W skrócie
Szczaw (Rumex acetosa) to kwaśna, wieloletnia roślina liściasta, z której gotuje się zupy i sosy. Zawiera dużo kwasu szczawiowego, który utrudnia przyswajanie wapnia i może sprzyjać kamicy nerkowej u podatnych osób [1].
- Nazwa łacińska
- Rumex acetosa
- Po angielsku
- common sorrel
- Inne nazwy
- szczaw zwyczajny, szczaw łąkowy, kwaśnica
- Kategoria
- Owoce i warzywa
- Najlepiej zbadane działanie
- Może sprzyjać kamicy nerkowej przy nadmiernym spożyciu Umiarkowane
- W ciąży
- W umiarkowanych ilościach
- Dla psa
- Unikać
Na co pomaga szczaw? Działanie i badania
Szczaw ma wysoką zawartość kwasu szczawiowego, który zmniejsza wchłanianie składników mineralnych, zwłaszcza wapnia [1]. U osób podatnych duże ilości mogą przyczyniać się do powstawania kamieni nerkowych [1]. Liście mają cytrynowy smak i dużo witaminy C [3], ale nie powinny być głównym źródłem składników mineralnych [1]. Wyciąg ze szczawiu może zaburzać działanie niektórych leków, np. feksofenadyny [1].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Może sprzyjać kamicy nerkowej przy nadmiernym spożyciu | Umiarkowane | [1] |
| Zmniejsza wchłanianie wapnia | Umiarkowane | [1] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Świeże liście | do zup, sosów i sałatek; najlepiej młode [3] |
| Zupa szczawiowa | popularna w kuchni wschodnioeuropejskiej [3] |
Szczaw w kuchni
Szczaw gotuje się do zup szczawiowych z warzywami, mięsem lub jajkiem oraz do sosów, a młode liście dodaje się do sałatek [3]. Gotowanie znacząco zmniejsza zawartość kwasu szczawiowego [1]. Starsze liście stają się twardsze, więc lepiej używać młodych [3].
Szczaw w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | W umiarkowanych ilościach | W ilościach kulinarnych, po ugotowaniu; osoby z kamicą nerkową powinny unikać [1]. |
| Dzieci | W umiarkowanych ilościach | Okazjonalnie i po ugotowaniu [1]. |
| Seniorzy | Ostrożnie | Przy chorobach nerek skonsultuj z lekarzem [1]. |
Szczaw a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Choroby nerek | Po konsultacji z lekarzem | Osoby z kamicą lub chorobami nerek powinny unikać lub ograniczać szczaw [1]. |
| Dieta niskoszczawianowa | Unikać | Szczaw jest produktem bogatym w szczawiany [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Osoby z kamicą nerkową lub chorobami nerek powinny unikać szczawiu albo go ograniczyć, a pozostałe powinny traktować go jako okazjonalny dodatek, nie podstawę diety [1]. Przy przyjmowaniu leków (np. feksofenadyny) skonsultuj stosowanie wyciągów z lekarzem [1].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Feksofenadyna | wyciąg ze szczawiu może zaburzać działanie leku [1] |
Szczaw dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Unikać | Rozpuszczalne szczawiany; ASPCA opisuje jako toksyczny szczaw (Rumex scutatus) [2]. |
| Kot | Unikać | Rozpuszczalne szczawiany; zaburzenia żołądkowe, przy dużych ilościach spadek wapnia [2]. |
| Koń | Unikać | ASPCA wymienia konie wśród gatunków wrażliwych [2]. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Szczaw to bylina dorastająca do ok. 60 cm, o głębokich korzeniach, rosnąca także na ubogiej glebie [3]. Kwitnie na początku lata [3].
Przechowywanie szczawiu
Świeże liście przechowuj w lodówce kilka dni; można je też zblanszować i zamrozić do zup.
FAQ
Źródła
- Eat The Weeds — Sorrel safety notes — omówienie
- ASPCA — Sorrel (Rumex scutatus) — baza danych
- Wikipedia — Rumex acetosa (nazwy, kuchnia, uprawa) — baza danych
