W skrócie
Liliowiec (Hemerocallis) to bylina ogrodowa, której pąki kwiatowe są w Azji często jadanym warzywem [1][4]. Właściwości lecznicze liliowców badano dotąd na myszach, np. działanie antydepresyjne ekstraktu z kwiatów H. citrina [1]. Dla kotów roślina jest groźnie toksyczna i może wywołać niewydolność nerek [2][3].
- Nazwa łacińska
- Hemerocallis spp.
- Po angielsku
- daylily
- Inne nazwy
- daylily
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- W ciąży
- Brak danych
- Dla psa
- Bezpieczne
Na co pomaga liliowiec? Działanie i badania
Pąki liliowców są jednym z najczęściej spożywanych warzyw w Azji [1]. Badanie na myszach (przewlekły łagodny stres) wykazało działanie antydepresyjne wodnego ekstraktu z kwiatów Hemerocallis citrina; ekstrakty ze świeżych i suszonych pąków działały słabiej, a ekstrakty z suszonych pąków w drugim eksperymencie nie wykazały istotnej aktywności [1]. Nie przeprowadzono badań na ludziach, więc liliowca nie należy traktować jak leku [1].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Działanie antydepresyjne ekstraktu z kwiatów (Hemerocallis citrina) | Ograniczone | [1] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Liliowiec w kuchni
Pąki liliowców są w Azji powszechnie jadane jako warzywo [1]. W badaniu nie testowano toksyczności ekstraktów [1], więc jedz wyłącznie gatunki i części znane jako jadalne i zaczynaj od niewielkiej porcji. Liliowce (Hemerocallis) i lilie (Lilium) to różne rodzaje; oba są toksyczne dla kotów [3].
Liliowiec w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Brak danych | Brak danych o bezpieczeństwie w sprawdzonych źródłach. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak danych. |
| Dzieci | Brak danych | Brak danych o bezpieczeństwie w sprawdzonych źródłach. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Dla kotów wszystkie części liliowców uznaje się za toksyczne: wymioty, apatia i brak apetytu mogą pojawić się po kilku godzinach, a niewydolność nerek rozwija się w ciągu ok. 36–72 godzin bez leczenia weterynaryjnego [2][3]. Bezpieczeństwo u ludzi poza tradycyjnym jedzeniem pąków nie jest przebadane [1].
Liliowiec dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Kot | Unikać | ASPCA: toksyczny — wymioty, utrata apetytu, apatia, niewydolność nerek, nawet zgon; CFA: toksyczne są wszystkie części [2][3]. |
| Pies | Bezpieczne | ASPCA: nietoksyczny dla psów [2]. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Według RHS liliowce najlepiej rosną w pełnym słońcu, ale tolerują półcień, a wolą gleby żyzne i dobrze przepuszczalne, choć radzą sobie też w uboższych i ciężkich [4]. Najłatwiej rozmnażać je przez podział kęp co kilka lat, wiosną lub jesienią [4]. Są w pełni mrozoodporne w warunkach brytyjskich, a większość to byliny zrzucające liście na zimę [4].
FAQ
Źródła
- Liu J. i in. Antidepressant-like activity, active components and related mechanism of Hemerocallis citrina Baroni extracts. Frontiers in Pharmacology 2022 — badanie na zwierzętach
- ASPCA — Day Lilies (toxic to cats) — baza danych
- Cat Fanciers' Association — Lily Hazards for Cats — omówienie
- RHS — Hemerocallis: growing guide — poradnik
