W skrócie
Gyokuro to japońska zielona herbata, której krzewy są przed zbiorem zacieniane przez ok. 20 dni, co nadaje naparowi wyraźny smak umami [2]. Zdrowotne działanie zielonej herbaty jest wciąż niepewne: NCCIH nie potwierdza skuteczności w odchudzaniu ani w zapobieganiu chorobom [1].
- Nazwa łacińska
- Camellia sinensis (L.) Kuntze
- Po angielsku
- gyokuro, jade dew
- Inne nazwy
- jadeitowa rosa, herbata zacieniana
- Kategoria
- Herbaty i napoje
- W ciąży
- W umiarkowanych ilościach
- Dla psa
- Unikać
Na co pomaga gyokuro? Działanie i badania
Gyokuro jest odmianą zielonej herbaty, więc ocenia się je przez badania nad zieloną herbatą — nie mamy badań dotyczących wyłącznie gyokuro. NCCIH podaje, że katechiny i kofeina mogą mieć skromny wpływ na masę ciała, a próby kliniczne wykazały niewielkie obniżenie cholesterolu całkowitego i LDL, głównie po ekstraktach, nie po napoju [1]. Związek z mniejszym ryzykiem choroby wieńcowej obserwowano w populacjach azjatyckich, nie zachodnich, a wyniki dotyczące nowotworów są niespójne [1]. Zacienianie zwiększa w liściach zawartość teaniny, aminokwasu odpowiadającego za smak umami [3]; producent opisuje gyokuro jako herbatę o bardzo wysokiej zawartości kofeiny [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Zmniejsza masę ciała (zielona herbata, skromny wpływ) | Ograniczone | [1] |
| Obniża nieznacznie cholesterol całkowity i LDL (głównie ekstrakty zielonej herbaty) | Ograniczone | [1] |
| Zmniejsza ryzyko choroby wieńcowej | Sprzeczne | [1] |
| Zmniejsza ryzyko nowotworów | Sprzeczne | [1] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Sprzeczne — Wyniki badań się wykluczają.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Liście luzem | tradycyjna forma, parzona w niskiej temperaturze [2] |
| Matcha | herbata ze zmielonych zacienianych liści tencha — inny produkt niż gyokuro |
| Zimny napar | liście zalane zimną wodą na kilka godzin w lodówce |
Ile gyokuro dziennie i kiedy
Producent zaleca parzyć gyokuro w niskiej temperaturze, ok. 50–60 °C, w niewielkiej ilości, a te same liście można zaparzyć do trzech razy, podnosząc temperaturę wody przy kolejnych naparach [2]. Nie ma norm spożycia gyokuro; ze względu na kofeinę pij je z umiarem.
Gyokuro w kuchni
Gyokuro pije się w małych ilościach jako herbatę deserową o wyraźnym, wytrawnym smaku umami [3]. Najlepiej smakuje parzone w niskiej temperaturze w małym naczyniu [2]. Gurmar, o który pytają niektórzy, to inna roślina (Gymnema sylvestre) i nie ma z gyokuro związku.
Gyokuro w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | W umiarkowanych ilościach | Limit kofeiny w ciąży to 200 mg na dobę; filiżanka herbaty to ok. 75 mg, a gyokuro jest herbatą bogatą w kofeinę [4][2]. NCCIH zaleca umiarkowane ilości kofeiny [1]. |
| Karmienie piersią | W umiarkowanych ilościach | Wysokie spożycie kofeiny może drażnić niemowlę i zaburzać jego sen; niskie i umiarkowane zwykle nie powoduje problemów [1]. |
| Dzieci | Brak danych | W zebranych źródłach brak danych o bezpiecznej ilości; napar jest bogaty w kofeinę, więc nie podawaj go dzieciom. |
Gyokuro a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Choroby wątroby | Po konsultacji z lekarzem | Uszkodzenia wątroby zgłaszano rzadko, głównie po tabletkach i kapsułkach z ekstraktem, nie po napoju [1]. |
| Odchudzanie | W umiarkowanych ilościach | Zielona herbata może mieć niewielki wpływ na masę ciała, ale dowody są słabe [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Zielona herbata jako napój nie budzi u dorosłych obaw o bezpieczeństwo, ale zawiera kofeinę [1]. Suplementy z ekstraktu mogą powodować nudności, zaparcia, dolegliwości brzucha i wzrost ciśnienia, a rzadko uszkodzenie wątroby, głównie po tabletkach i kapsułkach [1]. Producent opisuje gyokuro jako bardzo bogate w kofeinę [2], więc osoby wrażliwe powinny pić je z umiarem.
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Nadolol | duże dawki zielonej herbaty mogą zmniejszać skuteczność leku [1] |
| Atorwastatyna | ekstrakt zielonej herbaty może obniżać stężenie leku [1] |
| Raloksyfen | zaobserwowano interakcję w badaniu finansowanym przez NCCIH [1] |
Gyokuro dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Unikać | Kofeina jest toksyczna dla zwierząt domowych (metyloksantyny) [5]. |
| Kot | Unikać | Kofeina jest toksyczna dla zwierząt domowych (metyloksantyny) [5]. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Przechowywanie gyokuro
Liście gyokuro przechowuj w szczelnym, nieprzepuszczającym światła opakowaniu, w chłodnym, suchym miejscu, z dala od zapachów.
Jak wybierać
Gyokuro to herbata zacieniana przed zbiorem przez ok. 20 dni [2], a nie każda zielona herbata o nazwie sugerującej jakość. Sprawdź na opakowaniu, czy producent wskazuje, że jest to herbata zacieniana (gyokuro), i zwróć uwagę na region pochodzenia.
FAQ
Gyokuro — jak parzyć?
Gyokuro czy sencha?
Gyokuro po angielsku?
Źródła
- NCCIH — Green Tea — omówienie
- Yamamotoyama — What is Gyokuro? (producent herbaty) — omówienie producenta
- Krahe J., Krahe M.A. Optimizing the Quality and Commercial Value of Gyokuro-Styled Green Tea Grown in Australia. Beverages 2022, 8, 22 — artykuł recenzowany
- NHS — Foods to avoid in pregnancy (kofeina) — omówienie
- ASPCA — People Foods to Avoid Feeding Your Pets (kofeina) — baza danych