W skrócie
Smalec gęsi to tłuszcz wytopiony z gęsiny, używany do smażenia, pieczenia i smarowania pieczywa [2]. Składa się głównie z tłuszczów jednonienasyconych (ok. 56–66% kwasów tłuszczowych, zależnie od tkanki), a jego temperatura dymienia wynosi około 190°C [1][2][4]. Nie ma udokumentowanych, wyjątkowych właściwości zdrowotnych [1].
- Po angielsku
- goose fat
- Inne nazwy
- tłuszcz gęsi, smalec z gęsi
- Kategoria
- Oleje i tłuszcze
- Kalorie
- 900 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Nadmiar tłuszczów nasyconych podnosi cholesterol LDL Silne
- Dla psa
- Brak danych
Wartości odżywcze smalcu gęsiego
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 900 kcal | — |
| Białko | 0 g | — |
| Tłuszcz | 99,8 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 27,7 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 0 g | — |
| Błonnik | 0 g | — |
| Woda | 0,2 g | — |
| Wapń | 0 mg | 0% |
| Żelazo | 0 mg | 0% |
| Magnez | 0 mg | 0% |
| Fosfor | 0 mg | 0% |
| Potas | 0 mg | 0% |
| Sód | 0 mg | — |
| Cynk | 0 mg | 0% |
| Selen | 0,2 µg | 0% |
| Witamina C | 0 mg | 0% |
| Tiamina (B1) | 0 mg | 0% |
| Ryboflawina (B2) | 0 mg | 0% |
| Niacyna (B3) | 0 mg | 0% |
| Witamina B6 | 0 mg | 0% |
| Kwas foliowy | 0 µg | 0% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 0 µg | 0% |
| Witamina E | 2,7 mg | 22% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 04576, domena publiczna.
Na co pomaga smalec gęsi? Działanie i badania
Smalec gęsi nie ma potwierdzonych w badaniach właściwości leczniczych — to tłuszcz kuchenny, który według omówienia dostarcza około 900 kcal w 100 g [1]. Jego skład to ok. 29% kwasów nasyconych, 59,5% jednonienasyconych i 11,5% wielonienasyconych [1]. Polskie badanie gęsi białych kołudzkich dało podobny obraz: w tłuszczu brzusznym było 29–30% nasyconych, 56–63% jednonienasyconych i 8–14% wielonienasyconych kwasów, a w skórze z tłuszczem podskórnym więcej jednonienasyconych (65–66%) [4]. Autor omówienia podkreśla, że nie ma on niezwykłych właściwości zdrowotnych, a główną zaletą jest smak [1]. Nasycone tłuszcze zwierzęce w nadmiarze podnoszą cholesterol LDL, dlatego NHS zaleca ograniczanie nasyconych tłuszczów (dorośli: do 20–30 g dziennie) [3].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Wyjątkowy korzystny wpływ na zdrowie serca dzięki kwasowi oleinowemu | Niepotwierdzone | [1] |
| Nadmiar tłuszczów nasyconych podnosi cholesterol LDL | Silne | [3] |
| Dominują kwasy jednonienasycone (skład) | Silne | [1][4] |
Silne — Spójne wyniki przeglądów systematycznych lub wielu badań klinicznych u ludzi. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Smalec brązowy | wytapiany podczas pieczenia gęsi, o intensywnym smaku i barwie [2] |
| Smalec biały | wytapiany na wolnym ogniu z równą ilością wody, jaśniejszy [2] |
| Smalec w słoiku | gotowy produkt do przechowywania w lodówce [2] |
Smalec gęsi w kuchni
Smalec gęsi stosuje się do pieczenia ziemniaków, jako smarowidło do chleba i do smażenia, w tradycji żydowskiej także do latkes [2]. Jego temperatura dymienia to ok. 190°C (375°F) [1][2]. W Akwitanii, Gaskonii i Périgord jest zwykłym tłuszczem kuchennym [2].
Smalec gęsi a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Odchudzanie | Ostrożnie | Tłuszcz ma 9 kcal w gramie [3], a smalec gęsi ok. 115 kcal w łyżce [1]. |
| Dieta ketogeniczna | Bezpieczne | Smalec nie zawiera węglowodanów ani białka [1]. |
| Cukrzyca | W umiarkowanych ilościach | Nie zawiera węglowodanów [1], ale jest bardzo kaloryczny [1]; limit tłuszczów nasyconych zob. [3]. |
Smalec gęsi dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak sprawdzonych danych o smalcu gęsi. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Przechowywanie smalcu gęsiego
Otwarty smalec gęsi przechowuj w szczelnym pojemniku w lodówce — zachowa świeżość do trzech miesięcy [1], a według innego źródła do kilku miesięcy [2]. Zestala się w temperaturze 16–22°C, a topi między 25 a 37°C [2].
FAQ
Źródła
- Nutrition Advance — A Complete Guide To Goose Fat — omówienie
- CooksInfo — Goose fat — omówienie
- NHS — Different fats in food — omówienie instytucjonalne
- Biesiada-Drzazga B. i in. Wpływ genotypu i systemu odchowu na otłuszczenie oraz jakość tłuszczu gęsi białych kołudzkich. Postępy Nauki i Technologii Przemysłu Rolno-Spożywczego 66(1), 2011 — badanie (skład kwasów tłuszczowych)
