W skrócie
Majeranek to aromatyczne zioło Origanum majorana, stosowane jako przyprawa do mięs, wędlin i zup. Europejska Agencja Leków dopuszcza jego herbatkę tradycyjnie przy łagodnych niestrawnościach z wzdęciami, ale opiera to na tradycji, nie na badaniach klinicznych [1].
- Nazwa łacińska
- Origanum majorana L.
- Po angielsku
- marjoram, sweet marjoram
- Inne nazwy
- majeranek ogrodowy, ziele majeranku
- Kategoria
- Przyprawy
- Kalorie
- 271 kcal w 100 g
- W ciąży
- W umiarkowanych ilościach
- Dla psa
- W umiarkowanych ilościach
Wartości odżywcze majeranku
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 271 kcal | — |
| Białko | 12,7 g | — |
| Tłuszcz | 7 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,53 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 20,3 g | — |
| w tym cukry | 4,1 g | — |
| Błonnik | 40,3 g | — |
| Woda | 7,6 g | — |
| Wapń | 1990 mg | 249% |
| Żelazo | 82,7 mg | 591% |
| Magnez | 346 mg | 92% |
| Fosfor | 306 mg | 44% |
| Potas | 1522 mg | 76% |
| Sód | 77 mg | — |
| Cynk | 3,6 mg | 36% |
| Miedź | 1,1 mg | 113% |
| Mangan | 5,4 mg | 272% |
| Selen | 4,5 µg | 8% |
| Witamina C | 51,4 mg | 64% |
| Tiamina (B1) | 0,29 mg | 26% |
| Ryboflawina (B2) | 0,32 mg | 23% |
| Niacyna (B3) | 4,1 mg | 26% |
| Witamina B6 | 1,2 mg | 85% |
| Kwas foliowy | 274 µg | 137% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 403 µg | 50% |
| Witamina E | 1,7 mg | 14% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 622 µg | 829% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 02023, domena publiczna.
Na co pomaga majeranek? Działanie i badania
Majeranek ma status tradycyjnego środka ziołowego: według monografii EMA herbatkę z ziela stosuje się u dorosłych przy łagodnych niestrawnościach z wzdęciami i gazami, a preparat na skórę przy podrażnieniach wokół nosa u osób od 1. roku życia [1]. Przegląd literatury opisuje działanie przeciwutleniające, przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe, lecz opiera się głównie na badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach [3]. Nie ma w źródłach potwierdzenia, że majeranek leczy kaszel; do lekarza trzeba iść, gdy objawy trwają dłużej niż 2 tygodnie [1].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Łagodzi łagodne niestrawności i wzdęcia (tradycyjnie) | Ograniczone | [1] |
| Działanie przeciwutleniające i przeciwzapalne | Ograniczone | [3] |
| Działanie na kaszel | Niepotwierdzone | [1][3] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Majeranek suszony | najpopularniejsza przyprawa, intensywniejszy zapach niż świeży |
| Majeranek świeży | liście do sałatek i dań zimnych |
| Napar (herbata z majeranku) | 1–2 łyżeczki ziela zalanego wrzątkiem; stosowany tradycyjnie |
| Olejek majerankowy | skoncentrowany, nie do picia; tylko stosowanie zewnętrzne zgodnie z ulotką |
Ile majeranku dziennie i kiedy
W kuchni stosuje się szczyptę lub łyżeczkę majeranku na porcję dania, bez ograniczeń wynikających z badań. Dawkowanie herbatki ziołowej podaje monografia EMA i ulotka produktu; w tym opracowaniu nie podajemy dawek leczniczych [1].
Majeranek w kuchni
Majeranek jest kluczową przyprawą kuchni polskiej: do kiełbasy, kaszanki, białej kiełbasy, żurku, grochówki, ziemniaków i farszów. Dodawaj go pod koniec gotowania, bo długie gotowanie osłabia aromat. Od oregano różni się łagodniejszym, słodszym i mniej gorzkim smakiem; oba należą do rodzaju Origanum i można je zamiennie, ale oregano jest silniejsze.
Majeranek w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | W umiarkowanych ilościach | W ilościach kulinarnych; herbatki i olejków nie stosuj bez konsultacji z lekarzem — monografia EMA nie wyciąga wniosków dla ciąży [2]. |
| Karmienie piersią | W umiarkowanych ilościach | W ilościach kulinarnych; brak badań dla preparatów. |
| Dzieci | W umiarkowanych ilościach | Przyprawa w ilościach kulinarnych; preparaty na skórę od 1. roku życia wg monografii [1]. |
| Seniorzy | Bezpieczne | W ilościach kulinarnych. |
Majeranek a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Refluks i zgaga | W umiarkowanych ilościach | Ziołowa przyprawa jest zwykle dobrze tolerowana; reakcje są indywidualne. |
| Dna moczanowa | Brak danych | Brak danych w źródłach. |
| Dieta niskohistaminowa | Brak danych | Brak wiarygodnych danych. |
| Dieta low FODMAP | Brak danych | Brak danych w źródłach. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Nadwrażliwość na majeranek lub inne rośliny z rodziny jasnotowatych (np. mięta, oregano, tymianek) jest przeciwwskazaniem do stosowania preparatów. W raportach bezpieczeństwa zgłoszono jedno łagodne zdarzenie: biegunkę i skurcze brzucha po preparacie złożonym, którego nie można było przypisać samemu majerankowi [2]. Przed stosowaniem w ciąży lub u małych dzieci skonsultuj się z lekarzem.
Majeranek dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | W umiarkowanych ilościach | Niewielka ilość przyprawy jest zwykle tolerowana; olejków nie podawaj. |
| Kot | Ostrożnie | Koty wrażliwe są na olejki eteryczne. |
| Królik | W umiarkowanych ilościach | Świeże zioło w małych ilościach. |
| Kury | W umiarkowanych ilościach | W małych ilościach jako dodatek paszowy. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Majeranek w Polsce uprawia się jako roślinę jednoroczną, bo nie znosi mrozu. Wysiewa się go w maju na stanowisko słoneczne, w lekką, przepuszczalną, wapienną glebę. W doniczce na parapecie wymaga dużo światła i umiarkowanego podlewania; zbiera się zioło tuż przed kwitnieniem, a suszy w cieniu.
Przechowywanie majeranku
Suszony majeranek przechowuj w szczelnym słoiku, z dala od światła i wilgoci; traci aromat po 1–2 latach. Świeże gałązki trzymaj krótko w lodówce lub zamroź.
Jak wybierać
Wybieraj zioło o zielonoszarym kolorze i wyraźnym, słodkim zapachu; wyblakły i bezwonny jest stary. Do przyprawiania nadają się też liście suszone w domu.
FAQ
Majeranek po angielsku?
Czym majeranek różni się od oregano?
Czy majeranek jest bezpieczny w ciąży?
Jak uprawiać majeranek w doniczce?
Źródła
- European Medicines Agency — Origani majoranae herba (herbal medicinal product) — monografia
- EMA / HMPC — Addendum to assessment report on Origanum majorana L., herba — monografia
- Bina F., Rahimi R. Sweet Marjoram: A Review of Ethnomedicinal and Pharmacological Properties. J Evid Based Complementary Altern Med 2017 — przegląd
