W skrócie
Natka pietruszki to zielone liście pietruszki zwyczajnej (Petroselinum crispum), używane jako zioło kulinarne. Jak inne zielone warzywa liściaste jest źródłem witaminy K, która uczestniczy w krzepnięciu krwi [1].
- Nazwa łacińska
- Petroselinum crispum (Mill.) Fuss
- Po angielsku
- parsley (leaf parsley)
- Inne nazwy
- pietruszka naciowa, pietruszka zwyczajna (liście)
- Kategoria
- Przyprawy
- Kalorie
- 36 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Źródło witaminy K (krzepnięcie krwi, kości) w diecie Umiarkowane
- W ciąży
- W umiarkowanych ilościach
- Dla psa
- Ostrożnie
Wartości odżywcze natki pietruszki
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 36 kcal | — |
| Białko | 3 g | — |
| Tłuszcz | 0,79 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,13 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 3 g | — |
| w tym cukry | 0,85 g | — |
| Błonnik | 3,3 g | — |
| Woda | 87,7 g | — |
| Wapń | 138 mg | 17% |
| Żelazo | 6,2 mg | 44% |
| Magnez | 50 mg | 13% |
| Fosfor | 58 mg | 8% |
| Potas | 554 mg | 28% |
| Sód | 56 mg | — |
| Cynk | 1,1 mg | 11% |
| Miedź | 0,15 mg | 15% |
| Mangan | 0,16 mg | 8% |
| Selen | 0,1 µg | 0% |
| Witamina C | 133 mg | 166% |
| Tiamina (B1) | 0,09 mg | 8% |
| Ryboflawina (B2) | 0,1 mg | 7% |
| Niacyna (B3) | 1,3 mg | 8% |
| Witamina B6 | 0,09 mg | 6% |
| Kwas foliowy | 152 µg | 76% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 421 µg | 53% |
| Witamina E | 0,75 mg | 6% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 1640 µg | 2187% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 11297, domena publiczna.
Na co pomaga natka pietruszki? Działanie i badania
Natka pietruszki jest warzywem liściastym, a zielone warzywa liściaste należą do głównych źródeł witaminy K, potrzebnej do krzepnięcia krwi i zdrowych kości [1]. Dzienne zalecane spożycie witaminy K wynosi dla dorosłych 90 µg (kobiety) i 120 µg (mężczyźni) [1]. Natka zawiera też witaminę C, której ilość spada przy długim przechowywaniu i gotowaniu [3]. W sprawie żelaza: warzywa zawierają żelazo niehemowe, które wchłania się lepiej w obecności witaminy C [4], ale natka nie jest zamiennikiem mięsa ani suplementu przy niedoborze. Sok z natki i „lecznicze” kuracje nie mają potwierdzenia w przytoczonych źródłach.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Źródło witaminy K (krzepnięcie krwi, kości) w diecie | Umiarkowane | [1] |
| Witamina C poprawia wchłanianie żelaza niehemowego z posiłku | Umiarkowane | [4] |
| Działanie lecznicze soku z natki pietruszki | Niepotwierdzone | [1] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Świeża natka | do posypywania zup, sałatek, past i dań mięsnych |
| Suszona natka | łagodniejszy aromat niż świeża; dodawana do dań na końcu |
| Mrożona, posiekana | zachowuje kolor i smak lepiej niż suszona |
| Natka w soli (zakwaszona lub zasolona) | przetwór na zimę, zwykle w proporcji ok. 1 część soli na 4–5 części natki; słona, więc nie solić potraw dodatkowo |
| Sok | z natki w blenderze lub sokowirówce; nie ma potwierdzonych działań leczniczych |
Ile natki pietruszki dziennie i kiedy
Zalecanej dawki natki nie ma; w kuchni stosuje się ją w ilościach przyprawowych, zwykle kilka łyżek posiekanych liści na danie. Osoby przyjmujące warfarynę powinny jeść podobne ilości produktów bogatych w witaminę K każdego dnia, bo nagła zmiana może zaburzyć działanie leku [1].
Natka pietruszki w kuchni
Natka pietruszki dodawana jest do rosołu i innych zup, sałatek, sosów, farszów, ziemniaków i dań rybnych. Aby zachować aromat, dodawaj ją na końcu gotowania. Na zimę można ją zamrozić posiekaną w woreczkach lub kostkach lodu, wysuszyć albo zakisić w soli w słoikach. Kupując pęczek, wybieraj liście jędrne i zielone, bez żółknięcia.
Natka pietruszki w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | W umiarkowanych ilościach | W ilościach kulinarnych; brak potwierdzonych danych dla dużych ilości lub soków skoncentrowanych — omów z lekarzem. |
| Karmienie piersią | W umiarkowanych ilościach | W ilościach kulinarnych. |
| Dzieci | Bezpieczne | W ilościach kulinarnych. |
| Seniorzy | Bezpieczne | W ilościach kulinarnych; patrz interakcje z warfaryną [1]. |
Natka pietruszki a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Dieta niskohistaminowa | Brak danych | Brak wiarygodnych danych w przytoczonych źródłach. |
| Dna moczanowa | Brak danych | Brak danych w przytoczonych źródłach. |
| Choroby nerek | Po konsultacji z lekarzem | Przy ograniczeniach dietetycznych zapytaj dietetyka o ilość zielonych warzyw. |
| Odchudzanie | W umiarkowanych ilościach | Natka dodaje smaku bez dużej ilości energii, ale nie ma dowodów, by przyspieszała odchudzanie. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe z grupy antagonistów witaminy K (np. warfaryna) powinny utrzymywać stałe spożycie witaminy K i nie zmieniać nagle ilości natki w diecie [1]. Przy chorobach, w których lekarz ogranicza zielone warzywa, ustal ilość z dietetykiem.
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Warfaryna i inne leki przeciwzakrzepowe | witamina K z diety może osłabiać działanie leku; utrzymuj stałe spożycie, a nagła zmiana grozi krwawieniem lub zakrzepem [1] |
Natka pietruszki dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Ostrożnie | ASPCA uznaje pietruszkę za roślinę toksyczną dla psów (furanokumaryny); objawem mogą być zmiany skórne po nasłonecznieniu, ale potrzebna jest duża ilość [2]. |
| Kot | Ostrożnie | ASPCA uznaje pietruszkę za toksyczną dla kotów, przy dużych ilościach [2]. |
| Koń | Ostrożnie | ASPCA uznaje pietruszkę za toksyczną dla koni [2]. |
| Królik | Brak danych | Brak danych w przytoczonych źródłach. |
| Kury | Brak danych | Brak danych w przytoczonych źródłach. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Pietruszka zwyczajna występuje w odmianach kędzierzawych, gładkolistnych i korzeniowych; naciową uprawia się na liście, a korzeniową na korzeń [5]. Natkę można uprawiać w ogrodzie i w doniczce na parapecie, ścinając liście stopniowo.
Przechowywanie natki pietruszki
Świeży pęczek wstaw łodygami do szklanki z wodą lub zawiń w wilgotny ręcznik papierowy i trzymaj w lodówce, zwykle przez około tydzień. Natkę można zamrozić posiekaną lub wysuszyć w przewiewnym miejscu; długie przechowywanie i obróbka obniżają zawartość witaminy C [3].
Jak wybierać
Świeża natka powinna mieć intensywnie zielone, jędrne liście bez śluzu i żółtych plam. Odmiana kędzierzawa jest częściej używana do dekoracji, a gładkolistna (włoska) jest łatwiejsza w uprawie [5].
FAQ
Ile natki pietruszki dziennie można jeść?
Czy natka pietruszki ma dużo żelaza?
Natka pietruszki po angielsku?
Jak zrobić natkę pietruszki na zimę?
Źródła
- NIH ODS — Vitamin K (Consumer) — baza danych
- ASPCA — Parsley — baza danych
- NIH ODS — Vitamin C (Consumer) — baza danych
- NIH ODS — Iron (Consumer) — baza danych
- Wikipedia — Parsley — baza danych
