W skrócie
Miód to słodka substancja wytwarzana przez pszczoły z nektaru kwiatów lub spadzi, złożona głównie z cukrów prostych. Najlepiej udokumentowane jest łagodzenie ostrego kaszlu u dzieci powyżej 1. roku życia [1]; niemowlętom do 12. miesiąca miodu nie podaje się z powodu ryzyka botulizmu [2].
- Po angielsku
- honey
- Inne nazwy
- miód pszczeli, miód nektarowy, miód spadziowy
- Kategoria
- Produkty pszczele
- Kalorie
- 304 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Łagodzi ostry kaszel u dzieci powyżej 1. roku życia Umiarkowane
- W ciąży
- W umiarkowanych ilościach
- Dla psa
- Brak danych
Wartości odżywcze miodu
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 304 kcal | — |
| Białko | 0,3 g | — |
| Tłuszcz | 0 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 82,2 g | — |
| w tym cukry | 82,1 g | — |
| Błonnik | 0,2 g | — |
| Woda | 17,1 g | — |
| Wapń | 6 mg | 1% |
| Żelazo | 0,42 mg | 3% |
| Magnez | 2 mg | 1% |
| Fosfor | 4 mg | 1% |
| Potas | 52 mg | 3% |
| Sód | 4 mg | — |
| Cynk | 0,22 mg | 2% |
| Miedź | 0,04 mg | 4% |
| Mangan | 0,08 mg | 4% |
| Selen | 0,8 µg | 1% |
| Witamina C | 0,5 mg | 1% |
| Tiamina (B1) | 0 mg | 0% |
| Ryboflawina (B2) | 0,04 mg | 3% |
| Niacyna (B3) | 0,12 mg | 1% |
| Witamina B6 | 0,02 mg | 2% |
| Kwas foliowy | 2 µg | 1% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 0 µg | 0% |
| Witamina E | 0 mg | 0% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 0 µg | 0% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 19296, domena publiczna.
Na co pomaga miód? Działanie i badania
Miód najlepiej sprawdza się przy ostrym kaszlu u dzieci: według przeglądu Cochrane prawdopodobnie łagodzi kaszel skuteczniej niż brak leczenia lub placebo, choć większość badań trwała tylko jedną noc [1]. W metaanalizie badań klinicznych miód nieznacznie obniżał cholesterol całkowity, LDL i glukozę na czczo (dowody niskiej pewności) oraz podnosił HDL [3]. Efekt był widoczny przy miodzie spożywanym w ramach zdrowej diety, zamiast innych cukrów — miód nadal jest źródłem cukru [3].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Łagodzi ostry kaszel u dzieci powyżej 1. roku życia | Umiarkowane | [1] |
| Podnosi cholesterol HDL | Umiarkowane | [3] |
| Obniża cholesterol całkowity i LDL | Ograniczone | [3] |
| Obniża glukozę na czczo | Ograniczone | [3] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Miód płynny (patoka) | świeży miód przed krystalizacją |
| Miód skrystalizowany (krupiec) | naturalna postać po kilku tygodniach lub miesiącach; nie oznacza zepsucia |
| Miód kremowany | kontrolowanie krystalizowany, o kremowej konsystencji |
| Miód w plastrach | z woskiem pszczelim |
Ile miodu dziennie i kiedy
Miód przy kaszlu u dzieci powyżej 1. roku podawano w badaniach zwykle jednorazowo przed snem [1]. W codziennej diecie traktuj miód jak cukier dodany — korzyści dla cholesterolu i glukozy obserwowano, gdy zastępował inne słodziki, a nie był dodawany do diety [3].
Miód w kuchni
Miód słodzi herbatę, napoje, desery, owsianki, marynaty i sosy sałatkowe. Do herbaty dodawaj go dopiero gdy napój nieco przestygnie — wysoka temperatura zmienia jego smak i aromat. Miód z chili przygotowuje się, zalewając płynnym miodem posiekane lub suszone papryczki i odstawiając na kilka dni.
Miód na skórę i włosy
W kosmetyce miód stosuje się w maseczkach do twarzy i balsamach do ust jako składnik nawilżający. Do leczenia ran używa się wyłącznie sterylizowanych, medycznych preparatów miodowych — miód spożywczy nie jest jałowy [2].
Miód w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Dzieci | Unikać | Nie podawaj miodu dzieciom poniżej 1. roku życia — ryzyko botulizmu niemowlęcego [2]. |
| Ciąża | W umiarkowanych ilościach | W ilościach jak cukier dodany. |
| Karmienie piersią | W umiarkowanych ilościach | W ilościach jak cukier dodany. |
Miód a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Cukrzyca | Po konsultacji z lekarzem | Miód podnosi glikemię jak inne cukry; w badaniach efekt na glukozę był niewielki i niepewny [3]. |
| Dna moczanowa | Ostrożnie | Miód zawiera dużo fruktozy; ogranicz go jak inne słodkie produkty. |
| Odchudzanie | W umiarkowanych ilościach | Miód jest kaloryczny jak cukier. |
| Dieta low FODMAP | Ostrożnie | Miód zawiera nadmiar fruktozy względem glukozy. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Miodu nie wolno podawać niemowlętom do 12. miesiąca życia, bo może zawierać przetrwalniki bakterii wywołujących botulizm [2]. Przeciwwskazaniem jest też uczulenie na miód lub produkty pszczele, a osoby z cukrzycą powinny liczyć go jak cukier. Miód sprzyja próchnicy, podobnie jak inne cukry [2].
Miód dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak pewnych danych; jeśli już, to tylko symboliczne ilości — miód to cukier. |
| Kot | Brak danych | Brak pewnych danych. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
| Odmiana | Czym się wyróżnia |
|---|---|
| Akacjowy (robiniowy) | jasny, łagodny, długo pozostaje płynny; robinia wypadała korzystnie w analizie podgrup [3] |
| Gryczany | ciemny, o wyrazistym, ostrym smaku |
| Wielokwiatowy | z nektaru wielu roślin; smak i barwa zależą od regionu i sezonu |
| Faceliowy | z facelii błękitnej, jasny, o delikatnym smaku |
| Lipowy | o wyraźnym aromacie kwiatów lipy |
| Spadziowy | ze spadzi drzew liściastych lub iglastych, ciemny, mniej słodki |
Przechowywanie miodu
Miód przechowuj w szczelnie zamkniętym słoiku, w suchym i chłodnym miejscu, z dala od słońca — chłonie wilgoć i zapachy. Prawidłowo przechowywany miód może być spożywany długo, nawet po latach, choć z czasem ciemnieje i traci aromat. Skrystalizowany miód można upłynnić w kąpieli wodnej w temperaturze do około 40°C.
Jak wybierać
Szukaj na etykiecie nazwy odmiany, kraju pochodzenia i danych pszczelarza; miód z mieszanki z krajów UE i spoza UE to zwykle produkt importowany. Krystalizacja jest naturalna i świadczy raczej o prawdziwym miodzie, wyjątkiem jest akacjowy, który długo pozostaje płynny. Miód bez cukru nie istnieje — to w większości cukry proste.
FAQ
Czy miód obniża cholesterol?
Od kiedy można dawać dziecku miód?
Miód faceliowy — co to?
Jak długo można przechowywać miód?
Miód po angielsku?
Źródła
- Oduwole O. i in. Honey for acute cough in children. Cochrane Database of Systematic Reviews 2018 — przegląd systematyczny
- NHS — Foods to avoid giving babies and young children — omówienie
- Ahmed A. i in. Effect of honey on cardiometabolic risk factors: a systematic review and meta-analysis. Nutrition Reviews 2023 — metaanaliza
