Przejdź do treści

Właściwości ananasa

Skład, działanie, bezpieczeństwo i zastosowanie

Autor: · Aktualizacja:

W skrócie

Ananas to owoc tropikalnej rośliny Ananas comosus z rodziny bromeliowatych, jedzony na świeżo, z puszki, suszony i w postaci soku. Zawiera bromelainę — mieszaninę enzymów rozkładających białka; jej działanie jako suplementu jest słabo zbadane, a najlepiej udokumentowane zastosowanie to lek do oczyszczania ran po ciężkich oparzeniach [1].

Nazwa łacińska
Ananas comosus (L.) Merr.
Po angielsku
pineapple
Inne nazwy
ananas jadalny
Kalorie
50 kcal w 100 g
Najlepiej zbadane działanie
Preparat bromelainy na skórę oczyszcza rany po ciężkich oparzeniach Umiarkowane
W ciąży
W umiarkowanych ilościach
Dla psa
W umiarkowanych ilościach

Wartości odżywcze ananasa

SkładnikWartość w 100 g% RWS
Wartość energetyczna50 kcal—
Białko0,54 g—
Tłuszcz0,12 g—
w tym kwasy nasycone0,01 g—
Węglowodany przyswajalne11,7 g—
w tym cukry9,8 g—
Błonnik1,4 g—
Woda86 g—
Wapń13 mg2%
Żelazo0,29 mg2%
Magnez12 mg3%
Fosfor8 mg1%
Potas109 mg5%
Sód1 mg—
Cynk0,12 mg1%
Miedź0,11 mg11%
Mangan0,93 mg46%
Selen0,1 µg0%
Witamina C47,8 mg60%
Tiamina (B1)0,08 mg7%
Ryboflawina (B2)0,03 mg2%
Niacyna (B3)0,5 mg3%
Witamina B60,11 mg8%
Kwas foliowy18 µg9%
Witamina B120 µg0%
Witamina A3 µg0%
Witamina E0,02 mg0%
Witamina D0 µg0%
Witamina K0,7 µg1%

Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 09266, domena publiczna.

Na co pomaga ananas? Działanie i badania

Ananas jest przede wszystkim owocem do codziennego jedzenia — nie ma badań klinicznych potwierdzających lecznicze działanie samego owocu. Większość deklarowanych korzyści dotyczy bromelainy w suplementach: kilka małych badań sugeruje, że może zmniejszać obrzęk i ból po usunięciu zęba mądrości, a przy zapaleniu zatok czy chorobie zwyrodnieniowej stawów danych jest za mało [1]. Ilość bromelainy w porcji owocu nie odpowiada dawkom z badań, więc ich wyników nie przenosi się na jedzenie ananasa. Wpływ ananasa na ciśnienie krwi, odchudzanie czy zdrowie kobiet nie został sprawdzony w wiarygodnych badaniach.

EfektSiła dowodówŹródła
Bromelaina zmniejsza obrzęk i ból po usunięciu zęba mądrościOgraniczone[1]
Bromelaina łagodzi objawy zapalenia zatokOgraniczone[1]
Bromelaina łagodzi ból stawów w chorobie zwyrodnieniowejOgraniczone[1]
Preparat bromelainy na skórę oczyszcza rany po ciężkich oparzeniachUmiarkowane[1]

Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.

Jak stosować: formy i ilość

FormaJak stosować
Świeżynajwięcej aromatu i aktywnej bromelainy; je się miąższ bez skórki i twardego rdzenia
Z puszkizwykle w syropie lub soku, więc ma więcej cukru; obróbka cieplna unieczynnia enzymy
Suszonyskoncentrowany cukier, często dodatkowo dosładzany
Sokmniej błonnika niż w owocu; łatwo wypić dużo cukru naraz
Suplementy bromelainyekstrakt głównie z łodygi ananasa, nie odpowiednik owocu; skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą [1]

Ananas w kuchni

Ananasa je się na surowo po odcięciu korony, skórki i twardego rdzenia — pasuje do sałatek owocowych, deserów, curry, dań słodko-kwaśnych i grillowanego mięsa. Świeży ananas zawiera enzymy rozkładające białka [1], dlatego zmiękcza mięso w marynacie, ale nie pozwala stężeć galaretce na żelatynie. Ananas z puszki był podgrzewany, więc tego efektu nie daje. Szczypanie języka po zjedzeniu świeżego ananasa to również skutek działania tych enzymów.

Ananas w ciąży, dla dzieci i seniorów

GrupaOcenaCo warto wiedzieć
CiążaW umiarkowanych ilościachŚwieży owoc w zwykłych porcjach; przekonanie, że ananas wywołuje poronienie, nie ma potwierdzenia w badaniach. Bezpieczeństwo suplementów bromelainy w ciąży nie jest ustalone [1].
Karmienie piersiąW umiarkowanych ilościachOwoc w zwykłych ilościach; o bezpieczeństwie suplementów bromelainy wiadomo niewiele [1].
DzieciW umiarkowanych ilościachW trakcie rozszerzania diety podawaj rozdrobniony miąższ bez rdzenia; kwaśny sok może podrażniać skórę wokół ust.

Ananas a choroby i diety

Stan lub dietaOcenaCo warto wiedzieć
CukrzycaW umiarkowanych ilościachŚwieży owoc w porcjach uwzględnionych w jadłospisie; sok, ananas suszony i w syropie mocniej podnoszą cukier.
Dieta low FODMAPBezpieczneAnanas jest na liście owoców o niskiej zawartości FODMAP [2].
Refluks i zgagaOstrożnieKwaśny owoc u części osób nasila objawy.
OdchudzanieW umiarkowanych ilościachNie ma badań, że ananas „spala tłuszcz”; suszony i kandyzowany mają dużo cukru.

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Ananasa unikają osoby na niego uczulone; świeży miąższ może też powodować szczypanie i drobne podrażnienia jamy ustnej. Suplementy bromelainy są zwykle dobrze tolerowane, ale mogą wywoływać dolegliwości żołądkowe i biegunkę, a ich bezpieczeństwo w ciąży i podczas karmienia piersią nie jest ustalone [1]. Osoby przyjmujące leki powinny przed sięgnięciem po bromelainę porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą [1].

Interakcje z lekami

Lek lub grupa lekówMożliwa interakcja
Leki przyjmowane na stałesuplementy bromelainy mogą wchodzić w interakcje — przed użyciem skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą; zwykłe porcje owocu nie budzą takich obaw [1]

Ananas dla psa, kota i innych zwierząt

ZwierzęOcenaCo warto wiedzieć
PiesW umiarkowanych ilościachKilka kawałków surowego miąższu bez skórki i rdzenia, które mogą zatkać przewód pokarmowy; ananas z puszki w syropie nie jest zalecany [3].
KotBrak danychBrak wiarygodnych danych; koty nie potrzebują owoców w diecie.

W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.

Uprawa, pochodzenie i odmiany

Ananas to wieloletnia roślina zielna tworząca rozetę sztywnych liści, z której środka wyrasta kwiatostan; owoc powstaje ze zrośniętych owoców wielu drobnych kwiatów. Pochodzi z Ameryki Południowej, a dziś uprawia się go w strefie tropikalnej, m.in. w Kostaryce, na Filipinach i w Brazylii. W doniczce można ukorzenić koronę kupionego owocu: usuwa się dolne liście, podsusza ją kilka dni i sadzi w przepuszczalnym podłożu w ciepłym, jasnym miejscu. W warunkach domowych na owoc czeka się zwykle 2–3 lata i nie zawsze się go uzyskuje, a roślina źle znosi temperatury poniżej kilkunastu stopni.

Przechowywanie ananasa

Cały ananas przechowuj w temperaturze pokojowej 1–2 dni, a dłużej w lodówce, gdzie zachowa jakość kilka dni. Po zerwaniu ananas nie staje się słodszy — może jedynie zmięknąć i zmienić kolor skórki. Pokrojony trzymaj w szczelnym pojemniku w lodówce do 3–4 dni albo zamroź w kawałkach.

Jak wybierać

Dojrzały ananas pachnie słodko u nasady, jest ciężki w stosunku do wielkości i lekko ugina się pod naciskiem. Kolor skórki zależy od odmiany i nie jest pewnym wskaźnikiem dojrzałości — zielonkawy owoc bywa dojrzały. Odrzuć ananasy z miękkimi, ciemnymi plamami, wyciekającym sokiem lub zapachem fermentacji.

Znaczenie i symbolika

W Europie XVII i XVIII wieku ananas był rzadkim, drogim owocem z oranżerii i stał się symbolem luksusu oraz gościnności — jego motyw zdobi bramy, meble i zastawę. Nazwa pochodzi z języka Indian Tupi i trafiła do polszczyzny przez portugalski i francuski. Potocznie „ananas” oznacza też urwisa, łobuza („niezły z niego ananas”).

Opisujemy tradycję i wierzenia — nie są to właściwości potwierdzone naukowo.

Charakter informacyjny Ta strona opisuje skład, zastosowanie i wyniki badań wraz z oceną siły dowodów. Nie zastępuje porady lekarza, farmaceuty, dietetyka ani lekarza weterynarii — zwłaszcza w ciąży, przy chorobach przewlekłych i przyjmowaniu leków.

FAQ

Ile kalorii ma ananas?
Zależy od formy: świeży ananas ma niewiele kalorii, a suszony i w syropie znacznie więcej, bo zawierają skoncentrowany lub dodany cukier. Dokładne wartości podaje tabela składu na tej stronie.
Jakie witaminy ma ananas?
Najwięcej w ananasie jest witaminy C; pełną zawartość witamin i składników mineralnych znajdziesz w tabeli składu.
Co to jest ananas berżenicki?
To nie owoc tropikalny, lecz dawna odmiana jabłoni — nazwa nawiązuje do aromatu jej owoców.
Czy można jeść ananasa na noc?
Tak, pora dnia nie zmienia jego wartości; osoby z refluksem mogą jednak odczuwać zgagę po kwaśnych owocach zjedzonych przed snem.
Ananas po angielsku?
pineapple.

Źródła

  1. NCCIH — Bromelain — omówienie
  2. Monash University — High and low FODMAP foods — omówienie
  3. American Kennel Club — Can Dogs Eat Pineapple? — omówienie
Bazy wartości odżywczych
USDA FoodData Central (zbiór SR Legacy) — baza składu żywności Departamentu Rolnictwa USA, dane w domenie publicznej, rekord NDB 09266. Wartości dotyczą 100 g części jadalnej w formie opisanej w rekordzie; produkty krajowe mogą się nieco różnić.
Podstawa prawna wartości referencyjnych
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011, załącznik XIII — referencyjne wartości spożycia oraz „znacząca ilość” (15% RWS w 100 g). Oświadczenia „źródło” (≥15%) i „wysoka zawartość” (≥30%) reguluje rozporządzenie (WE) nr 1924/2006.

Poznaj również