W skrócie
Shiso to japońska nazwa odmiany Perilla frutescens var. crispa, aromatycznego zioła o zielonych lub czerwonofioletowych liściach, używanego w kuchni Japonii i Korei [2]. Zawiera m.in. kwas rozmarynowy i luteolinę, a jego działanie prozdrowotne badano głównie in vitro i na zwierzętach; z badań na ludziach przegląd cytuje jedno, dotyczące alergicznego nieżytu nosa i spojówek [1].
- Nazwa łacińska
- Perilla frutescens var. crispa (Thunb.) H.Deane
- Po angielsku
- shiso, perilla, beefsteak plant
- Inne nazwy
- pachnotka zwisła, perilla, tía tô
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- W ciąży
- Brak danych
- Dla psa
- Brak danych
Na co pomaga shiso? Działanie i badania
Przegląd w Molecules opisuje ok. 400 związków aktywnych z perilli, m.in. kwas rozmarynowy, luteolinę i perilaldehyd [1]. Działanie przeciwzapalne, przeciwalergiczne, ochronne dla wątroby i neuroprotekcyjne wykazano głównie w badaniach komórkowych i na zwierzętach [1]. Z badań na ludziach przegląd cytuje jedno, w którym ekstrakt bogaty w kwas rozmarynowy hamował alergiczny nieżyt nosa i spojówek [1]; potwierdzenie wymaga dalszych badań.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Łagodzenie objawów alergicznego nieżytu nosa i spojówek (ekstrakt bogaty w kwas rozmarynowy) | Ograniczone | [1] |
| Działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne (badania komórkowe i zwierzęce) | Ograniczone | [1] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Świeże liście | w Japonii dodatek do potraw, w Korei także warzywo liściaste [2] |
| Liście czerwonych odmian | w Japonii barwią marynowane śliwki (umeboshi) [2] |
| Nasiona i olej | nasiona jada się w Japonii, a olej z nasion stosuje w kuchni koreańskiej [2] |
Shiso w kuchni
W Japonii liście shiso służą jako dodatek do potraw, a czerwone odmiany barwią marynowane śliwki [2]. W Korei używa się liści perilli jako warzywa oraz oleju z nasion [2]. Smak jest ziołowy, z nutą mięty i anyżu; liście dodawaj na końcu lub na surowo.
Shiso w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Brak danych | Brak danych o bezpieczeństwie w źródłach, z których korzystano. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak danych. |
| Dzieci | Brak danych | Brak danych; nie podawaj suplementów ani olejków. |
Shiso a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Dieta niskohistaminowa | Brak danych | Brak wiarygodnych danych. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Kontakt z perillaldehydem zawartym w roślinie powoduje u części osób zapalenie skóry rąk: w Japonii dotyczyło to 20–50% wieloletnich pracowników branży perilli [2]. Brak danych o bezpieczeństwie suplementów z perilli, więc nie ma podstaw stosować ich bez konsultacji z lekarzem.
Shiso dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak pewnych danych o bezpieczeństwie; w eksperymentach opisanych w źródle keton perilli nie wywoływał obrzęku płuc u psów [2]. |
| Kot | Brak danych | Brak pewnych danych. |
| Koń | Unikać | Perilla jest wysoce toksyczna dla koni, bydła i innych przeżuwaczy (ketony perilli, obrzęk płuc) [3]; nie podawaj w paszy ani sianie. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Perilla to roślina jednoroczna, łatwa w uprawie na stanowisku słonecznym lub w lekkim cieniu [2]. Uwaga: ta sama roślina rośnie jako chwast i jest groźna dla bydła i koni, więc nie uprawiaj jej w pobliżu pastwisk [3].
Przechowywanie shiso
Świeże liście przechowuj krótko w lodówce, zawinięte w wilgotny ręcznik papierowy, w szczelnym pojemniku. Suszenie i mrożenie obniżają aromat.
FAQ
Shiso po polsku?
Czy shiso jest trujące dla koni?
Co to jest shiso w kuchni?
Źródła
- Perilla frutescens: A Rich Source of Pharmacological Active Compounds. Molecules 2022; 27(11):3578 — przegląd
- Perilla: Botany, Uses and Genetic Resources (Purdue University, New Crops) — omówienie
- Perilla Mint: A Toxic Threat to Livestock (Alabama Cooperative Extension System) — omówienie
