Międzynarodowy zespół, z którym pierwszym autorem jest Sina Naghshi, opublikował 15 września 2026 roku w czasopiśmie European Heart Journal systematyczny przegląd i metaanalizę badań randomizowanych (RCT) nad spożyciem produktów pełnoziarnistych. Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne (ESC) opisało wyniki w komunikacie z 16 września. Analiza objęła 87 badań z łącznie 6529 uczestnikami z Azji, Europy, USA, Kanady, Australii i Brazylii.
Co wykazała metaanaliza
Wyższe spożycie pełnego ziarna wiązało się z niższą masą ciała, mniejszym obwodem talii, niższym ciśnieniem krwi, niższym cholesterolem całkowitym i LDL, niższymi trójglicerydami, niższą glukozą na czczo oraz niższym poziomem interleukiny 6 (marker stanu zapalnego). Korzyści widoczne były już przy 30–40 g dziennie (w przeliczeniu na suchą masę), a największe przy 60–100 g dziennie, co odpowiada mniej więcej czterem–sześciu porcjom. Przykładami produktów pełnoziarnistych są m.in. owies, jęczmień czy brązowy ryż; w materiałach źródłowych nie wskazano jednak, które zboża dominowały w analizowanych badaniach.
Według podsumowania opublikowanego przez American College of Cardiology na każde 48 g pełnego ziarna dziennie masa ciała spadała średnio o 0,20 kg, obwód talii o 0,22 cm, cholesterol całkowity o 0,10 mmol/l, a skurczowe ciśnienie o 0,82 mmHg. To zmiany niewielkie.
Jak mocne są dowody
Autorzy komentarza redakcyjnego ocenili pewność dowodów jako wysoką dla masy ciała, obwodu talii, cholesterolu całkowitego i IL-6, a jako umiarkowaną dla LDL, trójglicerydów, skurczowego ciśnienia, glukozy na czczo i insulinooporności (HOMA-IR). Metaanaliza badań randomizowanych stoi wysoko w hierarchii dowodów, ale jej wnioski dotyczą wyłącznie mierzonych wskaźników, nie zawałów czy udarów.
Ograniczenia
- Badania trwały średnio około ośmiu tygodni, więc nie wiadomo, czy efekty utrzymują się długo. Dr Helda Tutunchi z Tabriz University of Medical Sciences przyznała, że tego nie można ocenić.
- Bardzo wysokie spożycie (powyżej 140 g dziennie) przebadano rzadko.
- Badania nie mierzyły zdarzeń sercowo-naczyniowych, tylko czynniki ryzyka.
- Pojedyncze efekty są skromne; autorzy sami zalecają ostrożną interpretację i dłuższe badania.
- Według ESC komentarz redakcyjny ostrzega, że pełne ziarno dodawane do wysoko przetworzonych produktów może nie dawać takich samych korzyści jak minimalnie przetworzone.
Co to oznacza dla konsumentów
Wyniki wspierają zastępowanie produktów z oczyszczonej mąki produktami pełnoziarnistymi, ale nie są dowodem na leczniczy efekt. Osoby z chorobami przewlekłymi, w tym z cukrzycą, powinny zmiany w diecie skonsultować z lekarzem lub dietetykiem. Według doniesień praca była finansowana przez Tabriz University of Medical Sciences, a autorzy zadeklarowali brak konfliktu interesów.
Źródła
- Four to six servings of wholegrain per day lowers risk factors for heart disease — Europejskie Towarzystwo Kardiologiczne (ESC), 16 września 2026
- Scientists find the whole grain sweet spot for better heart health — ScienceDaily, 16 września 2026
- Whole-Grain Intake Tied to Improved Cardiometabolic Risk Factors in Meta-Analysis — American College of Cardiology, 21 września 2026