W skrócie
Rodzynki to suszone winogrona (Vitis vinifera), słodka przekąska bogata w cukry naturalne, błonnik i potas. Mimo dużej zawartości cukru w badaniach wywoływały mniejszy wzrost glukozy i insuliny niż biały chleb [1]; są jednak silnie toksyczne dla psów [3].
- Nazwa łacińska
- Vitis vinifera L.
- Po angielsku
- raisins
- Inne nazwy
- suszone winogrona, sułtanki (rodzynki sułtańskie), koryntki, rodzynki jumbo
- Kategoria
- Owoce i warzywa
- Kalorie
- 299 kcal w 100 g
- W ciąży
- Bezpieczne
- Dla psa
- Unikać
Wartości odżywcze rodzynek
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 299 kcal | — |
| Białko | 3,1 g | — |
| Tłuszcz | 0,46 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,06 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 75,5 g | — |
| w tym cukry | 59,2 g | — |
| Błonnik | 3,7 g | — |
| Woda | 15,4 g | — |
| Wapń | 50 mg | 6% |
| Żelazo | 1,9 mg | 13% |
| Magnez | 32 mg | 9% |
| Fosfor | 101 mg | 14% |
| Potas | 749 mg | 37% |
| Sód | 11 mg | — |
| Cynk | 0,22 mg | 2% |
| Miedź | 0,32 mg | 32% |
| Mangan | 0,3 mg | 15% |
| Selen | 0,6 µg | 1% |
| Witamina C | 2,3 mg | 3% |
| Tiamina (B1) | 0,11 mg | 10% |
| Ryboflawina (B2) | 0,12 mg | 9% |
| Niacyna (B3) | 0,77 mg | 5% |
| Witamina B6 | 0,17 mg | 12% |
| Kwas foliowy | 5 µg | 2% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 0 µg | 0% |
| Witamina E | 0,12 mg | 1% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 3,5 µg | 5% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 09298, domena publiczna.
Na co pomaga rodzynki? Działanie i badania
Rodzynki dostarczają energii z cukrów naturalnych oraz błonnika i polifenoli z winogron. W badaniu na zdrowych dorosłych porcje rodzynek dawały niższy poposiłkowy wzrost glukozy i insuliny niż biały chleb, a autorzy zaklasyfikowali je jako produkt o niskim indeksie i ładunku glikemicznym [1]. W innym badaniu indeks glikemiczny rodzynek koryntek oszacowano na około 66, czyli średni [2]. Nie ma dobrych dowodów, że rodzynki leczą jakiekolwiek choroby.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Niższy wzrost glukozy i insuliny niż po białym chlebie | Ograniczone | [1] |
| Indeks glikemiczny niski do średniego | Sprzeczne | [1][2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Sprzeczne — Wyniki badań się wykluczają.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Rodzynki sułtańskie (sułtanki) | z jasnych, bezpestkowych winogron; jasne, miękkie |
| Rodzynki ciemne | z winogron suszonych na słońcu |
| Koryntki | drobne, ciemne, intensywne w smaku |
| Rodzynki jumbo | duże, mięsiste, z wielkoowocowych odmian |
| Rodzynki w czekoladzie | słodycz, z dodatkiem cukru i tłuszczu |
Rodzynki w kuchni
Rodzynki dodaje się do ciast drożdżowych, sernika, makowca, owsianki, musli, kasz i farszów, a także do dań kuchni orientalnej, np. pilawu. Przed pieczeniem warto je namoczyć w wodzie, soku lub rumie — będą soczystsze i nie opadną na dno ciasta, jeśli dodatkowo oprószysz je mąką.
Rodzynki w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Dzieci | W umiarkowanych ilościach | Ryzyko zadławienia u małych dzieci; przyklejają się do zębów. |
| Ciąża | Bezpieczne | W zwykłych ilościach kulinarnych. |
Rodzynki a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Cukrzyca | W umiarkowanych ilościach | Mniejsza odpowiedź glikemiczna niż po białym chlebie [1], ale porcję wliczaj do węglowodanów; IG około 66 w innym badaniu [2]. |
| Odchudzanie | W umiarkowanych ilościach | Kaloryczne i łatwo je przejeść — wystarczy garść. |
| Dieta low FODMAP | Ostrożnie | Większe porcje zawierają dużo fruktozy i fruktanów. |
| Dieta ketogeniczna | Unikać | Zbyt dużo cukru. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Rodzynki są bezpieczne dla większości ludzi, ale ze względu na dużą zawartość cukru osoby z cukrzycą powinny jeść je w małych porcjach [1][2]. Siarkowane rodzynki mogą wywoływać reakcje u osób wrażliwych na siarczyny. Małym dzieciom podawaj je ostrożnie — mogą się zadławić i przyklejają się do zębów.
Rodzynki dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Unikać | Rodzynki i winogrona mogą wywołać uszkodzenie nerek u psów [3]. |
| Kot | Unikać | ASPCA zaleca nie podawać winogron i rodzynek zwierzętom domowym [3]. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Przechowywanie rodzynek
Rodzynki przechowuj w szczelnie zamkniętym pojemniku, w suchym, chłodnym miejscu; w lodówce zachowają miękkość dłużej. Cukier wykrystalizowany na powierzchni nie oznacza zepsucia, ale zapach fermentacji lub pleśń — tak.
Jak wybierać
Rodzynki powstają przez suszenie winogron na słońcu, w suszarniach lub po zanurzeniu w roztworze ułatwiającym odparowanie wody. Jasne rodzynki są często siarkowane (dwutlenek siarki, E 220) dla zachowania koloru — osoby wrażliwe na siarczyny, zwłaszcza astmatycy, powinny wybierać produkty niesiarkowane. Sprawdź też, czy rodzynki nie są pokryte olejem i czy nie mają dodanego cukru.
FAQ
Z czego są rodzynki?
Jak powstają rodzynki?
Jaki indeks glikemiczny mają rodzynki?
Czym są rodzynki sułtańskie?
Czy psy mogą jeść rodzynki?
Źródła
- Esfahani A., Lam J., Kendall C.W.C. Acute effects of raisin consumption on glucose and insulin responses in healthy individuals. Journal of Nutritional Science 2014 (rekord DOAJ) — badanie kliniczne
- Kanellos P.T. i in. A Study of Glycemic Response to Corinthian Raisins in Healthy Subjects and in Type 2 Diabetes Mellitus Patients. Plant Foods for Human Nutrition 2013 — badanie kliniczne
- ASPCA — People Foods to Avoid Feeding Your Pets — omówienie
