krzepnięcia krwi oraz białek budujących kości [1]. Jej niedobór prowadzi do łatwego siniaczenia i krwawień, a w ciężkiej postaci może osłabiać kości; u zdrowych dorosłych występuje rzadko [1]. Działanie K2 (MK-7) na kości i naczynia jest badane: dane są niespójne, a Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności zaakceptował oświadczenie o utrzymaniu prawidłowych kości, czego nie zrobiła amerykańska FDA [2].

Efekt	Siła dowodów	Źródła
Zapobiega krwawieniom z niedoboru witaminy K (m.in. u noworodków)	Silne	[2]
Wspiera krzepnięcie krwi	Silne	[1]
K2 (MK-7) poprawia wytrzymałość kości	Sprzeczne	[2]
K2 chroni przed zwapnieniem naczyń	Ograniczone	[2]

Silne — Spójne wyniki przeglądów systematycznych lub wielu badań klinicznych u ludzi. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Sprzeczne — Wyniki badań się wykluczają.

Jak stosować: formy i ilość

Forma	Jak stosować
Witamina K1 (filochinon)	występuje w zielonych warzywach liściastych [1]
Witamina K2 (menachinony MK-4, MK-7)	w żywności fermentowanej i produktach zwierzęcych oraz w suplementach [1]
Tabletki i kapsułki	suplementy K1 lub K2, często łączone z witaminą D
Zastrzyk dla noworodków	jednorazowa dawka K1 domięśniowo po urodzeniu, zalecana m.in. przez Amerykańską Akademię Pediatrii [2]

Ile witaminy K dziennie i kiedy

Wystarczające spożycie (AI) wynosi 120 mcg dziennie dla mężczyzn i 90 mcg dla kobiet od 19. roku życia, także w ciąży i podczas karmienia piersią [1][2]. Dla dzieci wartości te to 30 mcg (1–3 lata), 55 mcg (4–8 lat), 60 mcg (9–13 lat) i 75 mcg (14–18 lat) [2]. W badaniach nad kośćmi stosowano 180 mcg MK-7 dziennie, ale suplementy w dawkach leczniczych przyjmuj tylko po konsultacji z lekarzem [2].

Witamina k w kuchni

Najwięcej witaminy K1 zawierają warzywa liściaste (szpinak, jarmuż, brokuły, sałata), a także oleje roślinne, soja, jaja, mięso i sery [1]. K2 występuje w żywności fermentowanej i produktach zwierzęcych [1]. Ponieważ witamina jest rozpuszczalna w tłuszczach, warzywa lepiej jeść z dodatkiem oleju.

Witamina k w ciąży, dla dzieci i seniorów

Grupa	Ocena	Co warto wiedzieć
Ciąża	Bezpieczne	Zapotrzebowanie wg norm: 90 mcg dziennie [1]. Suplementy tylko po konsultacji z lekarzem.
Karmienie piersią	Bezpieczne	Zapotrzebowanie wg norm: 90 mcg dziennie [1].
Dzieci	Bezpieczne	Normy zależne od wieku [2]; suplementów nie podawaj bez zalecenia lekarza.
Seniorzy	Po konsultacji z lekarzem	Przy lekach przeciwzakrzepowych — patrz interakcje [1].
Noworodki	Po konsultacji z lekarzem	Jednorazowy zastrzyk po urodzeniu zapobiega krwawieniom z niedoboru; decyzję i dawkę podejmuje personel medyczny [2].

Witamina k a choroby i diety

Stan lub dieta	Ocena	Co warto wiedzieć
Choroby wątroby	Po konsultacji z lekarzem	Wątroba wytwarza czynniki krzepnięcia zależne od witaminy K; suplementację omów z lekarzem.
Osteoporoza	Po konsultacji z lekarzem	Dowody na skuteczność K2 są niespójne [2].
Operacja bariatryczna i zespoły złego wchłaniania	Po konsultacji z lekarzem	Zwiększone ryzyko niedoboru [1].

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Ustalono, że witamina K nie ma górnej tolerowanej granicy spożycia, bo nie wykazano szkodliwości ani z żywności, ani z suplementów [1][2]. Główną przeszkodą są leki przeciwzakrzepowe z grupy antagonistów witaminy K, np. warfaryna: zmiana ilości witaminy K w diecie może zmienić działanie leku, dlatego jej spożycie ma być stałe [1][2]. Nadmiar z diety nie daje typowych objawów zatrucia.

Interakcje z lekami

Lek lub grupa leków	Możliwa interakcja
Warfaryna i podobne leki przeciwzakrzepowe	nagła zmiana spożycia witaminy K osłabia lub nasila działanie leku; utrzymuj stałą ilość i skonsultuj się z lekarzem [1][2]
Antybiotyki długotrwale	mogą zmniejszać ilość witaminy K produkowanej przez bakterie jelitowe [1]

Witamina k dla psa, kota i innych zwierząt

Zwierzę	Ocena	Co warto wiedzieć
Pies	Brak danych	Brak pewnych danych na potrzeby tej strony; suplementy podawaj tylko z zaleceniem weterynarza.
Kot	Brak danych	Brak pewnych danych; skonsultuj się z weterynarzem.

W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.

Charakter informacyjny Ta strona opisuje skład, zastosowanie i wyniki badań wraz z oceną siły dowodów. Nie zastępuje porady lekarza, farmaceuty, dietetyka ani lekarza weterynarii — zwłaszcza w ciąży, przy chorobach przewlekłych i przyjmowaniu leków.