Właściwości harminy

Skład, działanie, bezpieczeństwo i zastosowanie

Autor: wlasciwosci.pl · Aktualizacja: 16.10.2026

W skrócie

Harmina to alkaloid beta-karbolinowy występujący m.in. w nasionach ruty stepowej (Peganum harmala) i w lianie Banisteriopsis caapi; jest inhibitorem monoaminooksydazy A (MAO-A) [1][5]. W Polsce obie rośliny źródłowe są środkami odurzającymi grupy I-N, a zatrucia nasionami Peganum harmala objawiają się halucynacjami, drżeniem i ataksją [1][3].

Nazwa łacińska: Peganum harmala L. (główna roślina źródłowa)
Po angielsku: harmine; Syrian rue (roślina)
Inne nazwy: ruta stepowa, poganek rutowaty, esfand, harmel, alkaloidy harmala (harmina, harmalina, tetrahydroharmina)
Kategoria: Zioła i rośliny
Najlepiej zbadane działanie: Hamowanie MAO-A (mechanizm farmakologiczny) Silne
W ciąży: Unikać
Dla psa: Brak danych

Na co pomaga harmina? Działanie i badania

Harmina i pokrewne alkaloidy harmala hamują monoaminooksydazę A, enzym rozkładający m.in. serotoninę i noradrenalinę; właśnie to hamowanie sprawia, że DMT zawarte w ayahuasce działa po podaniu doustnym [1][5]. Nie ma zarejestrowanych zastosowań leczniczych harminy u ludzi, a dostępne dane kliniczne dotyczą głównie działań niepożądanych i toksyczności [1][2]. W badaniach na zwierzętach harmalina wywoływała drżenia i zwyrodnienie komórek Purkinjego w móżdżku, a wyciągi z Peganum harmala uszkadzały wątrobę i ośrodkowy układ nerwowy [1]. Napar ayahuasca wykazywał działanie mutagenne w teście Amesa, przypisywane harmalinie [1].

Efekt	Siła dowodów	Źródła
Jakiekolwiek zastosowanie lecznicze u ludzi	Niepotwierdzone	[1][2]
Hamowanie MAO-A (mechanizm farmakologiczny)	Silne	[1][5]

Silne — Spójne wyniki przeglądów systematycznych lub wielu badań klinicznych u ludzi. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.

Jak stosować: formy i ilość

Ile harminy dziennie i kiedy

Nie podajemy dawek: harmina jest substancją psychoaktywną, a jej rośliny źródłowe (Peganum harmala, Banisteriopsis caapi) są w Polsce środkami odurzającymi grupy I-N, obejmującymi rośliny żywe, susz, nasiona, wyciągi i ekstrakty [3][4]. Nie ma wskazań leczniczych ani zarejestrowanych leków z harminą [1][2].

Harmina w ciąży, dla dzieci i seniorów

Grupa	Ocena	Co warto wiedzieć
Ciąża	Unikać	Peganum harmala stosowano jako środek poronny; w badaniach na szczurach wysokie dawki ayahuaski działały toksycznie na matkę i płód [1][2].
Karmienie piersią	Unikać	Brak danych o bezpieczeństwie, substancja psychoaktywna [1].
Dzieci	Unikać	Opisano zatrucia młodych osób nasionami Peganum harmala [1].
Seniorzy	Unikać	Hamowanie MAO i działanie na układ krążenia; brak badań bezpieczeństwa [1].

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Zatrucie Peganum harmala objawia się halucynacjami, drżeniem mięśni, zaburzeniami równowagi (ataksją), nudnościami i wymiotami; opisany 18-latek z takimi objawami wyzdrowiał po leczeniu szpitalnym [1]. U zwierząt gospodarskich po zjedzeniu rośliny występują zaburzenia pokarmowe i nerwowe, odurzenie z krótkimi okresami pobudzenia oraz poronienia; objawy u ludzi są podobne [2]. Harmina hamuje MAO-A, więc w połączeniu z lekami serotoninergicznymi grozi zespołem serotoninowym, a z żywnością bogatą w tyraminę przełomem nadciśnieniowym [1]. W bazie WHO VigiAccess odnotowano 47 zgłoszeń działań niepożądanych po Peganum harmala [1]. Przy halucynacjach, drżeniu, silnym pobudzeniu lub wymiotach po spożyciu nasion ruty stepowej lub naparów roślinnych dzwoń pod 112 albo do ośrodka toksykologicznego; nie czekaj na samoistną poprawę i zabierz ze sobą resztki rośliny. Osoby z chorobami psychicznymi w wywiadzie są szczególnie narażone na epizody psychotyczne [1].

Interakcje z lekami

Lek lub grupa leków	Możliwa interakcja
SSRI, SNRI, inhibitory MAO, trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne	ryzyko zespołu serotoninowego; w badaniach klinicznych zakazuje się ich stosowania równolegle [1]
Żywność bogata w tyraminę (dojrzewające sery, wędliny, wino)	przy zahamowanej MAO grozi przełom nadciśnieniowy [1]
DMT i inne substancje psychoaktywne	zahamowanie MAO blokuje ich rozkład i nasila toksyczność [1][5]

Harmina dla psa, kota i innych zwierząt

Zwierzę	Ocena	Co warto wiedzieć
Koń	Unikać	Peganum harmala powoduje ciężkie zatrucia zwierząt gospodarskich, w tym poronienia [2].
Pies	Brak danych	Brak danych; roślina uważana za trującą w całości [2].
Kot	Brak danych	Brak danych; roślina uważana za trującą w całości [2].

W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.

Uprawa, pochodzenie i odmiany

Peganum harmala to bylina półpustynnych stepów Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej, gdzie jej nasiona (esfand) tradycyjnie palono jako kadzidło i stosowano jako środek poronny; wszystkie części rośliny uważa się za trujące [2]. Banisteriopsis caapi to liana z Amazonii, składnik ayahuaski [5]. W Polsce uprawa, posiadanie i sprzedaż obu roślin, ich nasion i ekstraktów podlegają ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii (grupa I-N) [3][4].

Znaczenie i symbolika

Nasiona ruty stepowej (esfand) od wieków pali się na Bliskim Wschodzie jako kadzidło chroniące przed „złym okiem”, a roślinę stosowano w medycynie ludowej jako środek wywołujący miesiączkę [2]. Banisteriopsis caapi jest od stuleci składnikiem rytualnego napoju ayahuasca ludów Amazonii, a w Brazylii jego użycie religijne (np. w União do Vegetal) jest badane naukowo pod kątem bezpieczeństwa [1][5].

Opisujemy tradycję i wierzenia — nie są to właściwości potwierdzone naukowo.

Charakter informacyjny Ta strona opisuje skład, zastosowanie i wyniki badań wraz z oceną siły dowodów. Nie zastępuje porady lekarza, farmaceuty, dietetyka ani lekarza weterynarii — zwłaszcza w ciąży, przy chorobach przewlekłych i przyjmowaniu leków.

FAQ

Czy harmina jest legalna w Polsce?

Sama harmina nie figuruje w wykazie substancji kontrolowanych, ale rośliny ją zawierające (Peganum harmala, Banisteriopsis caapi), ich nasiona, susz i ekstrakty są środkami odurzającymi grupy I-N [3][4].

Co to jest ruta stepowa (esfand)?

To Peganum harmala, roślina stepów Bliskiego Wschodu, której nasiona zawierają harminę i harmalinę; wszystkie jej części są uważane za trujące [2].

Czy harmina to to samo co ayahuasca?

Nie; ayahuasca to południowoamerykański napój z Banisteriopsis caapi (źródła harminy) i roślin zawierających DMT [5].

Harmina po angielsku?

harmine; ruta stepowa to Syrian rue.