W skrócie
Gliceryna (glicerol) to bezbarwny, gęsty, słodkawy trójhydroksylowy alkohol, który wiąże wodę, dlatego jest popularnym składnikiem kosmetyków nawilżających [1]. Jako dodatek do żywności (E 422) została oceniona przez EFSA jako bezpieczna, bez potrzeby ustalania dopuszczalnego dziennego spożycia [2].
- Po angielsku
- glycerol, glycerin
- Inne nazwy
- glicerol, glicerolu, propano-1,2,3-triol, E 422
- Kategoria
- Składniki kosmetyków
- Najlepiej zbadane działanie
- Zwiększa nawilżenie naskórka Umiarkowane
- W ciąży
- W umiarkowanych ilościach
- Dla psa
- Brak danych
Właściwości chemiczne i fizyczne gliceryny
Gliceryna (glicerol) to najprostszy alkohol trójwodorotlenowy (triol), higroskopijna ciecz mieszająca się z wodą.
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Wzór sumaryczny | C3H8O3 |
| Masa molowa | 92,09 g/mol |
| Numer CAS | 56-81-5 |
| Nazwa INCI | GLYCERIN |
| Nazwa systematyczna | propano-1,2,3-triol |
| Postać | bezbarwna lepka ciecz |
| Temperatura topnienia | 18–20 °C |
| Temperatura wrzenia | 290 °C (rozkład) |
| Gęstość | 1,261 g/cm³ (20 °C) |
| Rozpuszczalność w wodzie | >500 g/l (20 °C) |
Dane: Merck — Glycerol (818709) · ChemicalBook — Glycerol · Oleon — GLYCERINE 4811 (INCI). Wartości dla czystej substancji w warunkach standardowych; preparaty handlowe mogą się różnić.
Na co pomaga gliceryna? Działanie i badania
Gliceryna działa na skórę jako humektant: poprawia nawodnienie warstwy rogowej, wspiera funkcję bariery naskórkowej i właściwości mechaniczne skóry [1]. Opisano też ochronę przed czynnikami drażniącymi, szybsze gojenie ran oraz działanie przeciwdrobnoustrojowe; produkty z gliceryną poprawiają stan skóry w atopowym zapaleniu i zimowej suchości skóry [1]. Przegląd opisuje także, że glicerol jest naturalnym składnikiem skóry i uczestniczy w jej metabolizmie lipidów [1].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Zwiększa nawilżenie naskórka | Umiarkowane | [1] |
| Wspiera funkcję bariery skórnej | Umiarkowane | [1] |
| Poprawia stan skóry w atopowym zapaleniu i suchości zimowej | Ograniczone | [1] |
| Przyspiesza gojenie ran | Ograniczone | [1] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Gliceryna kosmetyczna | w kremach, tonikach, mydłach i balsamach; zwykle kilka–kilkanaście procent |
| Gliceryna roślinna | pozyskiwana z olejów roślinnych; chemicznie ta sama substancja co zwierzęca czy syntetyczna |
| Gliceryna spożywcza (E 422) | dodatek utrzymujący wilgoć i słodzący [2] |
| Gliceryna farmaceutyczna | o wysokiej czystości, do leków i preparatów skórnych |
Ile gliceryny dziennie i kiedy
W domowych recepturach kosmetycznych gliceryna zwykle stanowi do kilku–kilkunastu procent składu; czysta, nierozcieńczona może ściągać wodę ze skóry i ją wysuszać. Dla E 422 EFSA uznała, że numeryczne ADI nie jest potrzebne [2].
Gliceryna na skórę i włosy
W kosmetykach gliceryna jest podstawowym humektantem: wiąże wodę w naskórku i poprawia jego elastyczność oraz barierę ochronną [1]. Przy bardzo suchym powietrzu i w stężeniach wysokich bez dodatku wody może jednak wyciągać wilgoć z głębszych warstw skóry. Najlepiej łączyć ją z emolientami, które ograniczają odparowywanie wody.
Gliceryna w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | W umiarkowanych ilościach | Na skórę uznawana za bezpieczną; jako dodatek do żywności bez ograniczeń w ilościach typowych [2]. |
| Karmienie piersią | W umiarkowanych ilościach | Stosowanie na skórę nie budzi zastrzeżeń; unikaj nakładania na brodawki przed karmieniem. |
| Dzieci | W umiarkowanych ilościach | Kosmetyki z gliceryną są powszechnie stosowane u dzieci; przy atopii dobieraj preparaty bez zapachów. |
| Seniorzy | Bezpieczne | Dobrze sprawdza się przy suchej skórze [1]. |
Gliceryna a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Cukrzyca | Ostrożnie | E 422 to polialkohol; w dużych ilościach może wpływać na poziom glukozy, skonsultuj z lekarzem. |
| Dieta ketogeniczna | Brak danych | Brak wiarygodnych danych w źródłach. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Gliceryna zewnętrznie rzadko uczula, ale u osób z bardzo wrażliwą skórą może powodować pieczenie [1]. EFSA nie stwierdziła zagrożeń przy stosowaniu glicerolu (E 422) jako dodatku do żywności; wskazała na niską toksyczność ostrą oraz brak działania genotoksycznego i rakotwórczego [2]. Duże ilości połknięte mogą wywoływać biegunkę i bóle głowy.
Gliceryna dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak pewnych danych w źródłach. |
| Kot | Brak danych | Brak pewnych danych w źródłach. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Przechowywanie gliceryny
Gliceryna jest higroskopijna, więc trzymaj ją w szczelnie zamkniętym pojemniku, z dala od światła i ciepła. W roztworach wodnych bez konserwantów łatwo rozwijają się drobnoustroje, dlatego domowe mieszanki zużywaj szybko.
Jak wybierać
Do pielęgnacji wybieraj glicerynę oznaczoną jako kosmetyczna lub farmaceutyczna (INCI: Glycerin); do jedzenia — spożywczą E 422. Gliceryna jest innym związkiem niż glikol propylenowy, choć oba bywają stosowane jako nośniki i humektanty — zawsze sprawdzaj skład. Płyny do e-papierosów zawierają glicerynę, ale bezpieczeństwo ich wdychania nie wynika z oceny jako dodatku do żywności [2].
FAQ
Gliceryna roślinna — czym się różni od zwykłej?
Czy gliceryna spożywcza jest bezpieczna?
Gliceryna a glikol — czym się różnią?
Gliceryna po angielsku?
Źródła
- Fluhr J.W., Darlenski R., Surber C. Glycerol and the skin: holistic approach to its origin and functions. British Journal of Dermatology 2008 — przegląd
- EFSA ANS Panel. Re-evaluation of glycerol (E 422) as a food additive — opinia naukowa
